فهرست کتاب


ترجمه کتاب المواعظ

شیخ صدوق عطاردی

مقدمه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ
ستایش مخصوص خداوندیست که شایسته ستایش است، و بهترین درود و سلام بر بزرگترین و گرامیترین مخلوقات، حضرت رسول اکرم محمّد مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله که دفتر نبوت و رسالت به پیامبری او بسته شد، و درود بر پیامبران بزرگ و پاره تن او حضرت فاطمه زهرا و فرزندان اوصیاء او باد که بزرگواران جهانند.
پس از حمد و درود، اینک سخنان پر مغز و سودمندی که هر یک به مانند مرواریدهای درخشان و گوهرهای تابناک درخشندگی دارند، و آن سخنان را از معدن نبوت و سرچشمه رسالت که از منبع فیوضات خداوندی و از جایگاه رحمت الهی یعنی نبی اکرم و فرزندان و اهل بیت آن حضرت علیهم السّلام افاضه گردیده است برای استفاده دوستان و افراد مؤمن به اهل بیت جمع آوری کرده ام.
این سخنان سودمند را امیر المؤمنین علیه السّلام از حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله فرا گرفته است، خوشا به حال آن افرادی که این سخنان را فرا گیرند و در مغز خود جای دهند، و آن را در امور دین و دنیای خود بکار بندند و از زندگی خود لذت ببرند.

وصایای حضرت رسول به امیر المؤمنین

حضرت صادق علیه السّلام از پدرش از جدش روایت میکند که امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود: حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله در ضمن وصیت های خود چنین فرمودند:
ای علی به وصیت های من توجه کن، همواره در خیر و سعادت خواهی بود تا هنگامی که وصیت های مرا مورد عمل قرار دهی.
هر کس از انتقام دست بکشد و از آن چشم بپوشد در صورتی که قدرت بر انتقام داشته باشد، خداوند روز قیامت او را در محل امنی قرار خواهد داد و مزه عفو را خواهد چشید.
هر کس در هنگام مرگ حدود وصیت را مراعات نکند، و حقوق وراث در نظر نگیرد، و وصیت خود را کامل انجام ندهد در مردانگی او نقص بوده است، و در روز قیامت به شفاعت ما نخواهد رسید.
بهترین جهاد برای آدم این است که چون صبح کرد و وارد جامعه شد همش این باشد که به هیچ فردی ستم روا ندارد و به حقوق احدی تجاوز نکند. آن انسانی که جامعه از زبانش آرامش نداشته باشند و مردم از شر زبانش در امان نباشند این چنین آدمی از اهل آتش است.
بدترین مردم آن کسی است که مردم از ترس او را احترام کنند، تا از شرش در امان باشند.
بدترین مردم کسی است که آخرت خود را برای رسیدن به جاه و منال دنیا بفروشد، و بدتر از این آن انسانی است که آخرت خود را برای دنیای دیگری بفروشد.
هر کس پوزش متجاوزین را چه در پوزش خود راستگو و یا دروغگو باشند نپذیرد به شفاعت من نخواهد رسید.
خداوند دروغ مصلحتی را که برای اصلاح برادران ایمانی گفته شود دوست دارد، و لیکن راستی را که موجب فساد و دشمنی بین افراد می شود دشمن میدارد.
هر کس شراب خوری و باده گساری را ترک کند، و لو در ترک این کار رضایت خداوند را هم در نظر نگیرد، پروردگار او را از شراب سر بمهر بهشتی سیراب خواهد کرد، علی علیه السّلام فرمود: ترک عمل برای غیر خدا هم چنین است، حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله فرمود: آری به خداوند سوگند اگر برای حفظ جانش هم شراب نخورد، خداوند عمل او را تمجید میکند.
شراب خوار مانند بت پرست است،
و خداوند اعمال شارب الخمر را تا چهل روز قبول نمیکند، و اگر در میان چهل روز بمیرد کافر مرده است.
مصنف کتاب- شیخ ابو جعفر صدوق رضوان اللَّه علیه پس از نقل این حدیث در این جا میفرماید: مقصود این است که شراب خوار خوردن شراب را حلال بداند.
هر مست کننده ای که عقل را از آدمی ببرد حرام است، و هر چیزی که کثرت شرب او مست کننده باشد، آشامیدن یک جرعه از آن نیز حرام است.
تمام گناهان در یک خانه قرار گرفته اند، کلید این خانه آشامیدن شراب است، یعنی اگر آدمی شراب نوشید مرتکب هر گناهی میگردد و هر فسقی از او سر میزند.
بر شارب خمر لحظه میگذرد که در آن حال خداوند را نمیشناسد، یعنی در حال مستی از خداوند غافل است و مرتکب هر کاری می شود و هر معصیتی را مرتکب میگردد.
کوه های بلند و سر بر آسمان کشیده را میتوان از جای کند، و لیکن زمامداری که هنوز ایام حکومتش سپری نشده و وقت مرگش فرا نرسیده نمیتوان از بین برد.
افرادی که برای دین و دنیای تو سودی ندارند با آنها همنشینی مکن، و هر کس حقوق تو را مراعات نکرد لازم نیست او را احترام کنی افراد مؤمن باید دارای صفات هشت گانه ذیل باشند و در زندگی خود آنها را مورد عمل قرار دهند:
در پیش آمدهای بزرگ و مصیبت ها وقار خود را از دست ندهند و جزع و فزع نداشته باشند، و در هنگام ابتلاء و گرفتاری شکیبا باشند، و در موقع وسعت زندگی و گشایش کارها سپاسگزاری را مورد نظر قرار دهند، و به آنچه خداوند ارزانی داشته است قناعت کنند، و به دشمنان خود ستم روا ندارند، و خود را بدوستان تحمیل نکنند و از آنها انتظار بی جا نداشته باشند، و ناراحتی ها را بر خویشتن بگیرند، و مردم از دست و زبان او در امان و آسایش باشند.
چهار نفر هر چه از خداوند بخواهند مستجاب میگردد: پیشوای عادل، پدر برای فرزند، مردیکه برای برادر دینی خود در پنهانی بدون اطلاع او برایش دعا کند، و کسی که مورد ظلم و ستم قرار گرفته باشد و به ظالم نفرین کند، خداوند متعال میفرماید: به عزت و جلالم سوگند انتقام مظلوم را از ظالم خواهم گرفت و لو بعد از مدتی که از ستم گذشته باشد.
