فهرست کتاب


تفسیر نمونه، جلد20

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

محتوای سوره ((فصلت ))

این سوره به حکم اینکه از سوره های مکی است ویژگیهای سوره های مکی را که تأکید بر معارف اسلامی و مسائل اعتقادی و انذار و بشارت است در بردارد، و در عین حال مسائلی در آن مطرح است که در سوره های دیگر قرآن مطرح نشده، و از مختصات این سوره است.

رویهمرفته محتوای این سوره را می توان در چند بخش خلاصه کرد:

1 - توجه به قرآن و بحثهای فراوانی پیرامون آن که در آیات مختلف این سوره آمده است، و از جمله بقاء حاکمیت قرآن و تسلط منطقی آن در تمام ادوار و اعصار که در آیه 41 و 42 این سوره به آن اشاره شده است، و صریحا می گوید: ((این کتابی است شکست ناپذیر که باطل هرگز بر آن غلبه نخواهد کرد )) و در عین حال دلیلی است بر عدم تحریف قرآن در طول تاریخ، و همچنین موضعگیریهای سرسختانه دشمنان در مقابل این کتاب آسمانی تا آنجا که مردم را از شنیدن آیات قرآن نهی می کردند.

2 - توجه به آفرینش آسمان و زمین، مخصوصا آغاز آفرینش جهان از ماده گازی شکل (دخان ) و مراحل پیدایش کره زمین و کوهها و گیاهان و حیوانات.

3 - اشاراتی به سرگذشت اقوام مغرور و سرکش پیشین، از جمله قوم عاد و ثمود، و سرنوشت دردناک آنها و اشاره کوتاهی به داستان موسی (علیه السلام ).

4 - انذار و تهدید مشرکان و کافران مخصوصا با ذکر آیات تکان دهنده ای درباره قیامت و گواهی اعضای بدن حتی پوست تن انسان، و توبیخ شدید پروردگار نسبت به آنها به هنگامی که در برابر عذاب الهی قرار می گیرند.

5 - پاره ای از دلائل رستاخیز و قیامت و خصوصیات و ویژگیهای آن.

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 204@@@

6 - مواعظ و اندرزهای گوناگون که در لابلای مباحث فوق آمده و به آنها روح و حیات بیشتری می بخشد، مخصوصا دعوت به استقامت در راه حق، و طریقه برخورد منطقی با دشمنان و طرز راهنمائی آنها به آئین خداوند.

7 - سرانجام سوره را با بحث جالب و کوتاهی پیرامون آیات آفاقی و انفسی پروردگار و بازگشتی بر مساله معاد پایان می بخشد.

فضیلت تلاوت این سوره

در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام می خوانیم: من قرا ((حم السجدة )) اعطی بکل حرف منها عشر حسنات: هر کس که ((حم سجده )) را بخواند خداوند به تعداد هر حرفی از آن ده حسنه به او عطا می کند )).**مجمع البیان آغاز سوره حم سجده (جلد 9 صفحه 2 ).***

در حدیث دیگری از امام صادق (علیه السلام ) آمده است: من قرا ((حم السجدة )) کانت له نورا یوم القیامة مد بصره، و سرورا، و عاش ‍ فی هذه الدنیا مغبوطا محمودا: ((کسی که ((حم سجده )) را تلاوت کند این سوره در قیامت نوری در برابر او می شود تا آنجا که چشمش کار می کند، و مایه سرور و خوشحالی او خواهد بود، و در این دنیا نیز مقامی شایسته پیدا می کند که مایه غبطه دیگران می شود )).**همان***

در حدیث دیگری از ((بیهقی )) نقل شده که ((خلیل بن مره )) می گوید: پیامبر (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) هیچ شب به خواب نمیرفت مگر اینکه سوره ((تبارک )) و ((حم سجده )) را می خواند.**(روح المعانی ) جلد 24 صفحه 84.***

مسلم است آیات بیدار کننده این سوره با آنهمه مواعظ روشنی بخش، و آن معارف غنی و پرمایه، در صورتی که با تلاوت جذب روح انسان گردد،

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 205@@@

و راهنمای زندگی او شود، نوری برای قیامت، و وسیله مؤثری برای پیروزی او در این جهان خواهد بود، چرا که تلاوت مقدمه فکر است، و فکر مقدمه عمل.

نامگذاری این سوره به ((فصلت )) از آیه سوم آن گرفته شده، و به ((حم سجده )) از این جهت است که با ((حم )) آغاز می شود و آیه 37 آن آیه سجده است.



@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 206@@@

آیه 1-5

آیه و ترجمه

بِسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

حم (1 )

تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ(2 )

کِتَبٌ فُصلَتءَایَتُهُ قُرْءَاناً عَرَبِیًّا لِّقَوْمٍ یَعْلَمُونَ(3 )

بَشِیراً وَ نَذِیراً فَأَعْرَض أَکثرُهُمْ فَهُمْ لا یَسمَعُونَ(4 )

وَ قَالُوا قُلُوبُنَا فی أَکنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُونَا إِلَیْهِ وَ فیءَاذَانِنَا وَقْرٌ وَ مِن بَیْنِنَا وَ بَیْنِک حِجَابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنَا عَمِلُونَ(5 )

ترجمه:

بنام خداوند بخشنده بخشایشگر

1 - حم.

2 - این کتابی است که از سوی خداوند رحمن و رحیم نازل شده است.

3 - کتابی که آیاتش هر مطلبی را در جای خود بازگو کرده است، فصیح و گویا برای جمعیتی که آگاهند.

@@تفسیر نمونه، جلد: 20، صفحه: 207@@@

4 - قرآنی که بشارت دهنده و بیم دهنده است، ولی اکثر آنان رویگردان شدند، لذا چیزی نمی شنوند.

5 - آنها گفتند: قلبهای ما در پوششهائی قرار گرفته، و گوشهای ما سنگین است، و میان ما و تو حجابی وجود دارد، حالا که چنین است تو به دنبال عمل خود باش ما هم برای خود عمل می کنیم.

تفسیر: