فهرست کتاب


تفسیر نمونه، جلد20

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

2 - کشتی نجات!

((فخر رازی )) در ذیل این بحث نکته ای را نقل کرده و آن را پسندیده است و ((آلوسی )) در روح المعانی نیز آن را به عنوان ((نکته ای لطیف )) به نقل از فخر رازی آورده، نکته ای که فکر می کنند از طریق آن بعضی از تضادها برطرف می گردد، و آن اینکه: پیغمبر گرامی اسلام از یکسو فرموده است: مثل اهل بیتی کمثل سفینة نوح من رکب فیها نجی: ((مثل اهل بیت من همچون کشتی نوح است هر کس سوار بر آن شود نجات می یابد )).

و از سوی دیگر فرموده است: اصحابی کالنجوم بایهم اقتدیتم اهتدیتم: ((اصحاب من همچون ستارگان آسمانند به هر کدام اقتدا کنید هدایت می یابید

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 422@@@

و ما الان در اقیانوس تکلیف گرفتاریم، و امواج شبهات و شهوات ما را از هر سو در هم می کوبد، و آنکس که می خواهد از دریا عبور کند احتیاج به دو امر دارد یکی کشتی است که خالی از هر عیب و نقص باشد، و دیگری ستارگان پر فروغ درخشنده ای است که مسیر را به او نشان دهد، هنگامی که انسان سوار بر کشتی شود، و چشم بر ستارگان درخشان بدوزد امید نجات وجود دارد، همچنین هر کس از اهل سنت بر کشتی محبت آل محمد (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) سوار گردد، و چشم به ستارگان اصحاب دوزد امید است که خداوند او را به سلامت و سعادت در دنیا و آخرت برساند.**تفسیر فخر رازی جلد 27 صفحه 167.***

ولی ما می گوئیم این تشبیه شاعرانه گرچه زیبا است اما دقیق نیست، چرا که اولا کشتی نوح مرکب نجات بود و در آن روز که همه جای جهان را امواج خروشان آب فرا گرفته بود، دائما در گردش بود بی آنکه مانند کشتیهای معمولی مقصدی داشته باشد که به سوی آن مقصد به کمک ستارگان حرکت کند.

مقصد خود کشتی بود، و نجات از غرقاب، تا فرو نشستن آب و قرار گرفتن کشتی بر کنار کوه جودی.

ثانیا - در بعضی از روایات که در کتب برادران اهل سنت نقل شده از پیغمبر گرامی اسلام چنین آمده است: النجوم امان لاهل الارض من الغرق و اهل بیتی امان لامتی من الاختلاف فی الدین ((ستارگان امان برای اهل زمینند از غرق شدن و اهل بیت من امان امتند از اختلاف در دین )).**(حاکم) این حدیث را در جلد سوم (مستدرک) صفحه 149 از ابن عباس نقل کرده، سپس می گوید: هذا حدیث صحیح الاسناد ولم یخرجاه: (این حدیث معتبری است که بخاری و مسلم آن را نقل نکرده اند).***

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 423@@@

3 - تفسیر و من یقترف حسنة...

((اقتراف )) در جمله ((و من یقترف حسنة نزد له فیها حسنة )) هر کس حسنه ای را کسب کند ما بر حسن آن می افزائیم )) در اصل از ((قرف )) (بر وزن حرف ) به معنی کندن پوست اضافی از درخت یا پوستهای اضافی از زخم است که گاه مایه پیراستن و بهبودی می گردد، این کلمه بعدا در اکتساب به کار رفته اعم از اینکه اکتساب خوبی باشد یا بدی.

ولی به گفته راغب این واژه در بدیها بیش از خوبیها به کار می رود هر چند در آیه مورد بحث در خوبیها به کار رفته ).

لذا ضرب المثلی در عرب معروف است که می گویند: الاعتراف یزیل الاقتراف ((اعتراف به گناه، گناه را از بین می برد )).

جالب اینکه در بعضی از تفاسیر از ابن عباس و یکی دیگر از مفسران نخستین بنام ((سدی )) نقل شده که منظور از ((اقتراف حسنة )) در آیه شریفه مودت آل محمد (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) است.**(مجمع البیان) ذیل آیات مورد بحث، و تفسیر صافی، و تفسیر قرطبی.***

در حدیثی که سابقا از امام حسن بن علی (علیهماالسلام ) نقل کردیم نیز آمده: اقتراف الحسنة مودتنا اهل البیت: ((منظور از بدست آوردن حسنه مودت ما اهل بیت است )) روشن است که منظور از اینگونه تفسیرها محدود بودن معنی اکتساب حسنه به مودت اهل بیت نیست، بلکه معنی وسیع و گسترده ای دارد ولی از آنجا که این جمله به دنبال مسأله مودت ذی القربی آمده است روشنترین مصداق اکتساب حسنه همین مودت است.

4 - این چند آیه مدنی است

این سوره (سوره شوری ) چنانکه در آغاز گفتیم از سوره های مکی است

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 424@@@

ولی جمعی از مفسران معتقدند که این چهار آیه (آیه 23 تا 26 ) در مدینه نازل شده است، و شأن نزولی که در آغاز تفسیر این آیات نقل کردیم گواه بر این معنی است، روایاتی که اهل بیت را به علی (علیه السلام ) و فاطمه و دو فرزندان آنها امام حسن و امام حسین تفسیر می کند نیز مناسب همین معنی است، زیرا می دانیم ازدواج علی (علیه السلام ) و بانوی اسلام در مدینه انجام گرفت، و تولد حسن و حسین (علیهماالسلام ) در سالهای سوم و چهارم هجری طبق نقل معروف بوده است.



@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 425@@@