هشت نفر اگر مرتکب اعمالی شدند، و مورد اهانت قرار گرفتند باید خویشتن را ملامت کنند: کسی که بدون دعوت روی سفره غذا بنشیند، دیگر آن کسی که به صاحب خانه فرمان دهد و او را امر و نهی کند، کسی که از دشمنانش انتظار خیر و یا کمک داشته باشد، کسی که از افراد پست فطرت تقاضای مساعدت کند، کسی که در میان سخنان دو نفر که پنهانی با هم سخن میگویند خود را داخل سازد، کسی که به زمامدار (عادل) بی اعتنا باشد، کسی که در مجلسی بنشیند و اهلیت آن را نداشته باشد، و کسی که برای مردم سخن بگوید در صورتی که جمعیت در آن محفل به سخنان او گوش ندهند.
خداوند بهشت را به مردی که بد زبان و فحاش باشد و هر چه به زبانش آید بگوید حرام کرده است. خوشا به حال آن مردی که عمرش به درازا کشد و کردارش نیکو باشد.
مزاح نکن، تا وقارت از بین نرود، و دروغ نگو تا نور چهره ات محفوظ بماند، و از دو خصلت دوری گزین: دل تنگی و تن آسائی، اگر دل تنگ شدی در برابر حق شکیبا نخواهی شد، و اگر تن آسائی پیشه کردی حق کسی را اداء نخواهی کرد.
هر گناهی راه بازگشت دارد، جز بد خلقی و تند خوئی، آدم تندخو هر گاه از گناهی بیرون گردد، در گناه دیگری فرو میرود.
چهار عمل است که اگر انسانی مرتکب شد پاداش آن را زود در میابد، اگر به مردی نیکی کنی و او در برابر نیکی با تو بدی کند، مردی که تو با او دشمنی نداری و لیکن او همواره با تو دشمنی دارد، مردیکه با او هم پیمان شده ای و به عهد خود وفا کنی و لیکن او در برابر با تو مکر و خیانت کند، و مردیکه با خویشاوندانش رفت و آمد داشته باشد و لیکن آنها در عوض با او قطع رحم کنند.
هر کس گرفتار غم و اندوه شد آسایش از وی رخت بر می بندد
مرد مسلمان باید دوازده دستور را هنگام نشستن سر سفره در نظر بگیرد چهار دستور واجب و چهار تا مستحب و چهار تای دیگر از آداب بشمار میروند، اما چهار دستور واجب: به آنچه میخورد علم داشته باشد که از کجا تهیه شده و چه گونه غذائی است، و در هنگام غذا خوردن نام خداوند را بر زبان جاری سازد، و در برابر نعمت خداوند او را سپاس گوید، و رضایت صاحب خانه را در نظر بگیرد.
و اما چهار عمل مستحب: روی پای چپ به نشیند، و از مقابل خود غذا بخورد، و انگشتان خود را بلیسد.
و اما چهار دستور دیگر اینکه: لقمه را کوچک بردارد، و غذا را در دهان خوب بجود، و به دیگران که غذا میخورند نگاه نکند، و پس از صرف غذا دست های خود را بشوید. خداوند متعال بهشت را از یک خشت طلا و نقره آفرید، دیوارهای آن یاقوت و سقفش از زبرجد است، ریگهای آن مروارید و خاکش از زعفران و مشک آفریده شده، خداوند به بهشت امر کرد سخن بگوید بهشت گفت: نیست معبودی مگر ان خداوند زنده و بر پا دارنده کائنات، خوشبخت است آن کسی که در من فرود آید.
خداوند متعال فرمود: به عزت و جلالم سوگند که شارب الخمر، و مردان بی غیرت، و اعوان ظلمه که بی جهت مردم را آزار میدهند، و مردانی که خود را بصورت زنان در میاورند و مورد استفاده مردان قرار میگیرند، و کسانی که نبش قبر میکنند و کفن مردگان را میبرند، و کسانی که بعنوان مأمور حکومت از مردم اخاذی میکنند، و یا افرادی که قطع رحم مینمایند، و همچنین کسانی که قدری باشند- یعنی مفوضه. ده نفر از این امت به خداوند کافر شدند، و آنان عبارتند از:
سخن چین، جادوگر، مرد بی غیرت، مردان زناکار، کسی که با چهار پا در آمیزد، کسی که با محارم خود زنا کند، شخصی که فتنه برانگیزد، و به دشمنان مسلمان ها اسلحه جنگی بفروشد، و زکاة ندهد، و با استطاعت زیارت خانه خدا را ترک کند و بمیرد.
در پنج چیز باید ولیمه داد: در هنگام عروسی، و در موقع تولد نوزاد، و در وقت ختنه کودکان، و در موقع ساختن خانه نو، و هنگامی که از حج خانه خدا مراجعت میکنند.
مصنف کتاب- شیخ صدوق رضوان اللَّه علیه میفرماید: از اهل لغت شنیدم میگفت: «و کار» به آن طعامی گفته می شود که در هنگام ساختن منزل و یا خریدن آن داده می شود، که به آن «وکیرة» هم میگویند، و طعامی که در موقع آمدن از سفر میدهند به آن «نقیعه» و «رکاز» میگویند، رکاز به معنی غنیمت است، و چون مسافری که از مکه مراجعت میکند و از ثواب حج غنیمت و بهره گرفته است از این رو به آن «رکاز» هم گفته اند، و از همین جا است که حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: روزه داشتن در زمستان غنیمت مبارکی است.
مرد عاقل باید جز در این سه طریق راه دیگری نرود، اول دنبال معاش خود را بگیرد، دوم در فکر آخرت خود باشد، سوم از لذائذ مشروع استفاده کند.
مکارم اخلاق در دنیا و آخرت سه چیز است: کسی که بر تو ستم کرده از وی درگذری، و کسی که ارتباط خود را با تو قطع کرده تو با وی از در آشتی در آیی و ارتباط خود را با او بر قرار سازی، و کسی که از روی نادانی برای تو موجب ناراحتی فراهم آورده با بردباری از وی درگذری. از چهار چیز قبل از رسیدن چهار چیز دیگر هر چه زودتر استفاده کن: از جوانی قبل از پیری، از تندرستی پیش از اینکه بیمار گردی و ناتوان شوی، از ثروت قبل از اینکه فقیر و ناتوان گردی.
خداوند متعال اعمال ذیل را از امت من مکروه شمرده است، با خود مشغول شدن و عدم توجه در حال نماز، و منت نهادن در صدقه، و انفاق، و در حال جنابت وارد مسجد شدن، و خندیدن در قبرستان، و نگریستن در خانه ها، و نگاه کردن در عورت زنان که موجب کوری میگردد.
