فهرست کتاب


اخلاق در خانه جلد 1

آیت الله حسین مظاهری‏‏

غیبت - تهمت

آن که متأسفانه باید بگویم این است که کم است فردی یا خانه ای که مبتلا به غیبت، تهمت، شایعه و دروغ نباشد و اینها گناه بزرگی دارد. عیب جوئی در رو یا پشت سر باندازه ای گناهش بزرگ است که قرآن می فرماید: ویل لکل همزة لمزه وای به آن کسی که در رو عیبجوئی می کند. مثلاً خانم یک غذائی پخته باب طبع آقا نیامده مسخره می کند. یا این که مثلاً آقا یک چیزی از بازار خریده می برد خانه باب طبع خانم نیست مسخره می کند. قرآن می گوید: وای به تو بعد هم در همین سوره می گوید: خانم! آقائی که مسخره می کنی! بدان تو را در جهنم می برند و در سلول جهنم می گذارند آن جا باید بسوزی و بسازی. آن آتشی که نه فقط پوست می سوزاند، استخوان هم می سوزاند. قرآن می گوید: آتشی که استخوان می شکند. همچنین غیبت یعنی گوشت برادر مؤمن را خوردن. غیبت نکنید. غیبت کردن لاشخوری است. و معلوم است آن خانه ای که محل خوردن لاشه باشد، آن خانه ای که در آن سگها زندگی می کنند برکت ندارد. این خانه دیگر لطف خدا، نظر خدا روی آن نیست. این خانه دیگر تقدس ندارد.
روایتی از امام حسین(علیه السلام) وارد شده است که تحف العقول این روایت را از امام سجاد(علیه السلام)هم نقل می کند که خیلی کوتاه و پر معناست: می فرماید:
کف عن الغیبة فانها ادام کلاب النار
غیبت نان خورش سگهای جهنم است. معنای روایت این است که خانم! آقا! غیبت روی غیبت، برای تو ملکه می سازد. یعنی عادت پیدا می کنی به غیبت و آن ملکه برای تو هویت می سازد. زیرا غیبت تو را از صورت انسانی مبدل به صورت سگ می کند. این سگ جهنم می رود و در آن جا غذا می خواهد و غذایش بنابر روایت امام حسین و سجاد (علیهما السلام) همان غیبتهائی است که در دنیا کرده است. یعنی گوشتهای گندیده شده، همان گوشتهای گندیده آتشین را در جهنم می برند و این سگهای جهنم باید بخورند. و متأسفانه کدام خانه است که در آن غیبت نباشد؟ کدام خانه ای است که در آن مسخرگی نباشد؟ آقا! بچه ات را مسخره نکن. خانم! به بچه ات بد نگو. احترام بچه هایت را نگاه بدار! خانم! احترام شوهرت را نگاه دار. آقا! احترام خانمت را نگاه بدار. اگر خدای نکرده ضربه به شخصیت یکدیگر زدید اگر غیبت یکدیگر کردید بدانید که این ابهت گناه اگر برود عادت می شود. و اگر عادت شود هویت انسانی از نظر قانون تجسم عمل از بین می رود و به صورت درنده در می آئی. الغیبة ادام کلاب النار.
بدتر از این، تهمت است. یعنی چیزی که در کسی نباشد پشت سر او یا در روی او بگوئید. فرقش با غیبت این است که وقتی پشت سرش عیب او را می گوئید غیبت است اما یک وقت به صفت بدی که ندارد پشت سر او می گوئید که این تهمت است. و اگر کسی را سرزنش و تعییر کنید، زخم زبان و به لسان عربها لمزه گویند.
این حرف عوامانه که در میان مردم است به یکدیگر می گویند غیبت نکن می گوید در او هست که می گویم! این حرف شیطانی است. عیب در او باشد و بگوئی غیبت است و سگ می شوی و اگر خدای ناکرده چیزی را که نداشته باشد بگوئی این تهمت است. گناهش را می دانی چیست؟
انما یفتری الکذب الذین لا یؤمنون بایات الله و اولئک هم الکاذبون(68)
قرآن شریف با یک تأکید خاص خود می فرماید: آن کسانی که تهمت به یکدیگر می زنند اینهاً حتما مسلمان نیستند.
