فهرست کتاب


اسرار نماز

ملامحسن فیض کاشانی‏

وظایف قرائت قرآن

1 - حضور قلب

اول: حضور قلب است و ترک سخن گفتن با مردم و با نفس خود است. و مفسرین در تفسیر قول خدای (عزوجل) که فرموده: یا یحیی خذالکتاب بقوة سوره مریم، آیه 12 چنین گفته اند که: فراگیر به جد و اجتهاد. یعنی: به جد و جهد تمام و مجرد شو در نزد قرائت قرآن، به برطرف کردن شغلها و مهمات خود.

2 - تدبر

دوم: تدبر کردن در معانی قرآن و این قسمتی است وراء حضور قلب، به درستی که انسان گاه باشد که فکر او به غیر از قران به چیزی دیگر تعلق نگرفته باشد، آن وقت دل حاضر است. اما تدبر در قرآن و آنچه در آن است از مواعظ و نصایح وزواجر نمی کند، و مقصود از تلاوت قرآن تدبر در آن است چنانچه خدای تعالی فرمود: افلا یتدبرون القران ام علی قلوب اقفالها آیا این مردم تأمل نمی کنند در قرآن یا آنکه بر دلهای ایشان قفلهائی می باشد. سوره محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، آیه 24 افلا یتدبرون القران ولوکان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافا کثیراً سوره نساء، آیه 82 آیا تأمل نمی کنند در قرآن، چه اگر این قرآن از نزد کسی غیر از خدا می بود، هر آینه اختلافهای زیادی در آن می یافتند. باز خداوند می فرماید: و رتل القرآن ترتیلا سوره مزمل، آیه 4 ملایم بخوان قرآن را ملایم خواندنی. از جهت آنکه ترتیل (یعنی: تأنی) و ملایمت، متمکن می گرداند آدمی را به تدبر باطنی. و فرمود رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): لاخیر فی عبادة لافقه لها، ولاخیر فی قرآئة لاتدبر فیها خیری نیست در آن عبادتی که فهم در آن نباشد و خیری نیست در قرائتی که تأمل در آن نباشد.
باری، هرگاه ممکن نشود تدبر مگر به مکرر خواندن، مکرر خوانده شود. و روایت کرده است ابوذر (رضی الله تعالی عنه) که: شب برخاست رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و مشغول شد به عبادت و در اثنای قرائت، مکرر می نمود این آیه کریمه را ان تعذبهم فانهم عبادک و ان تغفر لهم فانک انت العزیز الحکیم سوره مائده، آیه 118 اگر عذاب بفرمائی این مردم را، ایشان بندگان تو می باشند و اگر ببخشائی آنها را، همانا تو خداوند غالب و دانا هستی.