و سخن گفتن در هنگام مقاربت با زنان که موجب گنگی میگردد، و خوابیدن بین نماز مغرب و عشاء که موجب محروم شدن از روزی می شود، و غسل کردن در زیر آسمان بدون اینکه بدن خود را پوشیده باشد، و بدون ستر عورت در نهرها و رودخانه ها داخل شدن زیرا در نهرها گروهی از فرشتگان سکونت دارند. بدون پوشش وارد حمام شدن، و سخن گفتن بین اذان و اقامه در هنگام نماز صبح، و هنگام موج و طغیان دریا مسافرت دریائی نمودن، و خوابیدن در پشت بامی که نرده نداشته باشد، و هر کس در سطح بامی که محجر نباشد بخوابد از ذمه من خارج است، و خوابیدن به تنهائی در یک اطاق، و مقاربت با زنان در حال حیض و اگر کسی مرتکب این عمل گردد و فرزند دیوانه و یا مبروص متولد شد باید خویشتن را ملامت کند.
مکروه است با مردیکه مرض جذام دارد معاشرت و صحبت شود، مگر اینکه بین آن دو به اندازه یک ذرع فاصله باشد و حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: از شخص جذامی فرار کن همان طور که از شیر فرار میکنی، و نیز مکروه است پس از احتلام با عیال خود مقاربت کردن و سزاوار است پس از اینکه غسل جنابت را انجام داد با زن خود هم بستر گردد.
اگر کسی قبل از غسل با زوجه اش درآمیزد و کودکی که از این نطفه متولد میگردد دیوانه به جهان قدم گذارد، این چنین شخصی باید خود را ملامت کند، و مکروهست که آدمی در کنار نهر آب جاری قضاء حاجت کند، و نیز مکروهست در زیر درخت میوه دار قضاء حاجت کردن و هم چنین است در حال ایستادن، و نیز مکروهست انسان در حال قیام کفش خود را بپوشد و هم چنین وارد شدن در اطاق تاریک بدون چراغ مکروه میباشد.
آفت شرف و بزرگی فخر و مباهات است، و اینکه انسان همواره به اصل و نسب خود مغرور باشد.
هر کسی از خداوند متعال بترسد، همه اشیاء از وی خواهند ترسید و از او حساب خواهند برد، و هر کسی که از خداوند واهمه نداشته باشد خداوند او را از هر چیزی خواهد ترسانید.
هشت نفرند که نماز آنها پذیرفته نیست: بنده ای که از مولایش فرار کرده باشد تا آنگاه که باز گردد، زنی که از اطاعت شوهر سرباز زند و شوهرش از وی رضایت نداشته باشد، کسی که زکاة مال خود را ندهد، و دست و روی خود را نشوید، و خویشتن را تمیز نگاه ندارد، دختری که بالغ شده و بدون روپوش نماز بگذارد.
پیشوایی که بدون رضایت مردم بر آنها امامت کند و اقامه جماعت نماید، و آدمی که مست باشد، و مردیکه مریض باشد و نتواند بول و غائط خود را نگهدارد.
هر کس این چهار خصلت را دارا باشد خداوند برای او خانه ای در بهشت میسازد: کسی که یتیمی را جای دهد، و ناتوانی را حمایت کند، و به پدر و مادرش مهربانی نماید، و به زیر دستانش با محبت رفتار کند. هر کس با سه خصلت خداوند را ملاقات کند از بهترین مردم است: آن کس که واجبات خداوند را انجام دهد و از محرمات دست بکشد، و به آن چه خداوند داده قناعت کند، این چنین آدمی پرستنده ترین و پارساترین و بی نیازترین بندگان است.
این ملت توانائی انجام سه چیز را ندارد: مواسات با برادران ایمانی در ثروت و مالی که خدا به او داده، و در مخاصمات حق را به جانب طرف دادن و از خود گذشتن، و در هر حال یاد خدا بودن، و مقصود از ذکر خداوند این نیست که همواره زبانش مشغول به ذکر «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» و امثال آن باشد، بلکه مقصود از ذکر خدا این است هر گاه گرفتار حرام و معصیتی شد از خداوند بترسد و خود را از معصیت نجات دهد و مرتکب عمل حرام نگردد.
سه نفر اگر با آنان به عدالت رفتار کنی به تو ستم خواهند کرد:
مردمان رذل و پست فطرت، و اهل خانه، و خدمت کار. سه نفر از سه نفر دیگر انتقام نمی گیرند: مرد آزاد از برده، و عالم از جاهل، و قوی از ضعیف.
هر کس دارای این هفت خصلت باشد به حقیقت ایمان رسیده و کامل شده است، و درهای بهشت بروی او باز گردیده: کسی که وضوی خود را کامل کند، و نماز خود را با وجه نیکوئی ادا نماید، و زکاة مال خود را بدهد، و خشم خود را فرو برد، و زبانش را حبس کند، و از گناهانش استغفار نماید، و افراد خانه اش را نصیحت و اندرز دهد.
خداوند سه تن را لعنت کرده: کسی که توشه خود را به تنهائی بخورد، و به تنهائی در بیابان ها و کویرها به مسافرت پردازد، و در یک اطاق تنها بخوابد.
سه تن احتمال جنون در باره آنان میرود: کسی که در قبرستان قضاء حاجت کند، و با یک لنگه کفش راه برود، و تنها بخواب رود.
سه چیز دروغ گفتن در آنها نیکو است: مکر و حیله در جنگ، و وعده دادن به زن، و اصلاح بین مردم،
مجالست و هم نشینی با سه دسته از مردم دل را میمیراند: هم نشینی با مردمان پست، مجالست با توانگران، و سخن گفتن با زنان.
انجام سه عمل از حقائق ایمان است: انفاق در هنگام تنگ دستی، و گذشت از خود در برابر مردم، و بخشش علم و دانش برای کسی که طالب علم است.
هر کسی دارای این سه خصلت نباشد اعمالش تمام نخواهد شد:
ترسی که او را از نافرمانیهای خداوند باز دارد، و اخلاقی که بوسیله آن با مردم مدارا کند، و حلمی که بوسیله آن نادانان را از خود دور سازد.
سه چیز موجب خوشحالی مؤمن در دنیا است: دیدن برادران، و افطار روزه داران، و نماز خواندن در آخر شب
از سه چیز تو را نهی میکنم: حسد، حرص، و تکبر،
چهار خصلت موجب شقاوت آدمی میگردد: خشکی چشم، و تیرگی دل، و آرزوهای دور و دراز، و دوست داشتن زندگی در دنیا.