امام صادق(علیه السلام) می فرماید: آن کسانی که تهمت به یکدیگر زدند در یک تل چرک و خون اینها را نگاه می دارند. پنجاه هزار سال باید روی این تل چرک و خون بایستند حساب مردم تمام می شود بعد از این رسوائی او را به جهنم می برند. و متأسفانه در خانه های ما خیلی فراوان است و از نظر قانون تجسم عمل به شما بگویم در آن خانه ای که تهمت باشد ملائکه می بینند که این خانه مملو از چرک و خون است ولو تو نبینی. خیلی چیزها هست که آنهائی که چشم دارند می بینند. خیلی چشمها هست، خیلی گوشها هست که خیلی چیزها را می بینند و می شنوند. و مواظب باشید ملائکه نگاه نکنند به خانه تان ببینند بجای تقدس، خانه شما مملواز چرک و خون است. این خانه مملو از چرک و خون کی بارز می شود؟ اگر توبه نکنی و نابودش نکنی، در روز قیامت. روز قیامت اگر تل چرک و خون داری در این دنیا تهیه شده است. یعنی در این دنیا تهمت زدی آن تهمت تل چرک و خون شده است و در آن ایستادی. در روز قیامت که چشمها همه تیزبین می شود خودت می بینی، دیگران می بینند که در یک تل چرک و خون ایستاده ای. شایعه پراکنی نکنید! شایعه پراکنی یعنی بدون دلیل چیزی را پذیرفتن، و بدون دلیل چیزی را به دیگری گفتن. الان کیست که در این جلسه بگوید من شایعه نمی شنوم و نمی گویم؟ مقدسهای دو آتشه و سه آتشه هم نمی توانند الان بگویند ما کسی هستیم که زبان روزه شایعه نداریم. و بخدا قسم باید برای این مصیبتها خون گریه کرد. قرآن می فرماید آی کسی که شایعه را پخش می کنی و توجه به گناهش نداری گناهش بزرگ است. قرآن می فرماید:
اذ تلقونه بالسنتکم و تقولون بافواهکم ما لیس لکم به علم وتحسبونه هینا وهو عند الله عظیم(69)
می فرماید: یک چیزهائی می گوئید عادت هم شده به آن اهمیت نمی دهید او را سبک می شمارید اما پیش خدا خیلی بزرگ است.
ولا تقف ما لیس لک به علم ان السمع والبصر والفؤاد کل اولئک کان عنه مسئولا(70)
یعنی پیروی از شک نکن؛ پیروی از مظنه نکن؛ اگر چیزی را می خواهی بشنوی و قبول کنی با استدلال باشد؛ اگر چیزی را می خواهی بگوئی با استدلال باشد. و الا بدان در روز قیامت از چشمت، از گوشت، از دلت سؤال می کنند. و دل تو، گوش تو، چشم تو، زبان تو در قیامت علیه تو شهادت می دهند.
الیوم نختم علی افواههم و تکلمنا ایدیهم و تشهد ارجلهم بما کانوا یکسبون(71)
در روز قیامت دهنها مهر می شود. دست انسان، پای انسان، زبان انسان، گوش انسان، دل انسان علیه او شهادت می دهند. می گوید:
تو بودی که غیبت کردی، تو بودی که غیبت شنیدی، تو بودی که تهمت زدی، تو بودی که تهمت قبول کردی و تو بودی که شایعه پراکنی کردی. نکنید این گناهان را، فکری برایش بکنید. شوهر باید در مقابل زن با صداقت باشد، زن باید در مقابل شوهر با صداقت باشد. دروغ باید در زندگی، در خانه، نباشد. اگر دروغ در خانه آمد دیگر ملائکه رفت و شد ندارند که هیچ، بلکه ملائکه این خانه را لعن می کنند. در روایات می خوانیم: اگر کسی یک دروغ بگوید یک بوی گندی از دهن او به آسمانها می رود و ملائکه او را لعنش می کنند. خانم! مواظب باش به شوهرت دروغ نگو، آقا! مواظب باش به همسرت دروغ نگو. مهمتر از این مواظب باشید به بچه هایتان دروغ نگوئید. اگر به آنها چیزی گفتید حتماً به آن عمل کنید. مواظب باشید وعده دروغ به بچه هایتان ندهید. و بالاخره اگر می خواهید در روز قیامت یک مسلمان حقیقی باشید، صاف باشید، باحقیقت و صداقت باشید. بدا به حال آن خانه ای که دوروئی در آن خانه حکمفرما باشد. بدا به آن خانه ای که شوهر به زن دروغ بگوید؛ زن به شوهر دروغ بگوید. این خانه مثل منجلاب بوی گند می دهد. ملائکه به این خانه نگاه می کنند و به آن لعن می کنند؛ و به صاحب خانه به زنش به مردش لعن می کنند که مسلمان و دروغ! قرآن می فرماید: ای مسلمان از دو چیز بپرهیز: یکی مواظب باش بت پرست نباشی و دیگر این که دروغگو نباشی! یعنی دروغگوئی را با بت پرستی کنار یکدیگر گذارده است. و متأسفانه در خانه ما دروغ فراوان است.
در بازار ما، در کسب ما دروغ فراوان است. در خیابان ما دروغ فراوان است. و قسمی که دروغ در آن باشد مورد لعن است. آن شهری که در آن دروغ فراوان باشد بوی گند از آن به آسمانها بالا می رود و ملائکه آن شهر را لعنت می کنند.

جلسه نهم

فصل چهارم