فهرست کتاب


اخلاق در خانه جلد 2

آیت الله حسین مظاهری‏‏

جلسه چهارم: فضیلت یقین

بحث درباره فضائل و رذائل اخلاقی بود. درباره فضیلت تفکر و توجه بحث کردیم. در مورد رذیله غفلت هم، که ضد تفکر و توجه است، به طور خلاصه صحبت شد؛ و اینکه چه کنیم که غافل نباشیم؛ و اینکه چه کنیم تفکر و توجه و تذکر در ما زنده شود، فی الجمله اشاره شد.

تعریف یقین

بحث امروز درباره فضیلت دیگری است که از فضیلت توجه و تفکر کمتر نیست؛ و آن فضیلت یقین است. یقین نظیر علم است. اما علم مربوط به عقل است و یقین مربوط به دل و قلب. اگر چیزی در عقل رسوخ کرد، به آن علم می گویند؛ و اگر چیزی، علاوه بر رسوخ در عقل، رسئخ در دل کرده باشد، رسوخ در قلب کرده باشد، به آن یقین می گویند.
یقین به معنای ثبات است. و چون که معلوم، ثابت در دل شود - و به فرموده استاد بزرگوار ما بنیانگذار جمهوری اسلامی حضرت امام، رضوان الله تعالی علیه، دل باور کرده باشد - به آن یقین می گویند. یعنی گاهی چیزی را عقل باور کرده است به آن علم می گویند. اما گاهی بالاتر از این است؛ در دل ثبات پیدا می کند، در دل رسوخ پیدا می کند و دل باور می کند؛ وقتی دل باور کرد به آن یقین می گویند. یقین یکی از فضائل بزرگ برای انسان است. لذا علمای علم اخلاق وقتی وارد در بحث فضائل و رذائل می شدند، اول فضیلت را همین یقین حساب می کردند. ما اول فضیلت را توجه و تفکر حساب کردیم؛ و اگر صفت یقین از توجه و تفکر بالاتر نباشد پائین تر از آن نیست.
یقینی که الآن با شما صحبت می کنم مربوط به دین است، نه مربوط به علوم طبیعی یا علوم غیر دینی. آن خود یک بحث جداگانه ای دارد و الآن مورد بحث ما نیست. آن خود یک بحث جداگانه ای دارد و الآن مورد بحت ما نیست. آن که الآن مورد بحث ماست، یقین مربوط به دین است. یعنی یقین پیدا کنیم که خدا هست. یقین پیدا کنیم معاد و قبر و برزخ و قیامت و بهشت و جهنم هست. یقین داشته باشیم خدا عادل است. خدا جواد و کریم است. خدا عالم و قادر است. خدا رؤوف و مهربان است. یقین داشته باشیم قرآن حق است. و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خاتم انبیاء است. یقین داشته باشیم که امیر المؤمنین و یازده فرزندش علیهم السلام خلفاء و اوصیاء بعد از پیغمبر اکرمند. یقین داشته باشیم آنچه پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است بجاست. اگر فرموده است بکن مصلحت نفس الامری دارد. اگر فرموده: نکن مفسده نفس الامری دارد. به این می گویند یقین دینی. برای انسان، نسبت به این مطالب، سه حالت می توان تصور کرد:

انواع ایمان