فهرست کتاب


اخلاق در خانه جلد 2

آیت الله حسین مظاهری‏‏

دعا، عامل بازدارنده از گناه

نتیجه مهم دیگر دعا این است که کنترل کننده است:
ان الصلوة تنهی عن الفحشاء والمنکر ولذکر الله اکبر(124)
قرآن می فرماید: نماز نیروی کنترل کننده است؛ اما ذکر خدا، یاد خدا در دل، بیشتر از نماز، انسان را از گناه باز می دارد.
از این آیه استفاده کرده اند که اصلاً فضیلت دعا و راز و نیاز با خدا، از نماز هم بیشتر است. در روایات آمده است الدعاء مخ العبادة(125) ریشه نماز هم دعا است. عصاره همه عبادات، دعا است. این آیه شریفه می فرماید: نماز، نیروی کنترل کننده است، اما چه نمازی باشد؟ اگر نماز حقیقی و واقعی باشد، نمی گذارد انسان ابداً گناه کند. اگر کسی صبح دو رکعت نماز واقعی بخواند، نمازی که در دل تکبر نباشد، حسادت نباشد، خودبینی و کینه نباشد، نمازی که انسان آلوده به گناه نباشد، این دو رکعت نماز، علاوه بر اینکه بهشت را بر انسان واجب می کند، تا شب مراقب نمازگزار است تا گناهی نکند. قرآن، ضامن این مطلب شده است. نماز حقیقی در بن بست ها دست انسان را می گیرد:
واستعینوا بالصبر والصلوة(126)
یعنی العیاذ بالله، اگر زمینه دزدی، بی عفتی، غیبت و... پیش بیاید، نماز، مانع از آن می شود. نماز صبح نمی گذارد صاحبش رسوا شود. از این رو زنگ خطر بزنم برای بی نمازها، کاهل نمازها! مواظب باشید! خدای نکرده اگر نماز دست تو را نگیرد یک وقت، خدای نکرده، یک آدم کش، یک زنا دهنده، از کار در می آیی. مخصوصاً به جوانها سفارش کنم. جوانها! اگر می خواهید خدا در بن بست ها دست شما را بگیرد، نماز دست شما را بگیرد، به نماز اهمیت بدهید. مخصوصاً به نماز اول وقت، اگر به نماز اهمیت ندادید، بدانید در بن بست ها خدا به فریادتان نمی رسد؛ و وقتی که خدا به فریادتان نرسید، زمین می خورید، بد زمین خوردنی.
خداوند مهربان، در قرآن وعده داده است که دست آدمهای نماز خوان را در بن بست ها بگیرد. خدا وعده داده است در قرآن که دست آدمهایی را که با دعا سر و کار دارند، در بن بست ها بگیرد. لذا، نگوئید دعا کردم مستجاب نشد. شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان در مجالس دعا و احیاء بروید و نیروی کنترل کننده برای یکسال تهیه کنید، و تا یکسال پیش خدا بیمه شوید. دعا کنید؛ اگر صلاح باشد مستجاب می شود، و اگر صلاح نباشد چیز بهتری به شما خواهند داد.
خلاصه بحث این باشد که دعا علاوه بر اینکه استجابت دارد، علاوه بر اینکه ثواب زیادی دارد، فواید بزرگ دیگری هم دارد که استجابت دعا در مقابل آن فوائد هیچ است.
بنابراین نه تنها در شبهای قدر، بلکه همیشه حالت راز و نیاز با خدا، حالت توبه و انابه را در خود ایجاد کنید. آن فطرت خدادادی را زنده کنید. همیشه از عمق جان دعا و توبه داشته باشید. آن چشمه را زلال کن. آن چشمه آب آور است. این آب را بگذار بیرون بیاید تا انشاءالله به طور ناخودآگاه، هم زبانت و هم دلت العفو بگوید و خدا خدا کند.
جلسه هفدهم: فضیلت دعا 2

علل عدم استجابت دعا

بحث درباره فضیلت دعا و راز و نیاز با خدا بود که از این بحث می گذریم. اما سؤالی درباره این بحث هست که در این جلسه به پاسخ آن می پردازم.
سؤال این است که: پروردگار عالم می فرماید: ادعونی استجب لکم(127) دعا کنید من اجابت می کنم، پس چرا ما دعا می کنیم، مستجاب نمی شود؟

