فهرست کتاب


تفسیر نمونه، جلد19

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

آیه 178 - 182

آیه و ترجمه

وَ تَوَلَّ عَنْهُمْ حَتی حِینٍ(178)

وَ أَبْصِرْ فَسوْف یُبْصِرُونَ(179)

سبْحَنَ رَبِّک رَب الْعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ(180)

وَ سلَمٌ عَلی الْمُرْسلِینَ(181)

وَ الحَْمْدُ للَّهِ رَب الْعَلَمِینَ(182)

ترجمه :



178 - از آنها روی بگردان تا زمان معینی .

179 - و وضع کارشان را ببین، آنها نیز به زودی (محصول اعمال خود را) می بینند .

180 - منزه است پروردگار، پروردگار عزت (و قدرت ) از توصیفهایی که آنها می کنند .

181 - و سلام بر رسولان .

182 - و حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار عالمیان است .

تفسیر:

به آنها اعتنا مکن !

گفتیم آیات آخر این سوره در حقیقت وسیله ای است برای دلداری پیامبر و مؤمنان راستین و تهدیدی است برای کفار لجوج .

دو آیه نخست از آیات مورد بحث همان است که قبلا هم آمده بود، و بار دیگر برای تاءکید در اینجا تکرار می شود، با لحنی تهدیدآمیز می فرماید: از

@@تفسیر نمونه جلد 19 صفحه 195@@@

آنها روی بگردان و آنان را به حال خود واگذار تا مدت معینی (و تول عنهم حتی حین ) .

لجاجت و کارشکنی آنها و تکذیب و انکارشان را بنگر که آنها نیز به زودی نتیجه کار خود را می نگرند! (و ابصر فسوف یبصرون ) .

این تکرار چنانکه گفتیم به خاطر تاءکید است که آنها بدانند این یک مساءله قطعی است که به زودی مجازات و شکست و ناکامی خود را خواهند دید، و به نتائج مرارت بار اعمالشان گرفتار می شوند و پیروزی مؤمنان نیز قطعی و مسلم است .

یا به خاطر این است که نخست آنها را به مجازات دنیا تهدید می کند و بار دوم به مجازات و کیفر الهی در آخرت .

سپس سوره را با سه جمله پر معنی درباره خداوند و پیامبران و جهانیان پایان می دهد .

می فرماید: منزه است پروردگار تو، پروردگار عزت و قدرت از این توصیفهای بی اساسی که مشرکان و جاهلان می کنند (سبحان ربک رب العزة عما یصفون ) .

گاه فرشتگان را دختران او می نامند، گاه در میان او و جن نسبی قائل می شوند، و گاه موجودات بی ارزشی همچون قطعات سنگ و چوب را همردیف او قرار می دهند .

تکیه بر عزت (قدرت مطلق و شکست ناپذیر) در حقیقت به معنی کشیدن خط بطلان بر تمام این معبودهای خیالی است .

در آیات این سوره گاه سخن از تسبیح و تنزیه عباد الله المخلصین به میان آمده، و گاه سخن از تسبیح فرشتگان، و در اینجا سخن از تسبیح و تنزیه خداوند نسبت به ذات پاکش می باشد .

@@تفسیر نمونه جلد 19 صفحه 196@@@

و در جمله دوم همه پیامبران را مورد لطف بی پایان خویش قرار داده و می گوید: سلام بر رسولان (و سلام علی المرسلین ) .

سلامی که نشانه سلامت و عافیت از هر گونه عذاب و کیفر روز قیامت، سلامی که امان در برابر شکستها و دلیل بر پیروزی بر دشمنان است .

قابل توجه اینکه در آیات این سوره بر بسیاری از پیامبران جداگانه سلام فرستاده، در آیه 79 فرمود: سلام علی نوح فی العالمین، و در آیه 109 سلام علی ابراهیم، و در آیه 120 سلام علی موسی و هارون و در آیه 130 سلام علی الیاسین .

اما در اینجا تمام این سلامها و غیر اینها را در یک جمله خلاصه و جمع بندی کرده می فرماید: سلام بر همه پیامبران مرسل .

و سرانجام آخرین جمله سخن را با حمد الهی پایان داده می گوید: حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است (و الحمد لله رب العالمین ) .

سه آیه اخیر می تواند اشاره و مروری اجمالی بر تمام این مسائل این سوره باشد، چرا که بخش مهمی از این سوره پیرامون توحید و مبارزه با انواع شرک بود، و آیه اول با تسبیح و تنزیه خداوند از توصیفهای مشرکان همه را بازگو می کند .

بخش دیگری از این سوره بیان گوشه هائی از حالات هفت پیامبر بزرگ بود، آیه دوم اشاره ای به آنها است .

و بالاخره بخش دیگری از نعمتهای الهی، مخصوصا انواع نعمتهای بهشتی ،

@@تفسیر نمونه جلد 19 صفحه 197@@@

و پیروزی جنود الهی بر لشکر کفر سخن می گفت، و حمد و ستایش خدا در پایان کار اشاره ای به همه اینها است .

بعضی از مفسران تحلیل دیگری در مورد آیات سه گانه آخر این سوره دارند، و آن این است :

مهمترین مسائلی که انسان را به خود مشغول می دارد معرفت سه چیز است : نخست معرفت خداوند عالم به مقدار توانائی بشر، و آخرین کاری که انسان در این زمینه می تواند انجام دهد سه امر است :

منزه دانستن او از آنچه شایسته مقام او نیست که با لفظ سبحان بیان شده .

و توصیف او به تمام صفات کمال که با کلمه رب که دلیل بر حکمت و رحمت خداوند و مالکیت و تربیت موجودات است اشاره شده .

و منزه بودن از هر گونه شریک و نظیر که در جمله عما یصفون آمده است .

دومین مساءله مهم در زندگانی انسانها مساءله تکمیل نقائص است که آن نیز بدون وجود رهبران الهی و ارشادکنندگان آسمانی ممکن نیست، و جمله سلام علی المرسلین اشاره ای به آن است .

سومین مساءله مهم در زندگی انسان این است که بداند سرنوشت او بعد از مردن چگونه خواهد بود؟ در اینجا توجه به نعمتهای رب العالمین و مقام غنا و رحمت و لطف او، به انسان آرامش می دهد - و الحمد لله رب العالمین . ** تفسیر کبیر فخر رازی جلد 23 صفحه 173 . ***

@@تفسیر نمونه جلد 19 صفحه 198@@@

نکته :