مکیال المکارم (در فوائد دعا برای حضرت قائم (علیه السلام) / جلد دوم

نویسنده : سید محمد تقی موسوی اصفهانی مترجم : سید مهدی حائری قزوینی‏

مبحث دوم: در حکم بیعت

در اینجا باید گفت: بیعت به معنی اول بر همه افراد از مرد و زن، برده و آزاد واجب است، بلکه ایمان جز به آن تحقق نمی یابد، چون اصل ایمان همان التزام با دل و زبان به اطاعت فرمان پیغمبر و امام و تسلیم بودن به ایشان و یاری نمودن با جان و مال می باشد، خدای -عز و جل- فرموده: النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم(413)؛ پیغمبر نسبت به مؤمنین از خودشان سزاوارتر است. و نیز خدای تعالی فرموده است: فلا و ربک لا یؤمنون حتی یحکموک فیما شجر بینهم ثم لا یجدوا فی انفسهم حرجا" مما قضیت و یسلموا تسلیما"(414)؛ نه، به پروردگار تو سوگند! که اینان به حقیقت ایمان نیاورند تا این که تو را در هر امری که در میانشان پیش آید حاکم کنند سپس هیچ گونه اعتراضی از آنچه تو حکم کرده ای نداشته باشند و کاملا" تسلیم گردند. که تسلیم بودن به فرمان پیغمبر و امام در آنچه به جان و عزیزان و مال مربوط است، نشانه تحقق یافتن ایمان می باشد.
و از دلایل وجوب بیعت با تمام ائمه (علیهم السلام) روایتی است که در احتجاج در خطبه غدیر روایت آمده که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) مردم را به بیعت کردن با امیرالمؤمنین و حسن و حسین و امامان از فرزندان حسین (علیه السلام) امر فرمود، و عهد و پیمان به اطاعت ایشان را به مردم تلقین کرد، با این که امامان (علیهم السلام) معاصر اهل آن زمان نبودند، و این نبود جز به خاطر وجوب التزام مردم با دل و زبان و تعهد و پیمان محکمشان به پیروی و یاری و نثار کردن جان و مال در راه آنان و فرمانبرداری از دستورات ایشان (علیهم السلام)(415) و به تمام آنچه تذکر دادیم رهنمون می گردد فرموده خدای تعالی: قل ان کان آباؤکم و ابناؤکم و اخوانکم و ازواجکم و عشیرتکم و اموال اقترفتموها و تجارة تخشون کسادها و مساکن ترضونها احب الیکم من الله و رسوله و جهاد فی سبیله فتربصوا حتی یأتی الله بأمره و الله لا یهدی القوم الفاسقین(416)؛ بگو، اگر پدران و پسران و برادران و همسران و خویشاوندان واموالی که به دست آورده اید و تجارتی که از کسادی آن بیم دارید و مساکنی که مورد علاقه شما است نزد شما محبوب تر از خدا و رسول او و جهاد در راه او است، پس منتظر باشید تا خداوند امر خویش را بر آورد و خداوند گروه فاسقان را هدایت نمی کند.
و این مطلب از جهت کمال وضوح و روشنی نیازی به آوردن دلیل و برهان ندارد، و بر آن دلالت می کند روایتی که از طریق عامه در کتابهای مسلم و بخاری و ربیع الابرار(417) زمخشری آمده که پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر کس در حالی بمیرد که نسبت به امام مسلمین بیعتی بر گردن او نباشد، به مرگ جاهلیت مرده است.

