فهرست کتاب


بصیرت فاطمه‌زهرا(س)

اصغر طاهرزاده

عجیب و غیرمنتظره بود

در فرازهای شماره (187و188و189) خطبه، حضرت می‌فرمایند: «فَهَیْهاتَ مِنْكُمْ وَ كَیْفَ بِكُمْ وَ اَنّی تُؤْفَكُونَ»؛ یعنی خیلی عجیب و غیرمنتظره بود. چطور این كار را كردید، با این كار به كجا می‌خواستید برسید؟ حضرت خطاب به خلیفة اوّل و دوم می‌گویند: اصلاً آدم فكرش را هم نمی‌كرد كه شما دست به چنین انحرافی بزنید. اگر ابوسفیان این كار را می‌كرد برای حضرت تعجّب نداشت، ولی این‌ها می‌گویند ما مسلمانیم، حدّاقل مسلمانی برای خودداری از چنین عملی كافی بود. راستی چه كاری واقع شده است كه فاطمه‌زهرا(س) انتظار دارند كسی با حداقل اسلامیت هم نباید به آن كار دست بزند. یعنی چه چیزی است كه آنقدر بدیهی است كه هر مسلمانی با حداقل اسلامیت باز به آن دست نمی‌زند و فاطمه‌زهرا(س) تعجّب می‌كنند كه چرا خلیفة اوّل و دوم به آن دست زدند و به آن تن دادند؟ به عنوان مثال؛ وقتی ما دیده باشیم جنابعالی آب را می‌شناسید و تر و مرطوب بودن آن را تجربه كرده‌اید، حالا بگویید: آب، تر نیست! می‌گوییم: اصلاً از شما انتظار چنین سخنی نمی‌رفت، چون حداقل ارتباط با آب كافی است كه شما متوجّه شده باشید آب تر است، لذا به جنابعالی می‌گوییم این چه حرفی است كه می‌زنید، از شما اصلاً چنین انتظاری نداشتیم.
حضرت فاطمه‌زهرا(س) به همین اندازه از حركات خلیفة اوّل و دوم تعجّب كرده بودند، می‌فرمایند:«كَیْفَ بِكُم»: چطور شد این كار را كردید«اَنّی تُؤْفَكُونَ»: كجا دارید با چنین انحراف بزرگی می‌روید.(اِفْك یعنی عملی كه مطابق واقع و مطابق حق نیست)
پس معلوم است طبق سخنان حضرت فاطمه‌زهرا(س) در این خطبه بحثِ یك انحراف بزرگ و جهت‌گیری ناحق و باطلی است كه انتظار نمی‌رفت مدّعیان اسلامیت به آن دست بزنند، و حضرت تمام حسّاسیت خود را روی این موضوع قرار داده‌اند و بحث غصب فدك و این‌ها را برای نمونه می‌آورند تا انحراف اصلی را نشان دهند.

نتیجة هماهنگی با حساسیّت فاطمه‌زهرا(س)

