فهرست کتاب


اسرار نماز

ملامحسن فیض کاشانی‏

فصل سوم: منافیات نماز

1 - منافیات اقبال دل

منافی نماز یا آن است که مبطل نماز می باشد، یا آنکه نقص به کمال نماز وارد می آورد و آن منقسم می شود به منافیات صحت آن.
اما اول: آن چیزهائی است که منافی توجه و اقبال دل باشد بجناب اقدس الهی، از قبیل: خیالات داد و ستد و سود و معاملات و دوستی و دشمنی کردن و جواب دعاوی و گفتگوی با اعادی، و هرچه از این عالم در دل بگذرانی و متوجه شوی به امور دنیا، بلکه تفکر نمودن در آنچه متعلق به امور نماز نباشد اگر چه امور اخروی نیز بوده باشد. چه آنکه همین، از کارها و کلیدهای شیطان می باشد. از جهت آنکه در نماز فقط قصد لله باید کرد تا مستوجب ثواب گردید. و باید متوجه شد در هر فعلی از افعال نماز، در حین اشتغال به آن فعل، به آدابی که در همان فعل روایت شده است از شارع مقدس. و به همین معنی اشارت شده در قول رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): انما لک من صلاتک ما اقبلت علیه جز این نیست که برای تو خواهد بود از نمازت، به مقدار آنچه اقبال و روی دل داشته ای به آن.
و داخل در این قسم است آنچه را که فقهاء شمرده اند از مکروهات: مثل مدافعه بول و غایط و چرت زدن و آب دماغ و آب دهان انداختن و فعل عبث (مثل دست به ریش مالیدن و غیر اینها). پس بدرستی که همه اینها مشترکند در ضدیت با اقبال، به علت آنکه اینها همه منافیات خشوعند.

2 - منافیات صحت نماز

دوم: آنچه منافی صحت نماز است، اعمالی است که منافی اخلاص باشد، از قبیل عظیم و بزرگ دانستن شخص، طاعت خود را، و داخل است در تحت منافی اخلاص ریاء با اقسام خود. و داخل است در آن نیز عجب و ما آنچه را که اهم همه آنها است، ذکر می کنیم.