فهرست کتاب


اخلاق در خانه جلد 1

آیت الله حسین مظاهری‏‏

مقدمه

سازگاری دین و فطرت

از قرآن استفاده می کنیم که دین اسلام دین فطرت است. یعنی با خلقت انسان صد در صد سازگاری دارد، با سرنوشت انسان، با عمق جان انسان صد در صد سازگار است. قرآن می فرماید:
فاقم وجهک للدین حنیفا فطرت الله التی فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق الله ذلک الدین القیم(1).
توجه پیدا کن تمام توجه به دین اسلام زیرا دین اسلام حنیف است یعنی میانه رو می باشد. افراط و تفریط در آن راه ندارد زیرا صد در صد مطابق با فطرت الهی است. از این جهت هم این دین قیم است یعنی ابدی است، یعنی پابرجاست. این آیه شریفه می فرماید دین اسلام چون دین میانه رو است چون دین مطابق با فطرت است همیشگی است و برای همین است که پیامبر اسلام، خاتم انبیاء است.

معنای فطرت

فطرت از نظر لغت به معنای خلقت است و امروز درباره این کلمه یکمقداری باید صحبت کنم و از همه مخصوصا فضلای جلسه تقاضا دارم یک توجه خاصی به آن بفرمایند.
معلومات ما دو قسم است: یک قسم آن فکری و از راه تعلیم و تعلم به دست می آید نظیر این که معلم سر کلاس درس می گوید و شاگرد برداشت می کند یا این که در این جلسه مقدس من می گویم شما برداشت می کنید. این یک نحو مقدماتی است که انسانها دارند و این مربوط به عقل انسان است و بالاخره دانستنیهای انسان است. یک قسم معلومات دیگر داریم دانستنی نیست یافتنی است مربوط به عقل نیست، مربوط به غرائز است، مربوط به تمایلات است نظیر این که انسان گرسنه می شود، غذا می خورد، سیر می شود، تشنه می شود، آب می خورد سیراب می شود. این درک گرسنگی و تشنگی که یکی از معلومات انسان است تعلیم و تعلمی نیست یافتنی است یعنی انسان با آن غریزه ای که پروردگار عالم در انسان نهاده است درک می کند گرسنگی را، درک می کند سیری را و بعبارت دیگر می یابد تشنگی را و وقتی آب می خورد می یابد سیرابی را. این غرائز دو قسم است: یک قسم غرائزی است که همه حیوانات هم دارند و شاید در بعضی از حیوانات قویتر از انسانها هم باشد نظیر مثالهائی که آوردم. و یک قسم غرائز است که توجه و اراده روی آن کار می کند؛ به این فطرت می گویند. فطرت همان غریزه است با این فرق که غریزه بطور ناخودآگاه، بدون توجه، بدون اراده کار می کند و معلومات دارد ولی فطرت می یابد اما با علم می یابد اما با توجه.