فهرست کتاب


پرچم هدایت «سیمای شکوهمند حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف»

محمد رضا اکبری‏

وظایف شیعه در زمان غیبت

شیعه در زمان غیبت آرام نمی گیرد، بی تحرک نیست، غفلت نمی کند و جذب فرهنگ مردود قبل از ظهور نمیگردد و ما در این بحث به برخی از وظایف مهم او اشاره می کنیم.

1- شناخت امام عصر علیه السلام

از وظایف مهم شیعه تلاش در جهت شناحت امام زمان علیه السلام است. کسی که امام عصر خود را بشناسد به توفیق بزرگی یار یافته است. زیرا با وجود این معرفت، در اوج بحران های فکری و اعتقادی جامعه که بسیاری از مردم را به گمراهی می کشاند منحرف نخواهد شد.
امام صادق علیه السلام فرمود:
امام خود را بشناس! وقتی او را شناختی، دیر و زود ظهور، آسیبی به تو نخواهد رساند.(83) و در روایت دیگری فرمود:
کسی که این امر را بشناسد و قبل از قیام قائم بمیرد مانند کسی که با او کشته شود به پاداش می رسد.(84)
منتظران آگاه، شقایقان عصر غیبت اند که در گرمای گدازنده فراق، رنگین شده اند و برای همین است که اجر شهیدی را دارند که در رکاب مولای خود جان می سپارند.
اثر دیگر این شناخت رهایی از مرگ جاهلیت است.
امام حسن عسکری علیه السلام فرمود:
من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیتة(85)
کسی که بمیرد و امام زمان خود را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است.
ازویژگی های مهم و ممتاز حضرت مهدی علیه السلام که باید مورد شناسایی قرار گیرد: امامت، عصمت، علم، حیات، طول عمر، غیبت، ظهور و قیام و حکومت جهانی اوست. شیعه معتقد است مهدی علیه السلام امام دوازدهم است که در پس پرده غیبت به سر می برد تا پس از آن که زمین را از ظلم و جور فرا گرفت ظهور کند و آن را پر از عدل و داد کند. او حجّت خدا، معصوم از خطا و آخرین جانشین رسول خدا صلی اللّه علیه و آله و از نسل علی و فاطمه و فرزند امام حسن عسکری علیه السلام است که خداوند انتقام از دشمنان اهل بیت علیهم السلام را به عهده او گزارده است.
رسول گرامی اسلام علیه السلام فرمود:
در شب معراج به سمت راست عرش نگاه کردم و علی، فاطمه و حسن و حسین و علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و حسن بن علی علیه السلام را دیدم و مهدی را در نور فراگیری مشاهده کردم. همه نماز می خواندند و مهدی در وسط آنها مانند ستاره ای درخشان بود. خداوند فرمود: ای محمد! اینها حجّت های من هستند و او مهدی علیه السلام انتقام گیرنده از میان عترت توست.(86)
ما در این بحث برخی از روایات اعتقادی را که به امامت، علم، عصمت و محبت او مربوط می شود نقل می کنیم و شناخت مسائل دیگر را به بخش های مختلف این کتاب وا می گذاریم.
پیامبر صلی اللّه علیه و آله فرمود:
امامان بعد از من دوازده نفرند که نه نفر آنها از نسل حسین می باشند. همه آنان امین و معصوم اند و مهدی این امت از ما اهل بیت است.(87)
و در حدیث دیگری فرمود:
خداوند نه امام پاک و معصوم از صلب حسین بیرون می آورد و مهدی این امت از ما اهل بیت است.(88)
