فهرست کتاب


اخلاق در خانه جلد 2

آیت الله حسین مظاهری‏‏

جلسه هجدهم: فضیلت اخلاص در عمل 1

بحث درباره فضائل و رذائل اخلاقی بود. بحث امروز درباره فضیلتی است که بسیار بالاست و همه کارها، همه گفتارها و کردار ما، حتی افکار ما باید رنگ این فضیلت را داشته باشد؛ و آن فضیلت اخلاص در عمل است.
کلمه خلوص و اخلاص، کلمه مقدسی است. انسان وقتی که فکر این کلمه را بکند یک نشاطی برای او پیدا می شود. گویا سر تاپای این کلمه نور است و از آن نور می بارد.
ضد این کلمه، ریا و تظاهر می باشد؛ که به خواست خداوند و لطف حضرت بقیة الله، عجل الله تعالی فرجه الشریف، بعداً درباره اش صحبت می کنم. ریا و تظاهر کلمه بسیار تاریک و شومی است. به اندازه ای که انسان تصور آن را بکند می بیند سرتاپای آن ظلمت است.
اما کلمه خلوص و اخلاص مقدس است. و حتی غیر مسلمان و یا کسی که دین ندارد، این مطلب را قبول دارد.

معنای خلوص

خلوص برای انسان حالتی است که گفتار و کردار ما نمایانگر آن می باشد. اگر صفت خلوص بر دل کسی حکم فرما باشد، گفتار او خالصانه است؛ کارش خالصانه است؛ و دیگر چیزی در نظرش نیست جز خدا. اگر انسان بتواند به همه گفتار و کردارش رنگ خلوص بزند، رنگ خوبی است. قرآن می فرماید:
صبغة الله ومن احسن من الله صبغة(133)
یعنی رنگ خدا چه رنگ خوبی است! همچنین قرآن شریف می فرماید: اصلاً دین آمده است برای عبادت. نه عبادت صرف، بلکه عبادتی که رنگ خلوص داشته باشد.
وما امروا الا لیعبدوا الله مخلصین له الدین حنفاء(134)
امر نشدید جز به عبادت. اما عبادتی که رنگ خلوص داشته باشد. کسی که بخواهد کارش نورانی باشد، پر برکت باشد، دنیا داشته باشد، آخرت داشته باشد، باید مواظب باشد که نه فقط به نماز و روزه اش بلکه به همه کارهایش این رنگ را بدهد. همه کارهایش مخلصانه باشد. یعنی مثلاً خانم که خانه داری می کند، شوهر داری و بچه داری می کند، اگر سعادت دنیا و آخرت می خواهد، اگر می خواهد خانه او روشن و با نشاط باشد، اگر می خواهد اولاد صالحی داشته باشد، و اگر محبت شوهر را می خواهد، باید شوهرداری و بچه داریش برای خدا باشد؛ رنگ خدائی داشته باشد؛ و این رنگ خدائی کارهای او را مبارک می کند و ثواب خط مقدم جبهه به این خانم داده می شود. هر چه خلوص بیشتر، ثواب بیشتر. حتی به جایی می رسد که ثواب شهادت هم به این خانم داده می شود. یک آقا هم اگر علاوه بر خلوص در نماز و روزه اش، در کارهای دنیایش، یعنی زحمتی که می کشد تا زن و بچه اش در رفاه باشند، تا آبروی او حفظ شود، هم اخلاص داشته باشد، یعنی کار را برای خدا بکند، علاوه بر برکت و نورانیت در کار ثواب شهادت هم به او داده می شود. هر چه مراتب خلوص بیشتر، ثواب برای این آقا بیشتر. خلوص ممکن است ارزش یک کار را آنقدر بالا ببرد که از دنیا و آخرت هم بهتر باشد.

اخلاص حضرت علی علیه السلام

پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
ضربة علی یوم الخندق افضل من عبادة الثقلین(135)
آن شمشیری که امیر المؤمنین علیه السلام به سر عمرو بن عبدود زد، آن شمشیر زدن ثوابش از عبادت جن و انس بالاتر است. یعنی اگر عبادت همه انس و جن را یک طرف و ثواب آن شمشیر زدن را یک طرف بگذاریم، ثواب آن شمشیر زدن بیشتر است. برای اینکه رنگ خلوص، آن هم خلوص امیر المؤمنین علیه السلام، دارد. این قضیه را مولوی و دیگران نقل می کنند که وقتی که مولا علی علیه السلام عمرو را به روی خاک انداخت تا سرش را جدا کند، او به حضرت بی احترامی کرد. حضرت بلند شدند. در آن صحنه عجیب که همه مسلمانها می لرزیدند؛ در آن صحنه ای که امیر المؤمنین علیه السلام وقتی به میدان رفت، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
برز الایمان کله الی الشرک کله(136)
یعنی ایمان و شرک رو به رو شده. یعنی اگر علی شکست بخورد، مسلمانها شکست خورده اند و اگر عمرو شکست بخورد مشرکین شکست خورده اند. در آن صحنه عجیب و استثنائی، مولا امیر المؤمنین علیه السلام عمرو را رها کرد. مقداری قدم زد و بعد سرش را جدا کرد. پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از مولا علی علیه السلام علت تأخیر در جدا کردن سر عمرو را پرسیدند: گفت یا رسول الله! به من اهانت کرد و من ناراحت شدم. اگر در آن وقت سرش را جدا می کردم همه اش برای خاطر خدا نبود. قدری هم برای انتقامجویی شخصی بود. می خواستم همه اش برای خاطر خدا باشد. از این رو بلند شدم و مقداری قدم زدم تا آن حالت غضب آلودگی من از بین رفت؛ آنگاه سر را جدا کردم تا صد در صد برای رضای خدا باشد. ضربت یک شمشیر بیشتر نبوده، اما افضل من عبادة الثقلین است. زیرا رنگ خلوص به آن خورده. آن هم خلوص امیر المؤمنین علیه السلام.