فهرست کتاب


تفسیر سوره غافر

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 40. غافر آیه 64

آیه
أللَّهُ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ قَرَاراً وَالسَّمَآءَ بِنَآءً وَصَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَرَزَقَکُم مِّنَ الطَّیِّبَاتِ ذَلِکُمُ اللَّهُ رَبُّکُمْ فَتَبَارَکَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ
ترجمه
خداوند کسی است که زمین را محل استقرار شما و آسمان را سر پناه قرار داد و شما را نقش بندی کرد، پس صورت های شما را نیکو نمود و از پاکیزه ها به شما روزی داد، این است خدایی که پروردگار شماست، پس پر برکت و بلند مرتبه است خدایی که پروردگار جهانیان است.
نکته ها
چند آیه قبل سخن از نعمت های زمانی نظیر شب و روز بود، این آیه نعمت های مکانی نظیر زمین و آسمان را مطرح می کند.
برای خداشناسی، هم توجّه به آیات آفاقی و طبیعی لازم است. «الارض... و السماء» و هم آیات انفسی. «صوّرکم... رزقکم...»
در مورد خلقت انسان و اعطای روح به او، خداوند به خود تبریک گفته و فرمود: «فتبارک اللّه احسن الخالقین» در این آیه نیز که موضوع آفرینش نیکوی انسان مطرح شد، خداوند به خود تبریک گفته و می فرماید: «فتبارک اللّه ربّ العالمین»
پیام ها
1- زمین در آغاز مضطرب و متزلزل بوده است، خداوند آن را برای سکونت بشر آرام ساخته است. «جعل لکم الارض قرارا»
2- آفرینش، هدفدار است. «لکم الارض»
3- زمین با همه ی حرکاتی که دارد آرام است. «قرارا»
4- در میان موجودات، خداوند بهترین صورت را به انسان عطا کرده است. «صوّرکم فاحسن صورکم»
5 - زیبایی چهره، یکی از نعمت های الهی است. «فاحسن صورکم»
6- آنچه خداوند رزق ما قرار داده است، طیّبات و چیزهای دلپسند و پاکیزه است و اگر انسان از غیر طیّبات استفاده کند، سوء انتخاب ولجاجت خود اوست. «رزقکم من الطّیّبات»
7- اندام زیبا و رزق طیّب جلوه ی ربوبیّت الهی است. «فاحسن صورکم و رزقکم... ذلکم اللّه ربّکم»
8 - آرامش زمین و بنای آسمان و آفرینش شما و روزی دادن با طیبات، همه و همه برای رشد دادن شما است. «ذلکم اللّه ربّکم»
9- وجود خداوند، مایه ی برکت و رحمت است. «فتبارک اللّه»
10- تمام هستی تحت تربیت خداوند، به سوی کمال در حرکتند. «ربّ العالمین»

سوره 40. غافر آیه 65

آیه
هُوَ الْحَیُّ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِ ّ الْعَالَمِینَ
ترجمه
اوست زنده ای که جز او معبودی نیست، پس او را در حالی که دین را برای او خالص نموده اید بخوانید. سپاس برای خداوندی است که پروردگار جهانیان است.
پیام ها
1- حیاتِ واقعی از آنِ خداست. «هو الحیّ» (حیات دیگران، محدود و فانی و وابسته است).
2- اول شناخت و معرفت سپس دعا و پرستش. «احسن صورکم... خلقکم... هو الحی... لا اله الاّ هو... فادعوه مخلصین»
3- معبود باید زنده باشد. «هو الحیّ لا اله الاّ هو»
4- اگر جز او معبودی نیست، پس تنها او را پرستش کنیم. «لا اله الاّ هو فادعوه مخلصین»
5 - از آداب دعا ستایش پروردگار است. «فادعوه... الحمدللّه...»
6- میان دعا و ربوبیّت، رابطه ی تنگاتنگ است. «فادعوه... ربّ العالمین»
7- ربوبیّت خداوند سبب ستایش اوست. («الحمدللّه ربّ العالمین»
8 - هستی رو به کمال است. «ربّ العالمین»

سوره 40. غافر آیه 66

آیه
قُلْ إِنِّی نُهِیتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَمَّا جَآءَنِیَ الْبَیِّنَاتُ مِن رَّبِّی وَأُمِرْتُ أَنْ أُسْلِمَ لِرَبِ ّ الْعَالَمِینَ
ترجمه
بگو: «من نهی شده ام از این که آنان را که شما جز خداوند می خوانید پرستش کنم، (آن هم) زمانی که از طرف پروردگارم دلایل روشنی برایم آمده است و فرمان یافته ام که تسلیم پروردگار جهانیان باشم».
نکته ها
این آیه و دو آیه ی قبل آن با کلمه ی مبارکه «ربّ العالمین» ختم شده است. آیه 64 بعد از اثبات ذات خداوند، فرمود: «ربّ العالمین» آیه 65 بعد از توحید و اخلاص فرمود: «ربّ العالمین» و این آیه بعد از نفی هر گونه شرک، «ربّ العالمین» را مطرح کرده است. آری، سیر طبیعی و منطقی خداشناسی آن است که اول او را بشناسیم سپس به یکتائی او ایمان آوریم و آنگاه هر چه مانع یکتائی و توحید است از خود دور کنیم.
پیام ها
1- دشمنان خود را مأیوس کنید. «قل انّی نُهیتُ»
2- وحی، بدون کم و کاست برای مردم بیان می شد. «قل انّی نُهیتُ»
3- دلیل و بیّنه محور است نه توقع مردم و محیط. (با وجود دلائل روشن جایی برای تسلیم شدن در برابر شرک باقی نمی ماند). «جاءنی البینات»
4- امر و نهی الهی بر اساس منطق و استدلال است. «نهیتُ... لمّا جاءنی البینات»
5 - موضع گیری های پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله بر اساس وحی است. «نهیتُ - امرتُ»
6- تولی و تبری باید در کنار هم باشد. (تا انواع شرک را از خود دور نکنیم، یکتاپرست واقعی نمی شویم). «نهیتُ ان اعبد الذّین تدعون... و امرت ان اسلم»
7- تسلیم شدن در برابر کسی سزاوار است که پروردگار جهانیان است. «اسلم لربّ العالمین»
8 - عبادت واقعی، تسلیم خدا بودن است. («اسلم لربّ العالمین» به جای «اعبد لربّ العالمین» آمده است).
9- تسلیم خدا بودن، سبب رشد انسان است. «اسلم لربّ العالمین»