و درباره امامت و برخی ویژگی های آن فرمود:
فهو امام، تقیّ، بارّ، رضیّ، هاد، مهدی.(89)
او امامی با تقوا، پاک، نیکوکار، مورد رضایت، هدایت کننده و هدایت شده است.
امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: به رسول خدا صلی اللّه عیله و آله عرض کردم: مرا از تعداد امامان بعد از خود آگاه گردان. حضرت در جواب فرمود: یا علی! آنها دوازده نفرند، اولین آنان تو هستی و آخرین آنها قائم است.(90)
هم چنین رسول خدا صلی اللّه علیه و آله درباره علم ائمه بعد از خود که آخرین آنها امام مهدی علیه السلام است فرمود:
دوازده امام، که نه نفر آنها از صلب حسین هستند پس از من به ولایت می رسند که خداوند علم و فهم مرا به آنها عطا کرده است.(91)
و امام باقر علیه السلام درباره علم او فرمود:
علم او به کتاب خدای -عزّ و جلّ- و سنّت پیامبرش صلی اللّه علیه و آله در قلب مهدی ما می روید همان گونه که خوشه از بهترین جای گیاه خود می روید.(92)
امّا خداوند درباره وجوب محبّت حضرت مهدی علیه السلام به پیامبرش فرمود: ای محمّد! او را دوست داشته باش که من، او و دوستدارانش را دوست می دارم.(93)
و پیامبر فرمود:
من احبّ ان یلقی اللّه و قد کمل ایمانه و حسن اسلامه فلیتولّ الحجّة صاحب الزّمان المنتظر.(94)
کسی که دوست دارد خدا را ملاقات کند در حالی که ایمانش کامل و اسلامش نیکو باشد حجّت منتظر، صاحب الزمان را دوست داشته باشد.
و در بخشی از خطبه خود در غدیر خم فرمود: ای مردم! من پیامبر شما، و علی جانشین من است.
آگاه باشید! آخرین امام از جانشینان من، مهدی قائم علیه السلام است.
آگاه باشید! او پیروز کننده دین خداست.
آگاه باشید! او انتقام گیرنده از ستمگران است.
آگاه باشید! او فتح کننده دژها و خراب کننده آنهاست.
آگاه باشید! او نابود کننده قبایل مشرکین است.
آگاه باشید! او انتقام گیرنده خون اولیاء خداست.
آگاه باشید! او یاری کننده دین خداست.
آگاه باشید! او نهر عظیمی از دریای ژرف ولایت است.
آگاه باشید! او دارندگان فضل و جهل را شناسایی می کند.
آگاه باشید! او برگزیده خداست.
آگاه باشید! او وارث همه دانش ها و مسلط بر آنهاست.
آگاه باشید! او خبر دهنده از پروردگار عزیز و بزرگ خود می باشد و ایمان به او را یادآوری می کند.
آگاه باشید! او دارای رشدی کامل و نظری استوار است.
آگاه باشید! اداره جهان به او واگذار شده است.
آگاه باشید! اوست که پیامبران پیشین به آمدنش بشارت داده اند.
آگاه باشید! او حجّت خداست که باقی می ماند و پس از او حجّت و امام دیگری نیست و حقی نیست مگر با او، و نوری نمی باشد مگر نزد او.
آگاه باشید! کسی بر او پیروز نخواهد شد.
آگاه باشید! او ولیّ خدا در روی زمین و داور او در میان بندگانش و امین او در پنهان و آشکار است.(95)
اگر چه شناخت امام زمان علیه السلام به عنوان یک وظیفه اصلی مطرح است امّا نباید از نظر دور داشت که مهدی شناسی مقدمه مهدی باوری و مهدی باوری مقدمه مهدی محوری است.