تجدید بیعت در هر روز:

هرگاه آنچه را آوردیم دانستی می گوییم: مستحب است بیعت یاد شده هر روز تجدید گردد، به دلیل آنچه سید اجل علی بن طاووس در کتاب مصباح الزائر، و دیگر علمای ما نیز در کتاب های خود یاد کرده اند این که از جمله اموری که مستحب است هر روز بعد از نماز صبح خواند شود این دعا است: اللهم بلغ مولای صاحب الزمان صلوات الله علیه عن جمیع المؤمنین و المؤمنات فی مشارق الارض و مغاربها و برها و بحرها و سهلها و جبلها حیهم و میتهم و عن والدی و ولدی و عنی من الصلوات و التحیات زنة عرش الله و مداد کلماته و منتهی رضاة و عدد ما احصاه کتابه و احاط به علمه. اللهم (انی) اجدد له فی هذا الیوم و فی کل یوم عهدا"و عقدا" و بیعته له فی رقبتی. اللهم کما شرفتنی بهذا الشریف و فضلتنی بهذه الفضیلة و خصصتنی بهذه النعمة فصل علی مولای و سیدی صاحب الزمان واجعلنی من اشیاعه و انصاره و الذابین عنه واجعلنی من المستشهدین بین یدیه طائعا" غیر مکره فی الصف الذی نعت اهله فی کتابک فقلت صفا" کانهم بنیان مرصوص علی طاعتک و طاعة رسولک و آله علیهم السلام. اللهم ان هذه بیعة له فی عنقی الی یوم القیامة
خدایا! بر مولایم صاحب الزمان -صلوات الله علیه- درودها و سلام ها فرست از سوی تمامی مؤمنین و مؤمنات که در مشرق ها و مغرب های زمین و در خشکی و دریا و کوه و صحرای عالمند، زنده و مرده آن ها و از والدین من و فرزندانم و از جانب خودم درودها فرست به وزن عرش الهی و به مقدار مداد کلمات او، و به نهایت خشنودی خداوند، و به شمار آنچه کتاب (آفرینش) او در بر گرفته و علم او احاطه نموده است. خدایا! من در این روز و هر روز برای او تجدید می کنم عهد و بیعتی را که بر گردن گرفته ام. خدایا! همچنان که مرا به این شرافت مشرف کردی و به این امتیاز برتری دادی و به این نعمت اختصاص بخشیدی، پس بر سرور و سالار من صاحب الزمان درود فرست و مرا از شیعیان و یاوران و حامیان آن جناب قرار ده و مرا از شهید شدگان در رکاب حضرتش با کمال شوق بدون هیچ اکراه مقرر فرمای در آن صف لشکری که اهل آن را در کتاب خویش وصف کردی و فرمودی: صفی همچون بنایی محکم و استوار هستند، در راه اطاعت تو و اطاعت رسول تو و خاندان او (علیهم السلام). خدایا! این بیعت برای او به گردن من است تا روز قیامت.(418)
مرحوم مجلسی در مزار بحار، پس از ذکر این عهد گوید: در بعضی از کتب قدیمه دیده ام که بعد از این دعا: دست راست خود را بر دست چپ بزند مثل دست زدن به بیعت.(419) و نیز مستحب است تجدید این بیعت پس از هر نماز واجب، به روایتی که از امام صادق (علیه السلام) آمده، و در کتاب صلاة بحار از کتاب الاختیار سید ابن الباقی نقل شده،(420) که ما آن روایت و دعا را در اول بخش ششم از این کتاب آوردیم.

دعای عهد:

و از جمله دعاهای رسیده که مشتمل بر تجدید بیعت برای حضرت صاحب الامر (علیه السلام) است، روایتی است که سید بن طاووس و غیر او به سندهایشان از مولایمان حضرت امام صادق (علیه السلام) آورده اند که فرمود: هر کس چهل روز این دعا را بخواند از یاوران حضرت قائم (علیه السلام) خواهد بود و اگر پیش از ظهور آن حضرت بمیرد خدای تعالی او را زنده خواهد کرد تا در رکاب آن جناب جهاد نماید و به شماره هر کلمه از آن هزار حسنه برایش نوشته می شود و هزار کار بد از او محو می گردد، آن دعا چنین است:
بسم الله الرحمن الرحیم. اللهم رب النور العظیم، و رب الکرسی الرفیع، و رب البحر المسجور و منزل التوراة و الانجیل و الزبور، و رب الظل و الحرور و منزل القرآن العظیم، و رب الملائکة المقربین و الانبیاء و المرسلین. اللهم انی اسألک بوجهک الکریم و بنور وجهک المنیر و ملکک القدیم، یا حی یا قیوم اسألک باسمک الذی اشرقت به السموات و الارضون و باسمک الذی یصلح به الاولون و الآخرون، یا حیا" قبل کل حی و یا حیا" بعد کل حی و یا حیا" حین لا حی یا محیی الموتی و ممیت الاحیآء یا حی لا اله الا انت. اللهم بلغ مولانا الامام الهادی المهدی القائم بأمرک صلوات الله علیه و علی آبائه الطاهرین عن جمیع المؤمنین و المؤمنات فی مشارق الارض و مغاربها سهلها و جبلها و برها و بحرها و عنی و عن والدی و ولدی من الصلوات زنة عرش الله و مداد کلماته و ما احصاه علمه و احاط به کتابه. اللهم انی اجدد له فی صبیحة یومی هذا و ما عشت من ایامی عهدا" و عقدا" و بیعة له فی عنقی لا احول عنها و لا ازول ابدا"، اللهم اجعلنی من انصاره و اعوانه و الذابین عنه و المسارعین الیه فی قضاء حوائجه و الممتثلین لأوامره و المحامین عنه و السابقین الی ارادته و المستشهدین بین یدیه. اللهم ان حال بینی و بینه الموت الذی جعلته علی عبادک حتما" مقضیا" فأخرجنی من قبری مؤتزرا" کفنی شاهرا" سیفی مجردا" قناتی ملبیا" دعوة الداعی فی الحاضر و البادی. اللهم ارنی الطلعة الرشیدة و الغرة الحمیدة واکحل ناظری بنظرة من الیه و عجل فرجه و سهل مخرجه و اوسع منهجه و اسلک بی محجته و انفذ امره و اشدد ازره و اعمر اللهم به بلادک و اخی به عبادک فانک قلت و قولک الحق: ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس فأظهر اللهم لنا ولیک و ابن ولیک و ابن بنت نبیک المسمی باسم رسولک صلی الله علیه و آله حتی لا یظفر بشی ء من الباطل الا مرقه و یحق الحق و یحققه و اجعله اللهم مفزعا" لمظلوم عبادک و ناصرا" لمن لا یجد له ناصرا" غیرک و مجددا" لما عطل من احکام کتابک و مشیدا" لما ورد من اعلام دینک و سنن نبیک صلی الله علیه و آله و اجعله اللهم ممن حصنته من بأس المعتدین. اللهم و سر نبیک محمدا" صلی الله علیه و آله برؤیته و من تبعه علی دعوته و ارحم استکانتنا بعده. اللهم اکشف هذه الغمة عن هذه الامة بحضوره و عجل لنا ظهوره انهم یرونه بعیدا" و نریه قریبا" برحمتک یا ارحم الراحمین(421) و در بعضی از روایات است که: سپس سه مرتبه دستت را بر ران راستت می زنی و سه بار می گویی: العجل العجل یا مولای یا صاحب الزمان.