سه عمل موجب بلندی مقام انسان می شود، و سه عمل موجب کفاره گناهان آدمی میگردد، و سه عمل موجب هلاکت و سه عمل موجبات نجات انسان را فراهم می آورد، اما آن اعمالی که مقام را بالا میبرد، وضوی کامل گرفتن در روزهای بسیار سرد، و انتظار نماز دیگر بعد از انجام نماز، و در روز و شب در اجتماعات شرکت کردن.
و اما آن اعمالی که موجب کفاره گناهان می شود: بلند گفتن سلام، و خورانیدن طعام، و نماز گزاردن در شب هنگامی که مردم در خواب باشند، و اما کارهائی که آدمی را به هلاکت میرساند: بخلی که انسان را در اختیار خود بگیرد، و هوای نفس که انسان را به هر جا بکشاند، و خود بینی و از خود راضی بودن، و کارهائی که موجب نجات می شود:
در آشکارا و نهان از خداوند بترسد، و در هنگام بی نیازی و تهیدستی میانه رو باشد، و در وقت خوشحالی و بدحالی سخنان عادلانه از زبانش جاری شود.
از پدر و مادرت دلجوئی کن اگر چه بین تو و آنها دو سال راه باشد، و با خویشاوندان رابطه برقرار کن اگر چه یک سال با هم فاصله داشته باشید، از مریض عیادت کن اگر چه یک میل با او فاصله دارید، در تشییع جنازه شرکت کن اگر به اندازه سر میل با او دور باشید.
دعوت برادر ایمانی را اجابت کن اگر چه فاصله شما و او چهار میل باشد، به دیدن دوستان و برادران مسلمان خود بروید اگر چه پنج میل از هم دور باشید، بفریاد درماندگان برسید اگر چه شش میل با او فاصله داشته باشید همواره از مظلوم یاری کن و استغفار بنما. مؤمن را سه علامت است: نماز گزاردن، و زکات دادن، و روزه گرفتن،
اشخاص متظاهر و فریبکار سه علامت دارند: هر گاه با انسان روبرو گردند چاپلوسی میکنند، و هر گاه دور باشند غیبت مینمایند، و اگر برای آدمی مصیبت و ناراحتی پیش آید شماتت میکنند.
ستمکاران را سه علامت است: زیر دستان را آزار و اذیت میدهند با افراد بالا دست خود با نافرمانی زندگی میکنند، و از ستمکاران پشتیبانی مینمایند.
ریاکاران نیز سه علامت دارند، هنگامی که در نزد مردم حضور پیدا میکنند از کارهای خود تمجید مینمایند و اظهار سرور و شادمانی میکنند، و هنگامی که تنها بمانند اوقات خود را بکسالت میگذرانند و دوست دارند که مردم پیوسته از آنان به نیکی یاد کنند.
منافقین هم دارای سه علامت هستند، سخنان دروغ و غیر واقع میگویند، و هر گاه وعده بدهند انجام نمیدهند، و هر گاه مورد امانت واقع شدند و چیزی در نزد آنان گذاشته شد خیانت میکنند.
نه چیز انسان را گرفتار فراموشی میکند، خوردن سیب ترش گشنیز، پنیر، نیم خورده موش، خواندن سنگهای قبور، راه رفتن بین دو زن، انداختن جانور از بدن، حجامت روی ستون فقرات، و بول کردن در آب راکد.
زندگی دلپذیر در سه چیز است: منزل وسیع و روشن، و جاریه زیبارو، و اسب چابک و لاغر اندام.
به خداوند سوگند اگر مرد متواضع در ته چاه قرار گیرد، خداوند متعال بادی را میفرستد و او را از قعر چاه بیرون میاورد و در دولت بدکاران بالای نیکوکاران قرار خواهد داد.
چند نفرند که مورد لعنت و نفرین خداوند قرار گرفته اند:
کسی که خود را بدروغ به غیر حسب و نسب خود نسبت دهد، کسی که مزد کارگران را ندهد، کسی که حادثه ایجاد کند و یا حادثه آفرینان را جای دهد، گفته شد: ای رسول خدا مقصود از «حدث» چیست؟
فرمود: کشتن (افراد بی گناه).
مؤمن آن کس است که جان و مال مسلمان از دست وی در امان باشد، و مسلمان کسی است که سایر مسلمانان از دست و زبان او در آرامش باشند، و مهاجر کسی را گویند که از گناهان دست بکشد.
محکمترین رشته ایمان دوستی در راه خدا و دشمنی برای رضای خدا است.
هر کس از زنش اطاعت کند خداوند او را برو در آتش خواهد افکند، علی علیه السّلام فرمود: مقصود از اطاعت زن چیست؟ حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله فرمود: مرد بزن خود اجازه میدهد در هر مجلسی شرکت کند، و به هر محفل نامناسبی برود، و لباس نازک بپوشد و خودنمائی کند.
خداوند متعال بوسیله اسلام غرور جاهلیت و افتخار به آباء و اجداد را بر افکند، مردم همگان از آدم هستند، و آدم نیز از خاک است، گرامیترین مردم در نزد خداوند کسی است که پرهیزگار باشد.
چند چیز است که اجرت آن حرام است: بهای مردار، سگ و خنزیر، مهریه زن بدکار، رشوه گرفتن در حکم ناحق، و کاهن و جادوگر که هر چه پول بگیرند حرام خواهد بود.
هر کس علم بیاموزد و نظرش این باشد که با نادانان لجبازی کند و یا با دانایان مجادله نماید، و یا مردم را بطرف خود جلب کند این چنین آدمی از اهل آتش است.
هر گاه بنده ای بمیرد، مردم گویند: از خود در جهان چه گذاشته؟
و لیکن فرشتگان میگویند: قبل از خود چه فرستاده؟!.
این جهان برای مؤمن زندان است، و برای کافر مانند بهشت.
مرگ ناگهانی برای مؤمن راحتی و برای کافر موجب حسرت و ندامت است.
خداوند برای دنیا وحی فرستاد بکسانی که به من خدمت میکنند خدمت کن، و کسانی که بتو خدمت میکنند آن ها را در ناراحتی و مشکلات قرار بده.
اگر این جهان باندازه یک بال مگس در نزد خداوند ارزش داشت هر آینه یک جرعه آب هم از آن به کافر نمیداد.
تمام گذشتگان و آیندگان در روز قیامت آرزو میکنند که کاش در دنیا بیش از احتیاج خود را نداشتند.
بدترین مردم آن کسی است که خداوند را در داوری هایش متهم کند.
