تأملی در نشانه های حتمی ظهور

نویسنده : نصرت الله آیتی

نام نفس زکیه

پاره ای از احادیث نام نفس زکیه را «محمد» معرفی کرده اند، امام باقر(ع) در این باره فرموده است:
اسمه محمد بن الحسن؛(393)
اسم نفس زکیه محمد فرزند حسن است.
از امام صادق (ع) نیز روایت شده است:
... و قتل غلام من آل محمد (ص) بین الرکن و المقام اسمه محمد بن الحسن و لقبه النفس الزکیه.....؛(394)
[قائم(عج) هنگامی قیام می کند که]....نوجوانی از اهل بیت پیامبر(ص) که نامش محمد بن الحسن و لقبش نفس زکیه است، مین رکن و مقام کشته شود.... .
دو روایت یاد شده به دلیل ضعف سند قابل اعتماد نیستند.

لقب نفس زکیه

اکثر روایاتی که ابعاد مختلف کشته شدن نفس زکیه را شرح داده اند، برای اشاره به این شخصیت از لقب او (نفس زکیه) بهره گرفته اند، نه نام واقعی وی.
برای مثال، امام صادق(ع) در پاسخ به این که سخن امام باقر(ع) پیوسته می فرمود خروج سفیانی از نشانه های حتمی است، فرموده اند:
نعم، و اختلاف ولد العباس من المحتوم و قتل النفس الزکیه من المحتوم و خروج القائم(عج) من المحتوم؛(395)
بلی، اختلاف فرزندان عباس و کشته شدن نفس زکیه حتمی است و خروج قائم(عج) نیز حتمی به شمار می آید.
پیشوایان دینی برای اشاره به نفس زکیه، از واژه های دیگری نیز استفاده کرده اند، گرچه ممکن است در اصطلاح به آن ها لقب گفته نشود. واژه های یاد شده، بدین قرارند:

1. النفس

امام صادق(ع) در حدیث معتبری فرمودند:
امسک بیدک هلاک الفلانی، و خروج السفیانی و قتل النفس و جیش الخسف و الصوت....؛(396)
هلاکت فلانی و خروج سفیانی و کشته شدن نفس و سپاهی که در زمین فرو می رود و ندا را با دستت بشمار.... .
به نظر می رسد، به قرینه دیگر روایاتی که کشته شدن نفس زکیه را در کنار خروج سفیانی، ندای آسمانی و خسف بیدا آورده اند، «نفس» در این روایت همان نفس زکیه است.