فهرست کتاب


اخلاق در خانه جلد 2

آیت الله حسین مظاهری‏‏

مرتبه آخر خلوص، محرک فقط خداست

اما مرتبه آخر خلوص، این است که محرک دیگری نیست جز خدا. یعنی عبادت را فقط برای خاطر خدا به جا می آورد. قسم پنجم، محرک محبت خدا بود اما این قسمت، محرک خود خدا است.
امیر المؤمنین علیه السلام می فرماید:
الهی! ما عبدتک خوفاً من نارک ولا طمعاً فی جنتک بل وجدتک اهلاً للعبادة فعبدتک
یعنی خدایا! من برای بهشت و جهنمت عبادت نمی کنم؛ من عبدم تو هم مولا، من یافتم که باید در مقابل تو کرنش کنم. لذا محرک من خودت هستی.
قرآن شریف در دو آیه، متذکر این نوع عبادت شده است: یکی آنجا که حضرت امیر علیه السلام در شب هجرت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به جای آن حضرت خوابید:
ومن الناس من یشری نفسه ابتغآء مرضات الله(148)
یعنی کسی را سراغ داریم که جانش را در معرض خطر گذاشت و به جای پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خوابید تا آن حضرت از مدینه بیرون رفت؛ و این کار را فقط به خاطر خداوند، و نه چیز دیگر، انجام داد.
یکی هم آن جا که حضرت و حضرت زهرا و حسنین علیهم السلام و همچنین فضه خادمه روزه بودند و تا سه روز موقع افطار نان خودشان را به مسکین و یتیم و اسیر دادند و خود با آب افطار کردند. درباره این ایثار، سوره هل اتی نازل شد، می فرماید:
ویطعمون الطعام علی حبه مسکیناً ویتیماً واسیراً(149)
یعنی اینها با اینکه غذایشان را دوست دارند، آن را به مسکین و یتیم و اسیر می بخشند. حالا برای چی؟
انما نطعمکم لوجه الله لا نرید منکم جزآء ولا شکوراً(150)
خوشا به حال آن کسانی که به این مرتبه رسیدند. خوشا به حال آنان که محبت به خدا محرک آنان برای عبادت است.
خوشا به حال آن کسانی که ماه مبارک رمضان بر ایشان گذشت و تقوای دل پیدا کردند.
کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون(151)
معنای تقوای دل چیست؟ یعنی دیو بیرون رود و فرشته در آید. روز عید فطر چرا عید است؟ برای اینکه انسان توانسته است بت را بشکند. برای اینکه انسان توانسته تمام بت ها را از دل بیرون کند. وقتی که بت از خانه دل بیرون رانده شد، می تواند صاحب خانه را در دل بیابد. صاحب خانه هم خداست.
قلب المؤمن عرش الرحمن. لایسعنی ارضی ولا سمائی ولکن یسعنی قلب عبدی المؤمن(152)
خدا می فرماید: من جایی ندارم. اما اگر می خواهی پیدایم کنی، مرا در دل مؤمن پیدا کن. مؤمن شو تا خدا در دلت جای گیرد. تا دل تو عرش خدا شود.

جلسه بیستم: رذیله ریا و تظاهر

بحث درباره خلوص و اخلاص بود. این فضیلتی که اگر کسی داشته باشد، سعادت دنیا و آخرت را دارد. این در گرانبها را اگر کسی داشته باشد، اعمال کوچک او بسیار بزرگ می شود. اعمال سبک و کم ارزش او فوق العاده ارزشمند می گردد که به طور خلاصه درباره آن صحبت کردم.

ریا باطل کننده عمل

بحث امروز راجع به ضد خلوص و اخلاص، یعنی رذیله ریا و تظاهر است. هر مقدار خلوص عمل را سنگین می کند، ریا و تظاهر عمل را سبک و پوچ می گرداند. به گفته همه مراجع تقلید، ریا موجب بطلان عمل هم هست. یعنی اگر کسی در نماز، در روزه، در دادن خمس، در دادن زکات و بالأخره در کارهای خیر ریا و تظاهر کند، عملش باطل است. علاوه بر اینکه عمل باطل است، گناه هم بسیار بزرگ است. قرآن شریف می فرماید گناه در سر حد کفر است:
یا ایها الذین امنوا لا تبطلوا صدقاتکم بالمن والاذی کالذی ینفق ماله رئاء الناس ولا یؤمن بالله والیوم الاخر(153)
یعنی عملهایتان را باطل نکنید به واسطه منت گذاشتن و اذیت کردن. اگر خدمتی به کسی کردی منت به سر او نگذار و او را اذیت نکن که اگر منت گذاشتی، عمل تو پوچ می شود. بعد می فرماید مثل کسی که انفاق در راه خدا کند اما ریاکار باشد، این عمل باطل است. علاوه بر اینکه عمل باطل است، می فرماید:
ولا یؤمن بالله والیوم الاخر
گناه این عبادتی که ریا در آن است، در سر حد کفر است.