ناله های مریض مؤمن بمنزله تسبیح و تهلیل اوست، و خوابیدن او در بستر مرض مانند این است که خداوند را عبادت میکند، و از این پهلو به آن پهلو شدن مثل این است که در راه خداوند جهاد میکند، و اگر مرد مؤمن از مرض خود بهبودی حاصل کرد و در جامعه قدم گذاشت گناهانش محو خواهد شد.
اگر به من تعدادی چهار پا هدیه کنند میپذیرم، و اگر به غذای اندکی هم دعوت کنند قبول میکنم.
برای زنان شرکت در نماز جمعه و جماعت واجب نیست، اذان و اقامه (با صدای بلند بطوری که مردان بشنوند) روا نیست، عیادت مریضان، و تشییع جنازه مردگان، و هروله در بین صفا و مروه، و استلام حجر، و سرتراشی در منی از آنها برداشته شده است، زنان در امور قضائی نباید شرکت داشته باشند، و مورد مشورت قرار نمیگیرند، و جز در هنگام ضرورت حق ذبح گوسفند را ندارند.
با صدای بلند تلبیه نگوید، و در کنار قبری نباید بنشیند، و خطبه را نباید بشنود، و بدون ولایت پدرش نباید ازدواج کند، و بدون اجازه شوهرش از خانه بیرون نرود، و اگر از خانه بیرون رفت فرشتگان او را لعنت میکنند، و بدون اجازه شوهر از مال او چیزی بدیگران ندهد، و شوهرش را همواره از خود راضی نگهدارد.
اسلام همانند مردی عریان است، حیاء بمنزله لباس او، وقار زینت او، و عمل صالح مردانگی او و پرهیزگاری اساس زندگی اوست، هر چیز پایه ای دارد، و پایه اسلام محبت ما اهل بیت است.
بد اخلاقی شوم است، و اطاعت از زن موجب پشیمانی است، و اگر در چیزی شومی باشد همانا در زبان زن است،
و سبکباران نجات پیدا کردند.
هر کسی بر من دروغ بندد جایگاه او پر از آتش خواهد شد.
سه چیز حافظه را زیاد میکند و بلغم را زایل میسازد، کندر خوردن و مسواک کشیدن، و قرائت قرآن.
مسواک کشیدن سنت است، دهان را پاک میکند، و چشم را بینا میسازد، و خداوند را خوشنود مینماید، و دندان ها را سفید میکند، بوی دهان را زائل میسازد، و لثه ها را محکم میکند، و اشتها را زیاد میگرداند، و بلغم را میزداید، و حافظه را زیاد میکند، و نیکیهائی را زیاد مینماید، و فرشتگان را خوشحال میسازد. خواب بر چهار گونه است، پیغامبران به پشت میخوابند، مؤمنین به دست راست میخوابند، کفار و منافقین به طرف دست چپ میخوابند و شیاطین برو میخوابند.
خداوند ذریه هر پیغمبری را از نسل او قرار داده، و لیکن ذریه مرا در صلب تو قرار داده است، و اگر تو نبودی من ذریه ای نداشتم.
چهار چیز پشت آدمی را میشکند: پیشوائی که خداوند را معصیت میکند و مردم نیز ناچارند از وی اطاعت کنند، زنی که شوهرش از وی نگهداری میکند و لیکن او در عوض احسان شوهر به او خیانت مینماید شخص فقیری که برای رهائی از فقر چاره نداشته باشد، و همسایه بدی که انسان در نزدیک او منزل دارد.
عبد المطلب در زمان جاهلیت پنج سنت را مورد عمل قرار داد، و خداوند آنها را در اسلام جاری کرد، عبد المطلب تزویج زنان پدر را بر فرزند تحریم کرد، و خداوند هم فرمود: زنان پدران خود را تزویج نکنید، عبد المطلب گنجی را از زمین بر آورد و خمس آن را بیرون کرد، خداوند هم فرمود: از هر غنیمتی که به شما رسید پنج یک آن از آن خداوند و رسول است.
عبد المطلب پس از اینکه چاه زمزم را حفر کرد، او را برای آشامیدن حجاج اختصاص دارد و خداوند هم در قرآن کریم فرموده:
آیا سیراب گردانیدن حجاج و ساختن مسجد الحرام را مانند کسی که به خداوند و روز قیامت ایمان آورده برابر میدانید.
عبد المطلب در دیه قتل صد شتر را معین کرد، و خداوند هم در اسلام همین عمل را مقرر ساخت،
پیش از او قریش در طواف خانه خدا عده معینی را در نظر نمیگرفتند، و لیکن عبد المطلب طواف را در هفت شوط قرار داد و در اسلام هم همین عدد معین گردید.
عبد المطلب قمار بازی نمیکرد، و بت نمی پرستید، و از گوشت گوسفندانی که جلو بت ها قربانی میشد میل نمیکرد، و میگفت: من بر دین پدرم ابراهیم علیه السّلام هستم.
گروهی در آخر الزمان خواهند آمد که یقین و ایمان آنان موجب شگفتی خواهد بود، با اینکه آن جماعت پیغمبری را ندیده و حجت ظاهری از آنها پوشیده شده است، آنان فقط با دیدن آثار ایمان می- آورند.
سه چیز موجب قساوت قلب می شود، شنیدن لهویات، و دنبال شکار رفتن، و به خانه حکام آمد و شد کردن. در پوست حیوانی که گوشت و شیر او خورده نمیشود نماز نگذار، و در منطقه ذات الجیش و ذات الصلاصل و ضجنان نیز نماز نگذار.
از تخم پرندگانی که برابر نیستند و دو طرف آن اختلاف دارند، و ماهیانی که دارای فلس هستند، و پرندگانی که در هنگام حرکت بال های خود را حرکت میدهند بخورید، و هم چنین از پرندگان دریائی آن هائی که سنگدان دارند، و یا در پای آنها گوشتی که مانند انگشت ابهام انسان است باشد خوردن آن مانعی ندارد.
هر حیوانی که دارای نیش باشد- مانند گرگ و شیر و سگ- و هر پرنده ای که دارای چنگال باشد- مانند عقاب و کرکس- گوشت آن حرام است و نباید خورد.
زن زناکار صداق ندارد، و در اجرای حدود شفاعت پذیرفته نمیشود، و در قطع رحم سوگند موردی ندارد، و بین فرزند و پدر و زن و مرد و برده و آقا سوگندی وجود ندارد، و سکوت یک روزه جایز نیست، و صوم وصال و تعرب بعد از هجرت جایز نیست.