2- تقویت اعتقاد به امام زمان علیه السلام

تحکیم مبانی اعتقادی و حفظ گوهر عقیده به ولی عصر علیه السلام یک اصل مهم و یک وظیفه جدی برای هر شیعه ای است که می خواهد از آراء و نظریات گمراه کننده آخر زمان در امان باشد. زراره گوید:
امام صادق علیه السلام فرمود:
زمانی بر مردم خواهد آمد که امام آنها غایب می شود. عرض کردم: مردم در این زمان چه می کنند؟ فرمود: به ولایت او تمسک جویند تا آشکار شود.(96)
چه کسانی که یک عمر دم از ولایت او می زنند امّا قلب آنها گرفتار تردید می شود.
امام جواد علیه السلام می فرماید:
او بعد از محو نامش و مرتد شدن اکثر کسانی که معتقد به امامتش می باشند قیام می کند.(97)
در صدر اسلام همه به وجود قائم علیه السلام اعتقاد داشتند، امّا اکنون مضمون این حدیث در فرقه های مختلف اسلامی به جز شیعه دوازده امامی تحقق یافته است و حتی عدّه ای از کسانی که از زمره شیعیان محسوب می شوند از اعمال و اخلاق و روحیه ای برخوردارند که گویا مهدی علیه السلام کمترین جایگاهی در زندگی آنها ندارد. البته هر چه از صدر اسلام فاصله می گیریم و عصر غیبت طولانی تر می شود غروب دین داری فرا می رسد و زمستان دین داری که نوید بخش بهار آن است لایه های سرد و سنگین خود را بر روی زمین پهن می کند و چه کسانی که در این سرمای زمستانی تلف می شوند.
رسول خدا صلی اللّه علیه و آله فرمود:
او غیبتی طولانی خواهد داشت و امت ها درباره او به سرگردانی و حیرت خواهند افتاد و از دین خود منحرف می شوند. در این هنگام مثل ستاره ای درخشان به سوی مردم روی می آورد.(98)
در چنین اوضاع و شرایطی که زمستان دین داری است، یک گل، از یک گلستان در فصل بهار دین داری، ارزشمندتر خواهد بود. از این رو شیعیان عصر غیبت ار ویژگی های ممتازی برخوردارند که به برخی احادیث آن اشاره می کنیم. امام سجاد علیه السلام فرمود: همانا کسانی که در زمان غیبت او به سر می برند و به امامت او اعتقاد داشته و منتظر ظهورش هستند از مردم هر زمانی برترند زیرا خداوند عقل و فهم و معرفی به آنها داده است که عصر غیبت برای آنها نظیر زمان حضور و مشاهده است و آنها را در زمان غیبت به منزله کسانی قرار داده است که در پیش رسول خدا صلی اللّه علیه و آله در راه خدا شمشیر می زنند. اینها مخلصان واقعی و شیعیان راستین و دعوت کنندگان پنهان و آشکار به دین خدا هستند.(99)
و امام کاظم علیه السلام فرمود:
خوش به حال شیعیان ما که در زمان غیبت قائم ما به ما محبت می ورزند و بر دوستی ما و برائت از دشمنانمان ثابت قدم می باشند. اینها از ما هستند و ما هم از آنها هستیم. آنان راضی شدند که ما امام آنهاباشیم و ما هم راضی شدیم که آنان شیعیان ما باشند و خوش به حال آنها. به خدا قسم، آنها در روز قیامت با ما و در مرتبه ما هستند.(100)
و امام باقر علیه السلام فرمود:
زمانی بر مردم خواهد آمد که امامشان از آنها غایب خواهد شد. خوش به حال کسانی که بر ولایت ما در این زمان ثابت و استوارند. کمترین ثوابی که برای آنها می باشد این است که خدای بلند مرتبه به آنها می فرماید: به سرّ من ایمان آوردید و غیب مرا پذیرفتید. پس مژده باد شما را، به ثواب نیکوی من. شما، از زن و مرد، حقیقتاً بنده من هستید، از شما می پذیرم و بر شما عفو می کنم و می بخشم و به خاطر وجود شما به بنده هایم باران عطا می کنم و بلا را ار آنان دفع می نمایم و اگر شما نبودید عذابم را بر آنها نازل می کردم.(101)
امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: پبامبر صلی اللّه علیه و آله به من گفت: ای علی! بدان، شگفت انگیزترین مردم از جهت ایمان، و بزرگ ترین آنها از جهت یقین، مردمی هستند که در آخر زمان که پیامبر صلی اللّه علیه و آله را ندیده اند و حجّت از آنها پنهان است تنها با یک سیاهی بر سفیدی(102) ایمان می آورند.(103)