فهرست کتاب


اسرار نماز

ملامحسن فیض کاشانی‏

خاتمه

این است ترجمه کامل و آداب آن، چنانکه از ائمه معصومین صلوات الله علیهم اجمعین بما رسیده است.
و از اذکار آنچه واجب است، بی خلاف:
تکبیرةالاحرام که بعد از نیت باید گفت.
فاتحة الکتاب که قرائت سوره مبارکه حمد در رکعت اول و دوم هر نماز است.
تسبیح در هریک از رکوع و سجود.
شهادتین و صلوات بر پیغمبر و آل اوست که در رکعت دوم و رکعت آخر هر نماز بعد از دو سجده باید خواند.
و فقهاء امامیه سوره دیگر بعد از حمد را و همچنین سلام آخر نماز را واجب دانسته اند و اما قنوت مستحب مؤکد است و شیعه بر آن مداومت می کند.
از افعال آنچه واجب است به یقین:
نیت است که مقصود از آن قصد قربت است در اداء هر یک از نمازهای مفروضه و مسنونه.
قیام که عبارت است از راست داشتن پشت و تکیه نکردن بر چیزی.
رکوع که قصد از آن خم شدن است به قدری که دستها به زانوها برسد.
سجود بر اعضاء سبعه، که عبارتند از: دو سر انگشتان شصت پا و دو سر زانوها و دو کف دست و پیشانی.
جلوس نشستن در تشهد.
طمأنینه که به منظور از آن درنگ به قدر ذکر واجب در هر یک از مواضع و مواقع معینه است و این شرط نیز شامل برخاستن از رکوع و نشستن پس از سجود نخستین نیز هست.
شرط دیگر جهر و اخفات است که مراد از آن بلند خواندن قرائت در نماز صبح است و دو رکعت اول شام و خفتن، و آهسته گفتن در غیر آن، بجز بسملات که بلند خواندن آنها مستحب است.
نیز در صحت نماز، هفت امر بی شبهه شرط است و بدون مجموع آنها نماز صحیح و مشروع نیست بلاقیل، که عبارت از: 1 - عقل 2 - اسلام 3 - طهارت 4 - وقت 5 - مکان 6 - مکان 7 - قبله.
چه نماز مخبط و منکر و ناپاک و نابگاه و در جای و جامه مغصوب و منحرف از جانب کعبه، خارج از صحت و خالی از اعتبار است. حق تعالی همه را فیض عبادت، عنایت فرماید.
بمحمد و اله الاطیاب، علیهم سلام الله الملک الوهاب
پایان،
ملا محسن فیض کاشانی
صفحه 55.

اسرار نماز: به قلم مبارک عالم ربانی، صاحب کرامات مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی (قدس سره الشریف)

