فهرست کتاب


اخلاق در خانه جلد 2

آیت الله حسین مظاهری‏‏

جلسه سوم: غفلت چیست؟

بحث امروز راجع به رذیله غفلت است. آن رذیله ای که ضد توجه و تفکر است. از نظر اخلاق، هر چه توجه و تفکر عالی و بالاست و موجب تعالی انسان است، غفلت رذیله ای است بسیار پست که انسان را به سقوط می کشاند؛ و به قول قرآن شریف، انسان را تا سر حد حیوان، بلکه پست تر تنزل می دهد:
ولقد ذرأنا لجهنم کثیراً من الجن والانس لهم قلوب لا یفقهون بها ولهم اعین لا یبصرون بها ولهم اذان لا یسمعون بها اولئک کالأنعام بل هم اضل اولئک هم الغافلون(27)
افرادی که غفلت بر دلشان حکمفرماست چشم دارند اما نمی بینند؛ گوش دارند اما نمی شنوند؛ دل دارند اما نمی فهمند؛ و اینها حیوانند، از حیوان هم پست ترند؛ و اگر درباره غفلت جز این آیه شریفه چیزی نداشتیم، بس بود تا بگوئیم که صفت غفلت، صفت مذمومی است.
در آیه دیگر می فرماید: غفلت دل را مهر می کند؛ چشم و گوش را مهر می کند:
اولئک الذین طبع الله علی قلوبهم وسمعهم وابصارهم واولئک هم الغافلون(28)
افرادی که غفلت دارند دل ندارند؛ دلشان قفل شده است. دلی که بفهمد، گوشی که حق را بشنود و چشمی که حق را ببیند ندارند، و بالأخره مهر غفلت اینها را تا سرحد حیوانیت رسانده است.
صفت غفلت بر عکس صفت توجه، انسان را به سقوط می کشاند. نمی گذارد دنیا داشته باشد؛ نمی گذارد آخرت داشته باشد. این غفلت - نظر توجه و تفکر - مراتب دارد. ما فعلاً کار به آن نداریم. صحبت امروز راجع به غفلت است به اعتبار متعلق آن نه مراتب آن.

اقسام غفلت

1 - غفلت از دشمن

اول چیزی که باید توجه داشته باشیم این است که این صفت ما را از دشمن خود غافل می کند؛ و معلوم است اگر کسی غفلت از دشمن داشته باشد دشمن او را نابود می کند. در خط مقدم جبهه، یک آن غفلت موجب نابودی آن خط و نابودی آن افراد خواهد شد.