اوّلاً: عنایت بفرمایید فاطمه‌زهرا(س) روی چه چیزی حسّاس‌اند. ثانیاً: فراموش نكنید، وقتی آن حضرت بر روی موضوعی از خود حسّاسیت نشان دادند، در واقع حسّاسیتِ حقّی است كه برای همة بشریت حجّت است؛ چراكه شیعه و سنّی قبول دارند كه رسول‌الله(ص) می‌فرمودند:«اِنَّ ‌اللهَ تَبارَكَ وَ تَعالی یَغْضِبُ لِغَضَبِ فاطِمَةَ وَ یَرْضی لِرِضاها»(101) یعنی؛ خدای تبارك‌وتعالی با غضب فاطمه غضبناك می‌شود و با رضایت فاطمه - از هر چیزی- از آن چیز راضی می‌شود. پس حسّاسیت فاطمه‌زهرا(س) ملاك حق و باطل بودن آن چیز است، حال ملاحظه كنید با توجّه به این موضوع حضرت بر روی چه چیزی حسّاسیت نشان می‌دهند، و اگر من و شما روی آن مسأله حسّاس نبودیم و یا كم حسّاس بودیم، بدانیم از قلب مطّهر فاطمه‌زهرا(س) فاصله گرفته‌ایم و در نتیجه از فهم حقایق محروم شده‌ایم. بحث ما یك بحث اخلاقی نیست كه صفاتی عارض بر ذات انسان بشود و شخصیتش با آن فضائل متّحد گردد، بلكه باید انسان در فضائل متحقّق بشود و بر این اساس عرض می‌كنم كه اگر با گم كردن حسّاسیتمان نسبت به آنچه حضرت به آن حسّاسند، از فاطمه‌زهرا(س) فاصله بگیریم، دیگر آن وجود شدید و آن شخصیّت متعالی را كه می‌توانستیم به دست بیاوریم، از دست می‌دهیم، یعنی توجّه به خطبه فاطمه‌زهرا(س) و هماهنگ‌شدن با حسّاسیت مقدّس آن حضرت ما را در یك حیطه و ساحت متعالی می‌برد كه آن ساحت برای ما ارزش دارد و مقصد و مقصود ما از تبعیت از این خانواده در همین راستا است.(102)
پیام فاطمه‌زهرا(س) در این خطبه، پیام امروز زندگی ماست، یعنی اگر می‌خواهید به جایی برسید و به یك ساحت متعالی دست یابید باید این پیام را بگیرید و آن پیامی است بسیار بزرگ كه اگر با ظرفیت مناسب با آن روبه‌رو نشویم از هدیة بزرگی محروم شده‌ایم. و آن یك اعتراض بزرگ است كه اگر صدای این اعتراض را بشنویم، امروز خودمان و ملّتمان را از این سیاهچال بی‌انتها نجات داده‌ایم. این كه می‌بینید بسیاری از مسلمانان از اسلام عزیز آن نتیجة لازم را نمی‌گیرند، ریشه‌اش را باید در نداشتن آن حساسیت بزرگی دانست كه دختر رسول‌الله(س) آن را پایه‌گذاری كردند. این حساسیت را می‌توان با تدبّر عمیق بر روی كلمات و سكنات فاطمه‌زهرا(س) به دست آورد.

انفجار بمب در قلب اسلام

درست در روز دوشنبه 28صفر سال 11هجری، یعنی روز رحلت پیامبر اكرم(ص) در سقیفه بنی‌ساعده بمبی در قلب عالم اسلام منفجر شد كه آثار و تركش‌های آن به مرور تمام عالم اسلام را ویران كرد. یعنی اگر ما امروز از بركات همه‌جانبة مسلمان‌بودن بهره نمی‌بریم به خاطر سقیفه است. نگویید بحمدلله ما حبّ امیر‌المؤمنین(ع) داریم؛ متوجّه باشید ما نیاز داشتیم فرهنگ اهل‌البیت در همة ابعاد زندگی ما و در سراسر جهان حاكم شود و این نشد، و نباید از این مسئلة مهم كه فاطمه‌زهرا(س) متوجّة آن شدند، غفلت كرد.
یكی از ضربه‌هایی كه به ما شیعیان می‌زنند همین است كه یا به دست خودمان و یا به دست دشمنان، موضوع اعتراض و غم فاطمه(س) را منحرف می‌كنند، در آن‌ صورت هم به شخصیت عظیم فاطمه‌زهرا(س) ضربه خورده و هم حسّاسیت اصلی آن حضرت فراموش شده است. موضوع را در این حد متوقّف‌كردن كه در به پهلوی مقدّس آن حورای اِنسیّه خورد، خطرناك است؛ آری؛ چنین ظلم بزرگی واقع شد.(103) ولی فاجعة بزرگ چیز دیگری بود، چنین برخوردی با فاطمه‌زهرا(س) و شكستن پهلوی دختر رسول‌الله(س) یك انتقام بود كه می‌خواستند از آن حضرت بگیرند. بگو مگر حضرت چه كار كرد كه این همه دشمنان را پریشان نموده كه حالا می‌خواهند با زهرای مرضیه(س) چنین برخوردی بكنند؟ و مواظب باشید آن مسئلة اصلی گُم نشود، وقتی مسئلة اصلی گم شد، خیلی چیزها از دست می‌رود و غصب فدك می‌شود محور واقعه و موضوع اصلی گُم می‌شود و اشك‌ها و اعتراض‌های حضرت ‌زهرا(س) از معنی اصلی خود خالی می‌گردد.
خدا إن‌شاء‌الله به من و شما و به جامعة ما حوصلة كافی بدهد تا بتوانیم این خطبة بزرگ را با دقّت و با موشكافی لازم به بحث بگذاریم، آن‌وقت می‌فهمیم ‌زهرا(س) یعنی‌چه؟ تك‌تك جملات حضرت در این خطبه یك دائرة‌المعارف معنا است كه در هر حال با دقّت لازم با خطبه برخورد كردن را به آینده باید موكول كرد.