فهرست کتاب


آسانترین راه برای سیر و سلوک و تهذیب نفس (خلاصه ای از کتاب اوصاف الاشراف خواجه نصیر الدین طوسی)

خواجه نصیر الدین طوسی‏ باز نویس:سید محمد رضا غیاثی کرمانی

مراتب یقین و مثال آن

یقین دارای مراتبی است که در قرآن کریم به علم الیقین و حق الیقین تعبیر شده است چنانکه در یک جا می فرماید:
لو تعلمون علم الیقین لترون الجحیم ثم لم لترونها عین الیقین(136)
و در جای دیگر می فرماید:
و تصلیة جحیم ان هذا لهو الحق الیقین(137)
و همان طور که آتش برای معرفت به طور مثال ذکر گردید در باب یقین نیز همین مثال وجود دارد.
یعنی هر چه به توسط نور آتش مشاهده شود مانند علم الیقین است، دیدن خود جرم آتش که بر اشیاء قابل رؤیت نور می افکند به منزله عین الیقیناست، و تأثیر آتش در هر چه که در آن بیفتند و هویت آن را از بین ببرد و فقط آتش بماند و نه هیچ چیز دیگر به منزله حق الیقین است؛ و جهنم گر چه خود عذاب است ولی چون افتادن در آن موجب سوختن و نابود شدن است دیدن آن از دور و نزدیک و ورود در آن برای این سه مرحله یقین مثال زده شده است. و الله اعلم به حقایق الامور

فصل ششم: سکون

خدای تعالی در مورد سکون و آرامش می فرماید:
و الذین آمنوا و تطمئن قلوبهم بذکر الله. الا بذکر الله تطمئن القلوب(138)
سکون بر دو گونه است.
1- سکون متعلق به اهل نقص که این سکون قبل از سلوک است چرا که صاحب آن از مطلوب و کمال بی خبر است و آن را غفلت می گویند.
2- سکون متعلق به اهل کمال که پس از سلوک و هنگام وصول به مطلوب حاصل می شود که آن را اطمینان می خوانند.
و آن حالتی را که بین این دو سکون وجود دارد حرکت و یا سیر و سلوک می گویند، و حرکت از لوازم محبت است قبل از وصول و سکون از لوازم معرفت است مقارن با وصول و لذا گفته اند:
لو تحرک العارف هلک و لو سکن المحب هلک
یعنی: اگر عارف حرکت کند هلاک می شود و اگر محب ساکن باشد هلاک می گردد.
از این مبالغه آمیزتر نیز گفته اند:
لو نطق العارف هلک و لو سکت المحب هلک
یعنی: اگر عارف حرف بزند هلک می شود و اگر محب سکوت کند هلاک می گردد.
این است حالات سالک تا آنگاه که به مقصد برسد. والله اعلم.

باب پنجم : حالاتی که برای سالک پس از سلوک حاصل می گردد مشتمل بر شش فصل است.