پدری که فرزندش را کشته باشد کشته نمیشود،
خداوند دعای مردی را که با غفلت اداء میکند نمیپذیرد،
خوابیدن عالم از عبادت عابد جاهل بهتر است.
دو رکعت نماز که عالم اداء میکند از هزار رکعت که عابد جاهل میخواند بهتر است.
زن بدون اذن شوهر نباید روزه مستحبی بگیرد، و هم چنین بنده بدون اذن مولایش و مهمان بدون اذن میزبانش نباید روزه مستحبی داشته باشند.
روزه روز عید فطر، و روز عید قربان، و روزه وصال، و روزه سکوت، و روزه نذر معصیت، و روزه در همه عمر حرام است.
در زنا شش خصلت میباشد که سه خصلت آن در دنیا گریبان زانی را میگیرد، و سه خصلت آن در آخرت، اما سه خصلت دنیوی:
آبرو و حیثیت را میبرد، و مرگ را زودتر میرساند، و روزی را قطع میکند و اما سه خصلت در آخرت: در محاسبه اعمال با او بد رفتاری میگردد، و موجبات خشم و غضب خداوند منان را فراهم میسازد، و در آتش جهنم جاودان میماند.
در ربا هفتاد گناه هست که آسانترین آنها مانند زناء با محارم در خانه خداست.
یک درهم ربا در نزد خداوند بزرگتر است از هفتاد بار زنا با محارم در خانه خدا. هر کس اندکی از زکاة مال خود را نپردازد، این شخص در زمره مسلمانان و مؤمنان نیست و هیچ ارزش و اعتباری ندارد.
تارک زکاة پس از مردن از خداوند درخواست میکند او را بار دیگر بدنیا برگرداند، و گفته خداوند در قرآن که: هر گاه یکی از شما را مرگ دریابد میگوید: بار خدایا مرا برگردان، اشاره به این موضوع است.
کسی که مستطیع شد و به حج نرفت کافر است، خداوند میفرماید:
از طرف خداوند بر مردم واجب است که حج خانه خدا را بجا آورند در صورتی که استطاعت داشته باشند، و هر کس پس از استطاعت این فریضه را ترک کند (بر خود ستم کرده است) و خداوند از جهانیان بی نیاز است.
هر کس حج را به تاخیر اندازد تا وقتی که بمیرد، خداوند او را روز قیامت یهودی و یا نصرانی مبعوث میگرداند.
صدقه دادن بلای حتمی را دفع میکند.
صله ارحام و ارتباط با خویشاوندان عمر را زیاد میکند.
قبل از اینکه شروع کنی به غذا خوردن از نمک شروع کن و به نمک ختم گردان، در این عمل هفتاد دو مرض از شما دفع میگردد.
هر گاه در مقامی که برایم در نظر گرفته شده قدم گذاردم از پدر، مادر، و عمو، و برادری که در زمان جاهلیت داشتم شفاعت خواهم کرد.
من فرزند دو ذبیح (اسماعیل و عبد اللَّه) هستم،
و من آن کسی هستم که پدرم ابراهیم علیه السّلام از خداوند بعثت او را طلب کرد
عقل آن چیزی است که بوسیله آن بهشت بدست آید، و رضای پروردگار حاصل شود. اولین چیزی که خداوند آفرید عقل بود، پس فرمود: روی آور او هم روی آورد، بعد فرمود: پشت کن، او هم پشت کرد، سپس فرمود:
به عزت و جلال خودم سوگند، آفریده ای را دوست و نزدیک تر به خود از تو نیافریدم، مردم را بوسیله تو مورد مؤاخذه قرار میدهم و آنان را به تو پاداش خواهم داد و یا عقاب خواهم کرد.
صدقه نفعی ندارد، در صورتی که یکی از ارحام انسان نیازمند باشد.
یک درهم که در خضاب مصرف شود بهتر است از یک هزار درهم که در راه خدا مصرف گردد، در خضاب چهارده خصلت هست: باد را از گوشها دور میکند، و دیدگان را بینا میگرداند، رگهای دماغ را نرم میسازد، و بوی دهان را پاک میکند، و لثه ها را محکم مینماید، و بوهای بدن را زائل میگرداند، و وسوسه شیطان را کم میکند. فرشتگان و مؤمنین از آن خوشحال میشوند، و کفار را به خشم می آورد، خضاب برای مرد زینت و پاکی است، و نکیر و منکر از آن حیاء و شرم میکنند و خضاب سند برای او در قبر خواهد شد.
گفتار بی کردار اثری و خیری در آن نیست، نگریستن در چیزی بدون اطلاع از آن فائده ای ندارد، و مالی که در آن بخشش نباشد، و راستی که در آن وفا نباشد سودی ندارد: عفت بدون پرهیزکاری، و صدقه بدون نیت، و زندگی بدون تندرستی، و وطن بدون امنیت و خوشحالی فائده و سودی برای انسان نخواهد داشت.
خداوند از گوسفند هفت چیز را حرام کرده است: خون، مذاکیر، مثانه، نخاع، غدد، طحال و مرارة.
در چهار چیز چانه نزنید: در خریدن قربانی، کفن، برده، و اجرت چهارپائی که با آن به مکه میروید.
آیا شما را به شبیه ترین مخلوقات به خودم خبر ندهم؟ فرمود:
آری، حضرت رسول فرمود: آن که اخلاقش از همه بهتر و بردباریش از همه بزرگتر، و به خویشاوندانش مهربانتر، و از همگان با گذشت تر باشد.
امت من هر گاه سوار کشتی شوند و این آیه را بخوانند از غرق شدن در امان خواهند بود: «و ما قدر و اللَّه» تا آخر.
امت من هر گاه این آیه را بخوانند از سرقت در امان خواهند بود: «قُلِ ادْعُوا اللَّهَ» تا آخر.
امت من هر گاه این آیه را بخوانند از زیر آوار ماندن در زلزله در امان هستند: إِنَّ اللَّهَ یُمْسِکُ تا آخر آیه.
امت من هر گاه این ذکر را بخوانند از هم و غم نجات پیدا میکنند: «لا حول و لا قوة» تا آخر.
امت من هر گاه این آیه را بخوانند از سوختن در امان خواهند بود: «ان ولیی اللَّه» تا آخر.
هر کس از درندگان بترسد این آیه را بخواند: «لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ» تا آخر سورة،
هر کس مرکوب او رام نگردد این آیه را در گوش راست او بخواند:
«و له أسلم» تا آخر.
هر کس از جادوگر و یا شیطان بترسد این آیه را بخواند: «إِنَّ- رَبَّکُمُ اللَّهُ» تا آخر.
هر کس در شکمش آب زرد پیدا شود بر شکمش آیة الکرسی را بنویسد و بیاشامد خداوند او را شفا میدهد.
حق فرزند بر پدر این است که نام او را نیکو بگذارد، و او را ادب بیاموزد، و به مقام شایسته ای برساند، و حق پدر بر فرزند این است که او را با نام صدا نزند، و جلوتر از او راه نرود، پیش روی او ننشیند و با او بحمام نرود.
سه چیز موجب وسوسه است: خوردن خاک، و ناخن بدندان گرفتن و ریش خود را جویدن.
خداوند پدر و مادری را که موجبات عقوق فرزند خود را فراهم آورند لعنت کرده است. همان طور که فرزندان عاق والدین میشوند، والدین نیز عاق فرزندان خود میگردند.
خداوند پدر و مادری را که فرزندان خود را به نیکی وادارند رحمت میکند.
هر کس پدر و مادرش را محزون کند آن ها را عاق کرده است.
هر کس در نزد او از برادر مسلمانی غیبت شود و او قدرت دفاع از آن را داشته باشد و دفاع نکند، خداوند در دنیا و آخرت او را رسوا میکند.
هر کس یتیمی را سرپرستی کند و مخارج او را از مالش به پردازد تا آنگاه که بی نیاز گردد، بهشت برای این چنین آدمی واجب میگردد.
هر کسی از روی احسان و محبت دست عطوفت بر سر یتیمی بکشد خداوند روز قیامت به تعداد هر موئی از سر آن کودک نوری به آن مرد عطا خواهد کرد که در پرتو آن از تاریکیهای روز قیامت نجات پیدا کند.
فقری بدتر از نادانی، و ثروتی بالاتر از عقل، و تنهائی وحشت آورتر از عجب و خود پسندی، و عقلی بهتر از تدبیر نیست، هیچ پرهیزگاری مانند باز داشتن نفس از حرامها و از سخنان نابجا نیست، شرفی بالاتر از حسن خلق و عبادتی مانند تفکر در امور نیست.
آفت سخن دروغ گفتن است، آفت علم فراموشی، آفت عبادت فاصله انداختن، و آفت زیبائی تکبر و خود پسندی، و آفت حلم حسد است.
چهار چیز هدر میرود و از آن سودی حاصل نمیشود، خوردن در هنگام سیری، و چراغ روشن کردن در ماهتاب، و کشاورزی در زمین شوره زار، و کار نیک برای کسی که اهلیت ندارد.
هر کس فراموش کند بر من صلوات بفرستد از طریق بهشت بیراهه رفته است.
از آنچه که کلاغ بر آن منقار زده و شیر آن را از هم پاره کرده است دوری کن.
اگر دستم را در دهان افعی فرو برم، بهتر است از شخصی که اصالت نداشته و سپس صاحب ثروت و مال شده است سؤالی بکنم.
سرکش ترین مردم در نزد خداوند کسی است که غیر قاتل حقیقی و ضارب واقعی را بکشد و یا بزند، هر کسی غیر از موالی حقیقی خود دیگری را دوست داشته باشد به قرآن منزل کافر شده است، مقصود این است که در هنگام قصاص باید تحقیق کنند و قاتل و ضارب واقعی را بدست بیاورند، و قصاص بگیرند.
در دست راست انگشتر قرار بده و این عمل برای مقربین در نزد خداوند فضیلت دارد، علی علیه السّلام فرمود: چه چیز در انگشت خود قرار دهم؟ حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: عقیق سرخ در انگشت قرار بده، زیرا وی نخستین کوهیست که به خداوندا قرار کرد و به نبوت من ..... ص : 0 وصایت و امامت فرزندانت گردن نهاد، و نیز اقرار کرده که شیعیان تو از اهل بهشت و دشمنان تو از اهل آتش هستند.
خداوند متعال به دنیا توجه کرد و مرا از میان آن برگزید، و بار دیگر توجهی کرد، و تو را از میان مردان اختیار کرد و بار سوم توجه کرد امامان از فرزندانت را از میان مردان برگزید، و مرتبه چهارم توجه نمود فاطمه را بر زنان جهان اختیار کرد.
نام تو را در چهار جا به نام خود همراه دیدم، و به آن انس گرفتم، هنگامی که در شب معراج به بیت المقدّس رسیدم، دیدم در «صخره» نوشته شده: «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ» خداوند فرمود:
او را تایید کردم و یاری نمودم بوسیله وزیرش، پرسیدم ای جبرئیل وزیر من کیست؟ گفت: علی بن ابی طالب. و هنگامی که به سدرة المنتهی رسیدم دیدم در آن جا نوشته شده منم خداوند که خدائی جز من نیست، محمّد برگزیده من از میان مخلوقات منست، او را بوسیله وزیرش تایید و یاری کردم، پرسیدم از جبرئیل که وزیر من کیست؟ گفت: علی بن ابی طالب.
پس از اینکه از سدرة المنتهی گذشتم و به نزدیک عرش خداوند رسیدم، مشاهده کردم بر پایه های عرش نوشته شده است منم خداوندی که جز من خدائی نیست، و محمّد دوست من است، و او را به وسیله وزیرش تایید و یاری کردم.
خداوند متعال تو را در هفت خصلت با من برابر قرار داده است:
تو اولین فردی هستی که با من از قبر سر بر میاری، و نخستین کسی هستی که با من در کنار صراط توقف میکنی، و اول فردی هستی که با من زنده میشوی و با من لباس میپوشی، و نخستین فردی هستی که با من از آشامیدنیهای سر به مهر بهشتی خواهی نوشید.
سپس حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم متوجه حضرت سلمان شدند و فرمودند:
ای سلمان هر گاه مریض شدی در هنگام مرض و کسالت خداوند سه نوع توجه به تو دارد: همواره در نظر خداوند هستی، دعای تو در هنگام کسالت و مرض مستجاب میگردد و گناهانت آمرزیده می شود، و تا هنگام مرگ خداوند تو را از عافیت برخوردار میکند.
سپس متوجه ابو ذر شدند و فرمودند: ای ابو ذر از سؤال کردن دوری گزین، زیرا در دنیا موجب ذلت و خواری می شود و انسان را بفقر میکشاند، و در روز قیامت حساب آدمی بطول می انجامد.
ای ابو ذر تو به تنهائی زندگی میکنی و بتنهائی از جهان میروی، و به تنهائی داخل بهشت میگردی، گروهی از اهل عراق به خواطر تغسیل و تکفین و تدفین تو خوشبخت خواهند شد، ای ابو ذر با دست خود از کسی سؤال نکن و اگر چیزی بدستت رسید آن را بپذیر.