به نام خداوند بخشنده بخشایشگر، خدایا! ای پروردگار نور با عظمت، و ای پروردگار کرسی با رفعت، و ای پروردگار دریای خروشان، و نازل کننده تورات (بر موسی (علیه السلام)) و انجیل (بر عیسی (علیه السلام)) و زبور (بر داوود (علیه السلام)) و ای پروردگار سایه و آفتاب، و ای نازل کننده قرآن با عظمت، و ای پروردگار فرشتگان مقرب و پیغمبران و رسولان، خدایا! از تو درخواست دارم به ذات بزرگوارت و به نور جمالت که فروزنده همه عالم است، و به ملک ازلی و قدیمت ای زنده پاینده ابدی از تو مسئلت می نمایم به آن اسم تو که آسمان ها و زمین ها به آن روشنی یافت، و به آن اسم تو که اولین و آخرین به آن اصلاخ و سامان یابند، ای زنده (ازلی) پیش از هر زنده، ای زنده (ابدی) پس از هر زنده (فانی)، ای زنده هنگامی که هیچ زنده ای نباشد، ای زنده کننده مردگان و میراننده زندگان، ای زنده ای که هیچ معبود حقی جز تو نیست. خدایا! مولایمان امام هادی امت، مهدی آل محمد، قیام کننده به امرت -که درودهای خداوند بر او و پدران پاک او باد- را از سوی تمام مؤمنین و مؤمنات که در مشرق ها و مغرب های زمین، صحرا و کوه، خشکی و دریا هستند، و از جانب من و پدر و مادرم و فرزندان و برادرانم درودها و تحیت ها فرست به وزن عرش خداوند و به مقدار مداد کلمات او و آنچه علم او احصا کرده و کتاب (آفرینش) او بر آن احاطه نموده است، خدایا! من در بامداد این روز و تمام دوران زندگانی ام عهد و عقد و بیعتی که از آن حضرت بر گردن دارم با او تجدید می نمایم، که هرگز از آن عهد و بیعت بر نگردم و بر آن پایدار بمانم. خدایا! مرا از انصار و یاران آن حضرت و مدافعان از حریم مقدس او، و شتابندگان در پی انجام مقاصدش، و سبقت جویان به سوی خواسته اش و شهید شدگان در رکاب و در حضور حضرتش قرار ده، خداوندا! اگر در میان من و (ظهور) او مرگ که بر بندگانت قضای حتمی قرار داده ای، جدایی انداخت، پس مرا از قبر برانگیز در حالی که کفنم را بر کمر بسته شمشیرم را از نیام برکشیده، دعوت دعوت کننده در هر شهر و دیار را اجابت نموده باشم. خدایا!آن طلعت زیبای کامل و روی درخشان پسندیده را به من بنمایان و دیده ام را یک نظر بر آن چهره تابناک با سرمه نور روشن ساز، و فجش را تعجیل و خروجش را آسان و راه ها را در پیش رویش باز کن، و مرا در مسیر آن جناب سلوک ده، و فرمانش را نافذ و پشتوانه اش را محکم و بلادت را ای خدا به (دست) او معمور و بندگانت را زنده بگردان، که تو خود فرمودی و گفته تو حق است که: (فساد و تباهی در خشکی و دریا آشکار شد به سبب آنچه دست های مردم کسب کرد) پس خداوند (اکنون که زمین پر از فساد گردیده) برای ما ظاهر کن ولی خود و زاده ولی تو، و فرزند دختر پیغمبرت را که همنام رسول تو (صلی الله علیه و آله و سلم) می باشد، تا به هیچ باطلی دست نیابد مگر این که آن را از هم بپاشد و حق را برپا و محقق سازد، و ای خدا، آن جناب را پناهگاه ستمدیدگان از بندگانت قرار ده، و یاور کسانی که جز تو یار و ناصری ندارند، و تجدید کننده آنچه از احکام کتاب تو تعطیل گردیده، و استحکام بخش آنچه از شعائر دینت و سنتهای پیغمبرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) وارد شده، خدایا! و او را از کسانی قرار ده که از آسیب تجاوزگران حفظ فرموده ای، و پیغمبرت (صلی الله علیه و آله و سلم) را به دیدار او شاد و مسرور و پیروان آن حضرت را در دعوت (به حق) خوشحال گردان، و به بیچارگی ما پس از (غیبت) او رحم کن. خدایا!این غم بزرگ (دوری و هجران و پرده غیبت او) را با ظهورش از این امت بر طرف ساز، و ظهورش را بر ما تعجیل فرمای که آنان (مخالفان) فرج آن بزرگوار را دور می پندارند و ما آن را نزدیک می دانیم، به رحمتت ای مهربان ترین مهربانان (این دعا را اجابت فرمان).