فهرست کتاب


تأملی در نشانه های حتمی ظهور

نصرت الله آیتی

1. از خاندان قریش

امام علی(ع) فرموده اند:
الا اخبرکم باخر ملک بنی فلان؟ قلنا بلی یا امیرالمومنین. قال: قتل نفس حرام فی یوم حرام فی بلد حرام عن قوم من قریش؛(401)
آیا شما را از زمان به پایان رسیدن حکومت فلان خبر ندهم؟ گفتیم آری یا امیرالمومنین. حضرت فرمود هنگام کشته شدن نفسی حرام در روزی حرام در شهری حرام از تیره قریش.

2. از خاندان پیامبر (ص) و فرزند حسن

امام باقر(ع) فرمودند:
....و قتل غلام من آل محمد (ص) بین الرکن و المقام اسمه محمد بن الحسن النفس الزکیه؛(402)
این روایت از امام صادق(ع)(403) و سفیان بن ابراهیم الجریری(404) از اصحاب امام باقر (ع) نیز نقل شده است.
از این سه روایت استفاده می شود که نفس زکیه از خاندان پیامبر(ص) است، اما درباره محمد بن حسن دو احتمال وجود دارد:
الف) منظور از حسن، امام حسن مجتبی(ع) است؛
ب) منظور از حسن، پدر حقیقی و بدون واسطه اوست.
بر این اساس، از این روایات نمی توان حسنی بودن (انتساب نفس زکیه به خاندان امام حسن مجتبی(ع) ) را استفاده کرد. البته احتمال این که نام پدر حقیقی نفس زکیه حسن باشد، بسیار بعید می نماید؛ چرا که در روایات برای پدر نفس زکیه موقعیت مهم یا فعالیت خاصی بیان نشده است. وی شخصیتی عادی و معمولی خواهد داشت. از این رو، ذکر نام وی در روایات و تاکید بر این که نفس زکیه فرزند چنین پدری است، توجیه معقول و منطقی ندارد.

3. از خاندان امام حسین(ع)

امام باقر(ع) فرمودند:
.... و النفس الزکیه من ولد الحسین...؛(405)
و نفس زکیه از فرزندان حسین (ع) است.... .
روایت یاد شده را عیاشی در تفسیر خود از امام باقر(ع) نقل مرسل کرده است. این روایت، با الفاظی مشابه به سند معتبر در کتاب غیبت نعمانی(406) نیز وجود دارد. مقایسه فقرات این دو روایت و نقل شدن آن دو از جابر جعفی، از امام باقر(ع) نشان می دهد این دو حدیث جز یک حدیث نیستند. اما از آن جا که جمله «والنفس الزکیه من ولد الحسین» در کتاب غیبت نعمانی که سند معتبری دارد، نیامده است، از این رو، به روایتی که نفس زکیه را از فرزندان امام حسین(ع) می داند نیز به دلیل ضعف سند و هم به دلیل فقدان این فقره در نقل دیگر همان روایت، نمی توان اعتماد کرد.
بنابراین، به دلیل ضعف سند روایات یاد شده درباره نسب نفس زکیه نمی توان قاطعانه قضاوت کرد. البته در کتاب شریف کافی در روایت صحیحی از کشته شدن شخصی حسنی، اندکی پیش از ظهور گزارش دشه، اما از آن جا که دلیل قاطعانه ای بر یکی بودن حسنی یاد شده با نفس زکیه وجود ندارد، نمی توان آن را بر انتساب نفس زکیه به خاندان امام حسن مجتبی (ع) دلیل دانست، گرچه احتمال آن وجود دارد.
....و یستاذن الله فی ظهوره فیطلع علی ذلک بعض موالیه، فیاتی الحسنی فیخبره الخبر فیبتدر الحسنی الی الخروج فیثب علیه اهل مکه فیقتلونه و یبعثون براسه الی الشامی فیظهرعند ذلک صاحب هذا الامر؛(407)
....مهدی (عج) از خداوند درباره ظهورش اجازه می خواهد. پس یکی از موالیان آن حضرت از این موضوع آگاه می شود و نزد حسنی می آید و او را از این خبر آگاه می کند و حسنی در قیام بر آن حضرت پیش دستی می کند، پس مردم مکه بر او می شورند و او را به قتل می رسانند و سرش را نزد شامی می فرستند. در این هنگام صاحب این امر ظهور می کند.
این احتمال را روایتی تایید می کند که کشته شدن نفس زکیه را به فرمان سفیانی می داند،(408) هم چنان که طبق روایات بالا، فرستاده شدن سر نفس زکیه برای شامی کشته شدن وی را به دستور سفیانی نشان می دهد.