گناه، مانع اجابت است

شخصی آمد خدمت امام صادق علیه السلام و عرض کرد: دو تا آیه من معنایش را نمی فهمم. یکی آیه شریفه ادعونی استجب لکم است، که من هر چه دعا می کنم مستجاب نمی شود. آن حضرت فرمود: خداوند خلف وعده نمی کند. اما دعا، راه دارد و راهش این است که گناه در زندگی تو نباشد. اگر دعا توأم با گناه شود، آن گناه نمی گذارد دعا مستجاب شود.
شبهای جمعه در دعای کمیل می خوانیم: اللهم اغفر لی الذنوب التی تحبس الدعاء خدایا! بیامرز آن گناهانی را که موجب حبس دعا می شود. یعنی گناه نمی گذارد که دعا در محضر ربوبی برود. نمی گذارد دعا به آسمان برود چه رسد به محضر ربوبی.
امام صادق علیه السلام فرمود: تو گناه نکن، آنگاه، دعا کن ببین چه جور مستجاب می شود. آیه دومی که از امام سؤال کرد، این آیه شریفه بود: وما انفقتم من شی ء فهو یخلفه(128) یعنی شما اگر صدقه دادید، خدا جای آن را پر می کند. شما اگر خمس دادید، خدا جای آن را پر می کند.
یکی از دوستان به من گفت: روزی که من خمس می دهم، همان روز جایش پر می شود. اتفاقاً روزی من خمس را صبح دادم ولی جایش پر نشد. تعجب کردم. ولی عصر همان روز، دو برابر به جایش آمد.
پرسید: یابن رسول الله! من انفاق می کنم، زیاد هم انفاق می کنم، اما خدا جای آن را پر نمی کند. امام علیه السلام فرمودند: مگر می شود خدا خلف وعده کند؟ نه؛ من معنایش را نمی فهمم. حضرت فرمود: تو از راه حلال انفاق بکن، اگر جایش پر نشد، آن وقت گله کن.
وقتی که مال شبهه ناک باشد، از راه گران فروشی و احتکار، از راه ربا و رشوه، و بالأخره از راه حرام به دست آمد، در حقیقت انفاق نکرده است. اگر انفاق واقعی باشد، از مال خودش باشد، حتماً جایش پر می شود.
زبیده، زن هارون الرشید ملعون، قناتی در شش فرسنگی مکه کند و آب آن را تا مکه آورد؛ که امروز پس از هزار سال، خشک نشده است؛ و آب زمزم، از همان قنات است. در عالم خواب زبیده را دیدند که وضعش بد است. گفتند تو که باید وضعت خوب باشد با این کار مهمی که کردی. زبیده آهی کشید و گفت: از آن قنات به من پاداشی ندادند. زیرا از پول مردم آن را کندم؛ از بیت المال مسلمین بود، و خدا هم پاداش آن را به صاحبان اصلی پولها داد.
بعضی ها مال مردم می خورند و روضه خوانی هم می کنند. خوب، روضه خوانی او مال مردم می شود و نمی تواند پاداشش را از امام حسین علیه السلام بگیرد. از راه حرام پول جمع می کند و به مشهد می رود. ده روز در مشهد می ماند. سر قبر حضرت رضا علیه السلام می رود؛ گریه ها می کند؛ ناله ها می کند؛ اما خبری نمی شود. بعد، از امام هشتم شکایت و گله می کند که چرا جوابم را ندادی. خوب، آقا! تو با مال کی رفتی؟ از مال مردم که نمی شود مشهد رفت و جواب گرفت. حضرت رضا علیه السلام صورتش را از تو بر می گرداند. نگویید چرا دعا مستجاب نمی شود؛ بروید ببینید که شکمهایتان از حرام پر شده است یا نه؟ آیا غیبت در منزلتان هست یا نه. چقدر تهمت می زنید؟ آیا نمامی و سخن چینی بین عروس و مادر شوهر فراوان است یا نه؟ وقتی که گناه در خانه زیاد باشد، دعا مستجاب نمی شود. خانم، پیراهن بی آستین، با جوراب بدن نما، می رود مشهد و به مردم تنه می زند تا اینکه دستش را به ضریح برساند. همان وقت حضرت رضا علیه السلام از او روی بر می گرداند. گریه ها می کند؛ ناله ها می کند؛ ولی دعایش مستجاب نمی شود. ای کاش با این وضع به مشهد نرفته بودی. مگر می شود با جوراب پانما، با لباسهای بدن نما و تنه زدن به نامحرم به حرم امام رضا علیه السلام بروی و خدا دعایت را مستجاب کند؟
وقتی به حرم حضرت معصومه علیها السلام می آیی و در خیابان، هزار نامحرم صورت بزک کرده ات را می بینند، آن وقت توقع داری که حاجتت برآورده شود؟! معلوم است که نمی شود. تقاضا دارم لااقل از خدا گله نداشته باشید.
هر چه هست از قامت ناساز بی اندام ماست - ورنه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست
حضرت رضا و فاطمه معصومه علیهما السلام، برای دادن حاجت آماده اند. یک نظر لطفی از آنها، عالم را از این طرف به آن طرف می کند. اما دل امام رضا علیه السلام را نسوزانید. زنبور برای حضرت معصومه نشوید تا حاجت بگیرید.