مختصری از زندگانی حاج شیخ

بسمه تعالی
عالم ربانی مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی (قدس سره الشریفه) فرزند علی اکبر بن رجبعلی مقدادی اصفهانی (رحمه الله) در شب دوشنبه و یا جمعه 15 ذی القعده الحرام 1279 ه ق در محله معروف به جهانباره اصفهان، دیده به جهان می گشاید. وی از بدو تولد تا سنین حدوداً (یازده سالگی) تحت عنایات و توجهات خاص استاد حاج محمد صادق تخته فولادی قرار می گیرد. تا اینکه در سن یازده سالگی، حاجی از دار فانی به دار باقی ارتحال می کنند. و حاج شیخ از آن پس شبها مشغول عبادت و ریاضت و روزها مشغول تحصیل علوم مختلف، مخصوصاً علوم دینی در اصفهان می شوند، و سپس برای تکمیل معارف به نجف اشرف، کنار مرقد مطهر حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) مشرف می شوند. و در محضر علمای آن زمان، مخصوصاً مرحوم حاج سید مرتضی کشمیری (رحمه الله) به تحصیل و تکمیل علوم و تزکیه نفس می پردازند. و پس از بهره گیری علوم ظاهری و باطنی به اصفهان مراجعت می کنند. حاج شیخ در طول سالهای 1303 تا 1329 ه ق چندین مسافرت به مشهد مقدس و نجف اشرف و مدینه منوره و مکه معظم می کنند. ولی از 1329 تا 1361 ه ق که پایان عمر شریف آن بزرگوار بود، در مشهد مقدس رحل اقامت می افکند و روزها مشغول تدریس و شبها مشغول عبادت و ریاضت می شوند. تا سرانجام صبح روز یکشنبه 17 شعبان 1361 ه ق روح مبارکش به عالم قدس و بقا، ارتحال می نمایند. و جنازه آن مرد بزرگ باشکوه تمام توسط اهالی مشهد که همه شهر آن روز تعطیل می شود، تشییع و در ایوان عباسی صحن مطهر امام رضا (علیه السلام)، که هم اکنون زیارتگاه علاقه مندانش است، دفن می گردند. آثار و برکات آن وجود مبارک و کراماتی که از آن مرد خدا به ظهور رسیده، در این مجمل نگنجد.
گر تو خواهی سر آن جان جهان - رو نشان از بی نشانها را بخوان،
روحش شاد، روانش جاودان باد.
بسم الله الرحمن الرحیم
خداوند متعال، در آیات عدیده ای، از قرآن مجید، نماز را به بندگان خود تأکید فرموده است: در سوره نساء آیه 103 می فرماید: ...فاقیموا الصلوة ان الصلوة کانت علی المؤمنین کتاباً موقوتاً نماز را به پای دارید، که نماز، برای اهل ایمان، حکمی لازم و فریضه ای واجب و حتمی است.
در سوره بقره آیه 238 می فرماید: حافضوا علی الصلوات والصلوة الوسطی وقوموا لله قانتین نسبت به نمازها و به ویژه نماز وسطی (که به عقیده اکثر مفسران، نماز صبح است) مراقبت و دقت کافی و لازم به کار برید و در اطاعت خداوند، فروتن باشید.
و نیز در سوره ابراهیم، آیه 31، می فرماید: قل لعبادی الذین امنوا یقیموا الصلوة بگو (ای پیامبر) به بندگانم که ایمان آورده اند، نماز را بپای دارند.
در سوره طه، آیه 14، فرماید: اننی انا الله لا اله الا انا فاعبدنی و اقم الصلوة لذکری بدون هیچ تردید، من خداوندگارم و خدایی جز من نیست؛ پس مرا پرستش کن و بیاد من نماز را بپای دار.
در سوره عنکبوت، آیه 45 فرماید: ...و اقم الصلوة ان الصلوة تنهی عن الفحشآء و المنکر نماز را برپای دار که نماز، از فحشاء و منکر و زشتیها و نارواها باز می دارد...
حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: من ترک الصلوة متعمداً فقد کفر آنکس که به عمد و اختیار، نماز نخواند، قطعاً کافر شده است.
در حدیث دیگر فرمود: ما بین العبد والکفر ترک الصلوة فاصله میان بنده و کافر گردیدن او، ترک نماز است.
هر آنکس غافل از حق یک زمان است - در آندم کافر است، اما نهان است
اگر آن غافلی پیوسته بودی - در اسلام بر وی بسته بودی
نیز از پیامبر خدای مروی است که: لایزال الشیطان ذعراً عن المؤمن ما حافظ علی الصلوة الخمس، فاذا ضیعهن تجرء علیه، واوقعه فی العظآئم شیطان، پیوسته و تا آن زمان که مؤمن بر نمازهای پنجگانه خود، مراقبت دارد، از وی هراسان است. ولی چون آدمی، نماز خود را ضایع کند، شیطان نیز بر او جسور می گردد و در گناهان بزرگش می افکند.
باری بدان ای عزیز! که علماء بزرگ اسلام، طریق تکمیل انسان را در این دو جمله خلاصه کرده اند: التعظیم لامر الله والشفقة علی خلق الله بزرگ داشتن اوامر الهی: از قبیل نماز و روزه و حج و جهاد و... که این حکمهای خدا را بزرگ شمارند و با احترام کامل بجا آورند. و محبت نسبت به مخلوق خداوند، از آن نوع محبت که بزرگتران، نسبت به کوچکتران خود، مرعی می دارند و همراه با نوعی نگرانی و ترس است. فی المثل: محبت پدر و مادر، نسبت به فرزند خردسال که می گوید: می ترسم بچه برود بیرون، صدمه ای به او بخورد. و یا می ترسم بچه گرسنه بماند. یا می ترسم بچه اینگونه غذا بخورد و ناخوش شود. اینگونه محبت که در فارسی آن را به می ترسم معنی می کنند، شفقت است. ماحصل آنکه با بندگان خدا مثل اولاد خود محبت داشته باشد.