پس از این حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم روی خود را بطرف اصحاب کردند و فرمودند: از اشرار شما به شما خبری ندهم؟ عرض کردند: خبر دهید، فرمود کسانی که در جامعه رفت و آمد میکنند و سخن چینی مینمایند، و بین دوستان را تفرقه می اندازند، برای افراد پاک و بی آلایش عیب جوئی میکنند.

سخنان حضرت رسول (ص)

از سخنان حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم که فرمود: دست بالا از دست پائین بهتر است،
آنچه کم باشد و کفایت کند از آنچه بیشتر باشد و مشغول نماید بهتر است،
بهترین توشه تقوی و پرهیزکاری است، ترسیدن از خداوند سرمایه حلم و بردباری است.
بهترین چیزی که در قلب جای میگیرد یقین است،
شک و تردید از ناسپاسی و کفر است،
گریه کردن و نوحه سر دادن بر مصائب از اعمال زمان جاهلیت میباشد،
مستی از پاره های آتش جهنم است،
سرودن شعر (گمراه کننده) از کارهای شیطان است،
شراب جامع همه گناهان میباشد،
زنان دام شیطان هستند.
جوانی شعبه ای از دیوانگی است،
(0) بدترین کسب ها رباخواری است،
بدترین خوردنیها خوردن مال یتیم است،
خوشبخت کسی است که از غیر خودش پند گیرد،
بدبخت کسی است که از شکم مادر بدبخت متولد شود،
عاقبت شما فرزندان آدم به جایی که بیش از چهار زرع نباشد خواهد رسید.
از ربا بدتر دروغ است،
فحش و ناسزا گفتن به مؤمن فسق است،
جنگیدن با مؤمن کفر است،
غیبت کردن مؤمن نافرمانی کردن خداوند است،
احترام مال مؤمن مانند احترام خون اوست هر کسی خشم خود را فرو برد خداوند به او پاداش میدهد،
هر آن کسی که در مصائب صبر کند، پروردگار به آن عوض خواهد داد.
اکنون تنور جنگ گرم شده است (شاید مقصود جنگ با نفس و شهوات باشد)
مؤمن دو بار در یک سوراخ فرو نمیرود، یعنی باید زرنگ باشد و فریب نخورد،
شنیدن مانند دیدن نیست،
خداوندا برای امت من در سحرها برکت قرار بده، مخصوصا روز شنبه و پنجشنبه در هم نشینی با همدیگر مراعات امانت و راز نگهداری را بکنید
رئیس یک خانواده و عشیره در حقیقت خادم آنها است.
اگر کوهی بر کوه دیگر ستم کند، خداوند آن کوه را متلاشی میکند،
قبل از همه به افرادی که تحت کفالت تو هستند توجه کن،
جنگ خدعه و نیرنگ است،
مسلمان در برابر برادر مسلمانش مانند آیینه است،
ابتلاء و گرفتاریهای زندگی از سخن گفتن برمیخیزد،
مردم مانند دانه های شانه برابر هستند،
کدام مرض بدتر از بخل است، شرم و حیاء بهترین کلمه است.
دروغ بد خانه ها را ویران میکند، و اجتماعات را پراکنده میسازد،
ستم کردن بدترین چیزی است که آدمی زودتر به عقوبت آن میرسد،
و نیکی بهترین کاری است که انسان زودتر نتیجه آن را مشاهده میکند،
مسلمانان اگر با همدیگر معاهده و شرطی بستند باید به آن عمل کنند،
بعضی از اشعار حکمت آمیز است و آدمیان را به اخلاق پسندیده وامیدارد، بعضی از بیانات سحر آمیز است، و انسانی را فریب میدهد.
با مردمان روی زمین با عطوفت و مهربانی رفتار کن و آن کس که در آسمان ها است با تو مهربانی خواهد کرد،
هر کس که در راه دفاع از مالش کشته شود در زمره شهداء محسوب میگردد.
اهل ایمان نباید بیش از سه روز برادران ایمانی خود را ترک گویند و اگر بین آنان کدورتی پیدا شده باید هر چه زودتر آشتی کنند،
هر کس بدیگران رحم نکند، مورد محبت دیگران قرار نخواهد گرفت،
پشیمانی از گناه و معصیت بمنزله توبه و بازگشت است. نوزاد متعلق به صاحب فراش است و زناکار را باید با سنگ دور کرد
هر کس مردم را بطرف خیر و سعادت دعوت کند مانند آن است که خود آن افعال نیک را انجام داده باشد،
اظهار علاقه و محبت مفرط به یک چیزی آدمی را کور و کر میکند.
کسی که از خداوند شاکر نباشد و او را در برابر لطف و احسان سپاسگزاری نکند شکر مردم را نیز انجام نمیدهد،
زن گمراه را جز مرد گمراه جای نمیدهد،
از آتش جهنم بترسید و لو با انفاق نصف خرما باشد.
جان های آدمیان چون افراد لشکر همدیگر را در بر دارند،
آنها که همدیگر را میشناسند با هم انس میگیرند، و آنهائی که با یک دیگر شناسائی ندارند با هم رفت و آمد نمی کنند.
مسافرت نمونه از جهنم است، به جهت ناراحتی هائی که در سفرها پیش می آید و انسان معذب می شود،
آدمیان مانند کانهای طلا و نقره محمد بن الحنیفة ..... ص : هستند،
صاحب مجلس شایسته است در صدر مجلس بنشیند،
به صورت چاپلوسان و ستایشگران خاک بپاشید،
بوسیله صدقه دادن روزی خود را زیاد کنید.
به سبب دعا بلاهای نازله را دفع کنید،
دلهای آدمیان و جانوران بطور طبیعی بطرف کسانی که ب آنها نیکی میکنند متمایل میباشند، و هم چنین دشمن میدارند آن کسی را که با آنان دشمنی میکند،
هیچ مالی از صدقه دادن نقصان پیدا نمی کند.
در صورتی که انسان دارای ارحام و خویشاوندان محتاج و فقیر باشد نمی تواند صدقه خود را بدیگران بدهد.
تندرستی و آسایش دو نعمتی است که قدر آن دانسته نمیشود،
در گذشت و عفو سلطان از تبه کاران موجب بقاء سلطنت میگردد.
تسلط و قدرت مرد در خانه موجب زیادی عفت زن میگردد،
اطاعت مخلوق در جایی که موجب سخط خداوند متعال باشد جائز نیست.