فهرست کتاب


تفسیر سوره غافر

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 40. غافر آیه 70،69

آیه
أَلَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ یُجَادِلُونَ فِی آیَاتِ اللَّهِ أَنَّی یُصْرَفُونَ
الَّذِینَ کَذَّبُواْ بِالْکِتَابِ وَبِمَآ أَرْسَلْنَا بِهِ رُسُلَنَا فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ
ترجمه
آیا کسانی را که در آیات خداوند مجادله و ستیز می کنند ندیدی که چگونه (از حقّ) منصرف می شوند؟
کسانی که کتاب خدا و آن چه را که پیامبرانمان را به آن فرستادیم تکذیب کرده اند، پس به زودی (نتیجه ی کار خود را) خواهند دانست.
نکته ها
در این سوره سه بار سخن از جدال نابجا مطرح شده است:
الف) در آیه ی 35، گناهی بزرگ و سبب مُهر خوردن بر دل معرّفی شده است.
ب) در آیه ی 56، انگیزه ی جدال را تکبّری می داند که در سینه ی مجادله کنندگان است.
ج) در این آیه، انحراف و بی راهه رفتن جدال کنندگان آمده است.** تفسیر نمونه.***
پیام ها
1- آشنایی با تاریخ اقوام لجوج گذشته، وسیله ی عبرت و مایه ی آرامش برای اقوام امروز است. «الم تَرَ»
2- جدال در آیات قرآن، بی راهه رفتن است. «یُجادلون... یُصرفون»
3- در شیوه ی تبلیغ، هشدار نیز جایگاه مثبتی دارد. «فسوف یعلمون»

سوره 40. غافر آیه 72،71

آیه
إِذِ الْأَغْلاَلُ فِی أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلاَسِلُ یُسْحَبُونَ
فِی الْحَمِیمِ ثُمَّ فِی النَّارِ یُسْجَرُونَ
ترجمه
آن گاه که غل ها در گردن هایشان باشد و با زنجیرها کشیده می شوند.
در آب جوشان و سپس در آتش سوزانده می شوند.
نکته ها
«أغلال» جمع «غُلّ» به معنای آویز و طوقی است که به نشانه ی ذلّت بر گردن کسی نهند. «سَلاسل» جمع «سلسلة» به معنای زنجیر و «یسحبون» به معنای کشیده شدن روی زمین است. «یسجرون» به معنای برافروخته کردن آتش است.
آن چه سبب هشدار و تربیت و پیدا شدن تقوا است، ترسیم سیمای قیامت و انواع عذاب هایی است که از طریق وحی بیان شده است و ایمان فلسفی که انسان تنها از طریق عدالت و حکمت، آن هم به طور کلی به قیامت معتقد باشد، این آثار را نخواهد داشت. همان گونه که اثبات خدا از طریق نفی دور و تسلسل سبب تقوا و تلاش نمی شود، گرچه این مباحث عقلی در جای خود کارایی دارند.
در این آیه انواع عذاب برای کافران مطرح شده است:
الف) شکنجه ی جسمی در غل و زنجیر. «الاغلال...»
ب) شیوه ی بردن به دوزخ که با تحقیر است. «یسحبون»
ج) اول در آب داغ، سپس در آتش دوزخ. «فی الحمیم ثم فی النار»
د) آتش برافروخته ی دوزخ که هرگز سردی و تخفیف ندارد. «یسجرون»
ه) سؤال از شرکای خیالی که مایه ی شرمندگی آنان است. «قیل لهم این»
پیام ها
1- افراد لجوج به هنگام دیدن عذاب، به انحراف خود پی می برند. «فسوف یعلمون اذ الاغلال...»
2- جدال و تکذیب حقّ، انسان را گرفتار انواع عذاب ها می کند. «یجادلون... کذبوا... اذ الاغلال»
3- بزرگی طلبی و تکبّر انسان، در روزگاری به ذلّت تبدیل خواهد شد. (گردن کشی ها و طغیان ها و غرورها و شرک ورزی ها بی پاسخ نخواهد ماند). «الاغلال... یسحبون...»

سوره 40. غافر آیه 74،73

آیه
ثُمَّ قِیلَ لَهُمْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ تُشْرِکُونَ
مِن دُونِ اللَّهِ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا بَل لَّمْ نَکُن نَّدْعُواْ مِن قَبْلُ شَیْئاً کَذَلِکَ یُضِلُّ اللَّهُ الْکَافِرِینَ
ترجمه
سپس به آنان گفته می شود: «آن چه (برای خدا) شریک قرار می دادید کجا هستند؟
(آنها) که جز خدا پرستش می کردید؟! گویند: «از نزد ما گم شده اند، بلکه ما در دنیا چیزی را پرستش نمی کردیم». این گونه خداوند کافران را گمراه می کند.
پیام ها
1- قیامت روز کشف حقایق و بی اثر بودن شرک است. «ضلوا عنّا»
2- غیر خدا محو شدنی است. «ضلوا عنّا»
3- حوادث قیامت، مشرکان را به صورتی پریشان می کند که یک بار می گویند: معبودهای ما محو شدند و بار دیگر می گویند: ما اصلاً معبودی را پرستش نمی کردیم. «ضلوا عنا... لم نکن ندعوا»
4- خداوند بدون جهت کسی را گمراه نمی کند. (ضلالت الهی کیفر کفر کافران است). «یضل اللّه الکافرین»