فهرست کتاب


بصیرت فاطمه‌زهرا(س)

اصغر طاهرزاده

حسّاسیت بر انحراف بزرگ

آنچه در خطبه فاطمه‌زهرا(س) خوب است عزیزان دقّت بفرمایند، آن حسّاسیت اصلی فاطمه‌زهرا(س)، به عمق فاجعه است. گاهی انحرافی بزرگ در جامعه پیش می‌آید، ولی ما نمی‌دانیم چقدر باید نسبت به آن حسّاس شویم و گاهی برعكس، بی‌دلیل روی یك مسئلة ساده، حسّاسیتِ بیش از اندازه نشان می‌دهیم، این‌جاست كه باید برای متعادل كردن حسّاسیت‌های خود از معصومین(ع) كمك بگیریم. گاهی انحرافی به وسعت انحراف در كلّ تاریخ صورت می‌گیرد، به طوری كه انسان باور نمی‌كند چطور همه‌چیز دست به دست هم داد و چنین واقعه‌ای پدید آمد. انحراف‌های بزرگ عموماً در زمان خودش به خوبی قابل درك نیست، مگر توسط انسان‌های بزرگی كه از همه تاریخ بزرگ‌ترند و مأمورند تاریخ را در جهت صحیح به حركت درآورند. خطبه فاطمه‌زهرا(س)، ما را متوجّه تحقّق فاجعه‌ای بزرگ در صدر اسلام می‌كند و انسان می‌فهمد كه آن حضرت با بصیرتی فوق‌العاده دقیق و عمیق، متوجّه آن شده‌اند. فاجعه بسیار عمیق‌تر از آن است كه بتوان در یك نگاه معمولی به ابعاد آن پی برد.

انتهای فاجعه

یك‌وقت كسی می‌آید شیشة پنجرة منزل شما را می‌شكند، شما هم ناراحت می‌شوید و این كار را تقبیح می‌كنید، امّا یك وقت یك كسی می‌آید و زن و فرزندان شما را به قتل می‌رساند، در این حالت هم ناراحت می‌شوید و آن كار را تقبیح می‌كنید و فوق‌العاده این كار را بد می‌شمارید و نهایت تلاش را برای برخورد با آن می‌نمایید، ولی این كار شما در عین بزرگی انتهای ناراحتی در این مورد نیست. حال اگر كسی زن و فرزند شما را منحرف كند و به فساد بكشاند، این حادثه اصلاً قابل مقایسه با آن دو حادثة قبل نیست، چراكه نهایتاً با كشتن آنان بدن آن‌ها را از بین برده است و شما هم می‌توانید به كمك قصاص، بدن قاتل را از بین ببرید، ولی روح زن و فرزند شما به حیات خود ادامه می‌دهد، امّا وقتی آن‌ها را منحرف كرد همة وجودشان را منحرف كرده است، حالا چقدر هوشیاری می‌خواهد كه انسان بفهمد در عینی ‌كه به قتل رساندن زن و فرزند خیلی وحشتناك است ولی منحرف كردن آن‌ها چیز دیگری است كه قابل‌مقایسه با به قتل رساندنشان نیست. چون وقتی آن‌ها را منحرف كرد، دیگر جهت انسانی آن‌ها مختل شده است، این دیگر قابل تحمّل نیست و این را انتهای فاجعه می‌گویند؛ حالا فاطمه‌زهرا(س) پس از آن‌همه تلاشِ پیامبر اكرم(ص) و حضرت علی(ع) و اصحاب بزرگوار، با انتهای فاجعه نسبت به اسلام روبه‌رو شده‌اند.

عجیب و غیرمنتظره بود

در فرازهای شماره (187و188و189) خطبه، حضرت می‌فرمایند: «فَهَیْهاتَ مِنْكُمْ وَ كَیْفَ بِكُمْ وَ اَنّی تُؤْفَكُونَ»؛ یعنی خیلی عجیب و غیرمنتظره بود. چطور این كار را كردید، با این كار به كجا می‌خواستید برسید؟ حضرت خطاب به خلیفة اوّل و دوم می‌گویند: اصلاً آدم فكرش را هم نمی‌كرد كه شما دست به چنین انحرافی بزنید. اگر ابوسفیان این كار را می‌كرد برای حضرت تعجّب نداشت، ولی این‌ها می‌گویند ما مسلمانیم، حدّاقل مسلمانی برای خودداری از چنین عملی كافی بود. راستی چه كاری واقع شده است كه فاطمه‌زهرا(س) انتظار دارند كسی با حداقل اسلامیت هم نباید به آن كار دست بزند. یعنی چه چیزی است كه آنقدر بدیهی است كه هر مسلمانی با حداقل اسلامیت باز به آن دست نمی‌زند و فاطمه‌زهرا(س) تعجّب می‌كنند كه چرا خلیفة اوّل و دوم به آن دست زدند و به آن تن دادند؟ به عنوان مثال؛ وقتی ما دیده باشیم جنابعالی آب را می‌شناسید و تر و مرطوب بودن آن را تجربه كرده‌اید، حالا بگویید: آب، تر نیست! می‌گوییم: اصلاً از شما انتظار چنین سخنی نمی‌رفت، چون حداقل ارتباط با آب كافی است كه شما متوجّه شده باشید آب تر است، لذا به جنابعالی می‌گوییم این چه حرفی است كه می‌زنید، از شما اصلاً چنین انتظاری نداشتیم.
حضرت فاطمه‌زهرا(س) به همین اندازه از حركات خلیفة اوّل و دوم تعجّب كرده بودند، می‌فرمایند:«كَیْفَ بِكُم»: چطور شد این كار را كردید«اَنّی تُؤْفَكُونَ»: كجا دارید با چنین انحراف بزرگی می‌روید.(اِفْك یعنی عملی كه مطابق واقع و مطابق حق نیست)
پس معلوم است طبق سخنان حضرت فاطمه‌زهرا(س) در این خطبه بحثِ یك انحراف بزرگ و جهت‌گیری ناحق و باطلی است كه انتظار نمی‌رفت مدّعیان اسلامیت به آن دست بزنند، و حضرت تمام حسّاسیت خود را روی این موضوع قرار داده‌اند و بحث غصب فدك و این‌ها را برای نمونه می‌آورند تا انحراف اصلی را نشان دهند.