طب الصادق علیه السلام (تغذیه و خوراکی ها در فرهنگ طب الصادق )

دکتر محمد دریایی‏

درمان با داروی حرام

امام صادق علیه السلام : پیامبر خدا از مداوا کردن با داروی ناپاک، نهی فرمود.
امام صادق علیه السلام : در هیچ حرامی شفایی نیست.
امام صادق علیه السلام : خداوند، در هیچ چیز از آنچه حرام کرده، نه شفایی قرار داده است و نه دوایی.
امام صادق علیه السلام : در پاسخ به کسی که درباره ی دارویی آمیخته شده به شراب پرسیده بود -: نه به خداوند سوگند، دوست ندارم بدان بنگرم؛ چه رسد که با آن درمان کنم. آن به منزله ی پیه خوک یا گوشت خوک است. البته مردمی با آن، دارو و درمان می کنند.
تفسیر العیاشی:
از سیف بن عمیره، از پیری از شیعیان، از امام صادق (ع) روایت شده که راوی گفته است نزد امام صادق (ع) بودیم که پیرمردی پرسید: دردی دارم و برای درمان آن شراب خرما می نوشم. پیر، آن گاه این شراب را برای ایشان، توصیف کرد.
امام به او فرمود: چه چیز تو را از (نوشیدن ) آبی که خداوند از آن هر چیز زنده ای را آفریده است، باز می دارد؟.
گفت: با مزاجم سازگار نمی افتد.
امام (ع): پرسید: چه چیز تو را از (خوردن) عسل باز می دارد، در حالی که خداوند فرموده است: در آن برای مردم، شفایی هست؟.
گفت: آن را نمی یابم.
فرمود: پس چه چیز تو را از شیری که گوشتت از آن روییده و استخوانت از آن استواری یافته است، باز می دارد؟.
گفت: با مزاجم سازگار نمی افتد.
امام صادق(ع) در این هنگام به وی فرمود: آیا می خواهی که تو را به شراب نوشیدن امر کنم؟ ! نه. به خداوند سوگند، تو را به این کار امر نمی کنم.
الکافی
- به نقل از مفضّل بن عمرو -: به امام صادق (ع) گفتم: فدایت شوم! مرا آگاه ساز که چرا خداوند، شراب، مردار، خون و گوشت خوک را حرام ساخته است؟
فرمود: خداوند - سبحانه و تعالی - نه از سرِ علاقه اش به آنچه بر مردم حرام کرده، و نه از سرِ بی رغبتی به آنچه بر آنان حلال ساخته، این چیزها را بر بندگان خویش حرام گردانده و جز آنها را حلال دانسته است؛ بلکه او آفریدگان را آفرید و به آنچه تن آنان، بدان برپاست و به کارشان می آید، آگاهی داشت و همین چیزها را از سرِ لطف و برای مصلحت بندگان خویش، بر آنان حلال و مباح کرد و (از سویی ) از آنچه هم به ایشان زیان می رساند، آگاه بوده و آنان را از آن کار نهی فرمود و آنها را بر ایشان حرام گرداند. سپس همین محرمات را برای هر فرد، ناچار و به هنگامی که تن وی جز به آنها برپا نمی شود، مباح و حلال قرار داد و البته او را بدین نیز امر فرمود که از آن، به قدر نیاز بردارد، نه بیش از آن

پرهیز از مراجعه به پزشک و مصرف بی رویه ی دارو

امام صادق علیه السلام : سه چیز، ناخوشایندی در پی می آورد: ...و نوشیدن دارو بدون بیماری، هر چند شخص از آن دارو، جان به در بَرَد.
امام صادق علیه السلام : هر کس تندرستی اش بر بیماری اش چیرگی داشته باشد و دارو بنوشد، به زیان خویش اقدام کرده است.
امام صادق علیه السلام : هر کس تندرستی اش بر بیماری اش غلبه داشته باشد و خود را به چیزی درمانی کند و پس از آن بمیرد، من در پیشگاه خداوند، از او بیزاری می جویم.

عوامل شادابی و نشاط

امام صادق علیه السلام : هر کس کفش زرد بپوشد، تا هنگامی که آن را کهنه کند، در شادمانی است.
امام صادق علیه السلام : سه چیز چاق می کند و سه چیز دیگر، لاغر می کند: آنچه چاق می کند، عبارت است از: پیوسته حمام کردن، استنشاق بوی خوش، پوشیدن جامه ی نرم... .
الکافی
- به نقل از احمد بن محمد بن خالد، از یکی از یارانش -: امام صادق (ع) فرمود: سه چیز است که خوردنی است که خوردنی نیست ولی چاق می کند؛ سه چیز است که خوردنی است ولی لاغر می کند؛ دو چیز است که برای هر چیزی سودمند است و برای هر چیز، ضرر ندارد، و دو چیز است که از هر جهت، زیان دارد و برای هیچ چیز فایده ندارد. امّا آن سه چیز که خوراکی نیست و چاق می کند عبارت اند از: پوشیدن زیرپوش کتان، بوی خوش، و نوره کشیدن. آن سه چیز که خوردنی است و لاغر می کند، عبارت اند از گوشت خشک شده، پنیر و خرمای تازه به بار نشسته (و در حدیثی دیگر آمده است: گوشت راسته ی شتر و لِرد روغن ). آن دو چیزی هم که برای هر چیزی سودمند است و برای هیچ چیز ضرر ندارد، عبارت اند از: آب نیمْ گرم و انار. و آن دو چیزی هم که برای هر چیز زیان دارند و برای هیچ چیز مفید نیستند، عبارت اند از: گوشت خشک شده و پنیر.
(راوی می گوید:) گفتم فدایت شوم! آن جا گفتی لاغر می کنند و این جا می گویی زیان می رسانند؟!
فرمود: آیا نمی دانی که لاغری، خود از (مصداق های) زیان دیدگی است؟!
امام صادق علیه السلام : تعویذ (نشاط و شادی)، در ده چیز است: قدم زدن، سواری، در آب غوطه خوردن، به سبزه نگریستن، خوردن و آشامیدن، به زن خوش سیما نگاه کردن، آمیزش جنسی، مسواک زدن، سر را با خَطمی در حمّام و جز آن شستن، و با مردم هم سخن شدن.
امام صادق علیه السلام : دست هایتان را پیش و پس از غذا خوردن بشویید، که فقر را می بَرَد و بر عمر می افزاید.