فهرست کتاب


تفسیر نمونه، جلد20

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

نکته ها:

1 - عامل نابودی قوم عاد چه بود؟

مطابق آیه 13 همین سوره قوم عاد و ثمود هر دو با صاعقه نابود شدند، در حالی که آیات مورد بحث می گوید: آنها با تند باد سرد و شدید (صرصر ) از میان رفتند، آیا این دو منافاتی با یکدیگر ندارد؟

در پاسخ باید گفت: مفسران و ارباب لغت برای صاعقه دو معنی ذکر کرده اند: معنی عام، و خاص

((صاعقه )) به معنی عام به معنی هر چیزی است که انسان را هلاک می کند و به گفته مجمع البیان: ((المهلکة من کل شیء )).

معنی خاص جرقه عظیم آتشینی است که از آسمان فرود می آید، و هر چیزی را که در مسیر آن قرار گیرد می سوزاند که شرح آن را در تفسیر همین

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 240@@@

آیات بیان کردیم (این جرقه بزرگ از مبادله الکتریسته میان ابر و زمین حاصل می شود ).

بنابراین اگر ((صاعقه )) به معنی اول باشد هیچ منافاتی با تند باد ندارد.

راغب در مفردات می گوید: بعضی گفته اند که صاعقه سه گونه است:

صاعقه به معنی مرگ، و به معنی عذاب، و به معنی آتش، مخصوصا در آیه ((انذرتکم صاعقة مثل صاعقة عاد و ثمود )) به معنی عذاب تفسیر شده است، سپس ((راغب )) می افزاید: همه اینها در یک معنی جمع می شود: ((صاعقه صدای شدیدی است که از جو برمی خیزد که گاه تنها در آن آتش است، و گاه عذاب دیگر، و گاه مرگ، صاعقه یک چیز است و اینها اثرات آن است.**(مفردات راغب ) ماده (صعقه ).***

این احتمال نیز وجود دارد که قوم عاد گرفتار دو گونه عذاب شدند، نخست تند بادی کوبنده که همه چیز آنها را در یک مدت طولانی در هم می کوبید بر دیار آنها مسلط شد، سپس صاعقه آتشین مرگبار به فرمان خدا آنها را فرو گرفت.

ولی پاسخ اول با در نظر گرفتن آیات دیگر قرآن که از مجازات قوم عاد سخن می گوید مناسبتر است.**به سوره (ذاریات ) آیه 41 و (حاقه ) آیه 6 و (قمر ) 18 و 19 مراجعه شود.***

2 - روزهای نحس قوم عاد

گروهی معتقدند روزهای سال بر دو گونه است: روزهای نحس و شوم، و روزهای سعد و برکت، و به آیات فوق استدلال کرده اند، آنها می گویند: تأثیر مرموز و ناشناخته ای در روزها و شبها وجود دارد که آثار آن را احساس می کنیم، اما علل آن برای ما مبهم است.

در حالی که بعضی دیگر ((ایام نحسات )) را در آیات مورد بحث به معنی

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 241@@@

روزهای پر گرد و غبار تفسیر کرده اند.

و قوم عاد گرفتار چنین تند بادی شدند، به گونه ای که یکدیگر را با چشم نمی دیدند، چنانکه از آیه 24 سوره احقاف نیز استفاده می شود، می فرماید: هنگامی که تند باد به سوی آنها حرکت کرد آنچنان تاریک و پر غبار بود که آنها گمان کردند ابری پر باران به سوی آنها می آید، ولی به آنها گفته شد این همان عذابی است که درباره آن عجله داشتید، این تند بادی است که در آن عذاب دردناکی نهفته است.

به خواست خداوند درباره ایام سعد و نحس بحث مشروحتری در ذیل آیه 19 سوره قمر خواهد آمد.

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 242@@@