فهرست کتاب


اخلاق اسلامی

آیت الله دستغیب

با یاد خدا خوردن و حق شناسی منعم

انسان بر سر سفره باید متوجه منعم باشد. در اسلام دستور داده شده هر لقمه ای که برمی دارید «بسم الله» بگویید از آنچه نام خدا بر آن برده نشده، نخورید.(107) مرحوم «سید بن طاووس - علیه الرحمه -» به این آیه در هر نوع خوراکی عمل می کرد هر چند مورد وجوبش در فقه در باب ذبح است، حیوانی را که می خواهند سر ببرند، حتما باید نام خدا را بر آن ببرند، «بسم الله» بگویند و اگر عمدا ترک کنند، مردار و حرام می شود. سید - علیه الرحمه - در هر خوراکی چنین بود. مثلا شیری که از پستان حیوان می دوشیدند اگر با نام خدا شروع نمی کردند و یا نانی که در تنور می انداختند با نام خدا نمی پختند، «سید» از آن نمی خورد.
بنده حق شناس آن است که با یاد منعمش بخورد و نه تنها در مسأله خوردن بلکه هر نعمتی را که بهره مند می شود از نعمت دهنده اش غافل نباشد.

اعتدال در ازدواج و خشم

نسبت به شهوت جنسی نیز گفتیم که تفریط آن به این است که اصلا ازدواج نکند، این بر خلاف طبیعت و آفرینش انسان است. زن و مرد برای استیناس به یکدیگر و تشکیل خانواده و بقای نسل می باشند. افراطش نیز اگر زاید بر حد لازم شد، مضر است.
در مسأله مورد بحث که «خشم» است و مشروحا عرض شد، تفریطش بی تفاوت بودن انسان است در برابر تجاوزاتی که به او می شود هیچ اعتنایی نداشته باشد، تجاوز به مال، جان و آبرو یا ناموس، چنین شخصی وقتی هم گناه و منکری می بیند بی اعتناست در برابر ظلم ظالم نسبت به مظلوم، ستمدیده را کمک نمی کند و از ستمگر در جلوگیری از ستمش، بی تفاوت است.

عابدی که در زمین فرو رفت

مروی است که عابدی سرگرم نماز بود، دو کودک، خروسی را گرفته و بالهایش را می کندند و اذیتش می کردند، عابد آنقدر نمازش را طول داد که بالاخره بچه ها خروس را کشتند، عابد به خاطر فریادرسی نکردن از خروس به زمین فرو رفت.
افراط در خشم که بحث ما در آن است و خیلی هم برای عموم لازم است به چیست؟ افراط در خشم موجب تباهی دنیا و آخرت شخص است لذا باید همگان آن را بدانیم و در مقام عمل آنچه دانستیم به نحو احسن پیاده کنیم.