فهرست کتاب


تفسیر نمونه، جلد4

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

باز هم حقوق زنان

آیه فوق به پارهای از سؤالات و پرسشهائی که درباره زنان (مخصوصا دختران یتیم) از طرف مردم می شده است پاسخ می گوید و می فرماید: ((ای

@@تفسیر نمونه جلد 4 صفحه 148@@@

پیامبر از تو درباره احکام مربوط به حقوق زنان، سؤالاتی میکنند بگو خداوند در این زمینه به شما فتوا و پاسخ میدهد)).

(و یستفتونک فی النساء قل الله یفتیکم فیهن).

سپس اضافه می کند: ((آنچه در قرآن مجید درباره دختران یتیمی که اموال آنها را در اختیار میگرفتید، نه با آنها ازدواج می کردید و نه اموالشان را به آنها می سپردید که با دیگران ازدواج کنند، به قسمتی دیگر از سؤالات شما پاسخ می دهد و زشتی این عمل ظالمانه را آشکار می سازد.

و ما یتلی علیکم فی الکتاب فی یتامی النساء اللاتی لا تؤتونهن ما کتب لهن و ترغبون ان تنکحوهن).**طبق تفسیری که در بالا درباره این جمله از آیه ذکر کردیم روشن می شود که (ما یتلی...) (مبتدا) است، و (خبر) آن جمله یفتیکم فیهن بوده که به قرینه قسمت سابق آیه، حذف شده است و نیز ترغبون در اینجا به معنی عدم تمایل می باشد، زیرا ممی دانیم اگر ماده (رغب) با (عن) متعدی شود به معنی (عدم تمایل)، و اگر با (فی) متعدی شود به معنی (تمایل) است. و از قرائن استفاده می شود که در اینجا (عن) در تقدیر است.***

سپس درباره پسران صغیر که طبق رسم جاهلیت از ارث ممنوع بودند توصیه کرده و می فرماید: ((خداوند به شما توصیه می کند که حقوق کودکان ضعیف را رعایت کنید)).

(و المستضعفین من الولدان).

بار دیگر درباره حقوق یتیمان به طور کلی تاکید کرده و می گوید: ((و خدا به شما توصیه میکند که در مورد یتیمان به عدالت رفتار کنید)).

(و ان تقوموا للیتامی بالقسط).

و در پایان به این مسئله توجه می دهد که ((هر گونه عمل نیکی مخصوصا درباره یتیمان و افراد ضعیف، از شما سر زند از دیدگاه علم خداوند مخفی

@@تفسیر نمونه جلد 4 صفحه 149@@@

نمی ماند، و پاداش مناسب آن خواهید یافت)).

(و ما تفعلوا من خیر فان الله کان به علیما).

ضمنا باید توجه داشت که جمله یستفتونک در اصل از ماده ((فتوی))و ((فتیا)) گرفته شده که بمعنی پاسخ به مسائل مشکل است و از آنجا که ریشه اصلی این لغت ((فتی)) بمعنی جوان نورس ‍ می باشد ممکن است نخست در مسائلی که انسان پاسخهای جالب و تازه و نورسی برای آن انتخاب کرده به کار رفته باشد و سپس در مورد پاسخ به تمام مسائل انتخاب شده است.

آیه 128

آیه و ترجمه

وَ إِنِ امْرَأَةٌ خَافَت مِن بَعْلِهَا نُشوزاً أَوْ إِعْرَاضاً فَلا جُنَاحَ عَلَیهِمَا أَن یُصلِحَا بَیْنهُمَا صلْحاً وَ الصلْحُ خَیرٌ وَ أُحْضرَتِ الاَنفُس الشحَّ وَ إِن تُحْسِنُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ کانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیراً(128)

ترجمه:

128 - و اگر زنی از طغیان و سرکشی یا اعراض شوهرش، بیم داشته باشد، مانعی ندارد با هم صلح کنند (و زن یا مرد از پارهای از حقوق به خاطر صلح صرفنظر کنند) و صلح بهتر است، اگر چه مردم (طبق غریزه حب ذات در اینگونه موارد) بخل میورزند، و اگر نیکی کنید و پرهیزگاری پیشه سازید (و بخاطر صلح، گذشت نمائید) خداوند به آنچه انجام می دهید آگاه است (و پاداش شایسته به شما خواهد داد).

شان نزول:

در بسیاری از تفاسیر اسلامی و کتب حدیث، در شان نزول آیه چنین نقل شده: که رافع بن خدیج دو همسر داشت یکی مسن و دیگری جوان (بر اثر

@@تفسیر نمونه جلد 4 صفحه 150@@@

اختلافاتی) همسر مسن خود را طلاق داد، و هنوز مدت عده، تمام نشده بود به او گفت: اگر مایل باشی با تو آشتی می کنم، ولی باید اگر همسر دیگرم را بر تو مقدم داشتم صبر کنی و اگر مایل باشی صبر میکنم، مدت عده تمام شود و از هم جدا شویم، زن پیشنهاد اول را قبول کرد و با هم آشتی کردند، آیه شریفه نازل شد و حکم این کار را بیان داشت.

تفسیر: