تأملی در نشانه های حتمی ظهور

نصرت الله آیتی

خسف بیدا

از مهم ترین رخدادهای مربوط به حرکت سفیانی، حادثه «خسف بیدا» است. این حادثه مربوط به یکی از لشکرهای سفیانی است که در منطقه ای به نام بیدا به صورتی اعجاز آمیز در زمین فرو می رود و از آن جا که در روایات بسیاری از حادثه به عنوان نشانه ای مستقل یاد شده است، آن را در بخشی جداگانه بررسی خواهیم کرد.

نبرد امام مهدی (عج) با سفیانی

بدون تردید از مهم ترین اهداف قیام امام مهدی (عج)، ایجاد حکومت عدل جهانی و ریشه کن کردن فساد و ستمگری است. از این رو، طبیعی است که میان آن حضرت و سپاه سفیانی که در مناطق مختلف جهان، مانند: شام، عراق، حجاز و ... حضور دارند، درگیری هایی رخ می دهد. بدین جهت، وقوع نبرد میان سپاه امام مهدی (عج) و سفیانی، بدون استناد به احادیث اثبات پذیر خواهد بود. با این حال، روایات متعددی نیز به این مطلب تصریح کرده اند.(283) از جمله امام علی(ع) در این باره فرموده اند:
اذا التقی السفیانی و المهدی للقتال، یومئذ یسمع صوت من السما: الا ان اولیا الله اصحاب فلان؛ یعنی المهدی؛(284)
چون سفیانی و مهدی (عج) برای نبرد رو در روی یکدگیر قرار گیرند، این ندا از آسمان به گوش می رسد، بدانید که یاران مهدی (عج) اولیای خدا هستند.
روایات یاد شده از درگیری سپاه امام مهدی (عج) و سفیانی در نواحی مختلف جهان گزارش داده اند. با توجه به روایاتی که از تصرف این نواحی توسط سفیانی خبر می دهد و با در نظر گرفتن هدف امام مهدی (عج) که زدودن تمامی نماد های ستمگری در سرتاسر دنیاست، چنین نبردهایی طبیعتا وجود خواهد داشت. البته پیش از اغاز این درگیریها، حضرت مهدی (عج) بر اساس رسالت الهی خود، حجت را بر سفیانی و پیروانش تمام خواهد کرد و آن ها را به پذیرش حق و فرمان برداری از خود فراخواهد خواند.(285) امام صادق (ع) در روایتی فرموده اند:
....فیدعوهم ویناشدهم حقه و یخبرهم انه مظلوم مقهور و یقول: من حاجنی فی الله فانا الولی الناس بالله....؛(286)
....امام مهدی (عج) آن ها را دعوت و حق خود را به آنان یادآوری می کند، و به آنان خبر می دهد که او مظلوم است و حقش به زور غصب شده است، و می فرماید: کسی که با من درباره خدا محاجه کند، من سزاوارترین و نزدیک ترین مردم به خدایم.... .
اما سفیانی از اطاعت آن حضرت سرپیچی می کند. حضرت مهدی (عج) نیز برای پاک کردن جهان از لوث وجود او، اقدام خواهد کرد. در برخی از روایات، پذیرش اطاعت امام از سوی سفیانی و بیعت کرده او با امام مهدی (عج) و سپس پشیمانی او از این عمل (به تحریک نزدیکان) گزارش شده است.(287) امام باقر(ع) فرموده اند:
...فیقول: اخرجوا الی ابن عمی، فیخرج علیه السفیانی فیکلمه القائم علیه السلام فیجیی السفیانی فیبایعه ثم ینصرف الی اصحابه فیقولون له: ما صنعت؟ فیقول: اسلمت و بایعت. فیقولون له: قبح الله رایک... فیستقیله فیقاتله....؛(288)
....حضرت مهدی (عج) می فرماید: پسر عمویم را نزد من بیاورید. سپس سفیانی نزد ان حضرت می آید و امام با او سخنی می گوید. سپس سفیانی با حضرت بیعت می کند و به سوی یارانش باز می گردد. از او می پرسند: چه کردی؟ می گوید: تسلیم شدم و بیعت کردم.می گویند: خداوند رایت را از حق و صواب دور گرداند!... پس او از آن حضرت می خواهد که بیعتش را از او بردارد و آن را ملغی کند. سپس با او می جنگد... .

فرجام سفیانی

بدون تردید در حکومت فضیلت محور امام مهدی (عج)، دیو صفتانی چون سفیانی، مجالی برای تحرک و فعالیت نخواهد داشت، بنابراین، پس از ان که امام مهدی (عج) او را به صلاح و سعادت دعوت کرد و او دعوت امام را بی پاسخ گذاشت، امام (ع) چاره ای جز قطع ریشه های فساد این فاسد نخواهد داشت. از این رو، طبیعی است سرانجامی جز هلاکت در انتظار سفیانی نباشد.
در مورد کشته شدن سفیانی دو دسته روایت وجود دارد:
1. روایاتی که بر کشته شدن او به دست امام مهدی (عج) دلالت می کنند،(289) از جمله امام علی (ع) فرموده اند:
...یهلک الله اصحاب السفیانی کلهم و لایبقی علی الارض غیره وحده فیاخذه المهدی (عج) فیذبحه....؛(290)
...خداوند تمام سپاه سفیانی را نابود می کند و هیچ کسی از آنها جز سفیانی، روی زمین باقی نمی ماند. در این حال، مهدی (عج) او را می گیرد و گردن می زند... .
امام باقر(ع) نیز در این باره فرموده اند:
...و یاخذ السفیانی اسیرا فینطلق به و یذبحه بیده...؛(291)
....سفیانی را در حالی که اسیر شده نزد حضرت مهدی (عج) می آورند و آن حضرت سفیانی را گردن می زند.
2. روایاتی که از کشته شدن او به دست سپاه امام مهدی (عج) گزارش می دهند،(292) از جمله امام علی (ع) فرموده اند:
فیوتی بالسفیانی اسیرا فیامر به فیذبح علی باب الرحبه....؛(293)
سفیانی را اسیر می کنند، نزد امام مهدی (عج) می آورند. آن حضرت دستور قتل او را صادر می کند و او نزد باب الرحبه کشته می شود... .
امام باقر(ع) نیز در این خصوص فرموده اند:
...ثم یقول هذا رجل قد خلع طاعتی فیامر به عند ذلک فیذبح علی بلاطه ایلیا....؛(294)
....سپس امام مهدی (عج) می فرماید: این مرد ـ سفیانی ـ از اطاعت من سر بر تافته. آن حضرت دستور قتل او را صادر می کند و او بر سنگ بیت المقدس گردن زده می شود.... .
نسبت دادن کشتن سفیانی را به امام مهدی (عج) می توان مجازی دانست؛ به سبب این که، دستور قتل سفیانی از آن حضرت صادر می شود و لشکر آن حضرت، سفیانی را می کشد.
این روایت به لحاظ سند ضعیف و به لحاظ مصادر و تعداد به گونه ای نیستند که بتوان به مضمون آن ها اطمینان کرد امام با اعتبارات عقلی هم آهنگ هستند.