فهرست کتاب


آسانترین راه برای سیر و سلوک و تهذیب نفس (خلاصه ای از کتاب اوصاف الاشراف خواجه نصیر الدین طوسی)

خواجه نصیر الدین طوسی‏ باز نویس:سید محمد رضا غیاثی کرمانی

انواع شرک

شرک بر دو نوع است.
1- شرک جلی.
2- شرک خفی.
شرک جلی مانند: بت پرستی و غیر از این هر چه باشد، شرک خفی است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید:
نیة الشرک فی امتی اخفی من دبیب النملة السوداء علی الصخرة الصماء فی اللیلة الظلماء(57)
شرک بدترین مانع در سیر و سلوک برای طالب کمال است.
فمن کان یرجوا لقاء ربه فلیعمل عملا صالحا و لا یشرک بعباده ربه احدا(58)
و وقتی که مانع، یعنی شرک خفی بر طرف گردد سلوک و نیل به آن آسان خواهد بود.
در حدیث است که :
من اخلص لله اربعین صباحا ظهرت ینابیع الحکمه من قلبه علی لسانه(59)

باب دوم : درباره رفع موانع سیر و سلوک که مشتمل بر شش فصل است.

فصل اول : توبه

خدای تعالی درباره توبه می فرماید:
توبوا الی الله جمیعا ایها المومنون لعلکم تفلحون(60)
توبه به معنای برگشت از گناه است. قبل از هر چیز باید دانست که گناه چیست تا بتوان از آن بازگشت نمود روشن و واضح است که کارهای انسان بر پنج نوع است.
1- کاری که حتما باید انجام داد و ترک آن جایز نیست. (واجب)
2- کاری که نباید انجام داد و انجام آن جایز نیست. (حرام)
3- کاری که انجام آن از انجام ندادن آن بهتر است. (مستحب)
4- کاری انجام ندادن آن از انجام آن بهتر است. (مکروه)
5- کاری که انجام دادن آن و ندادن آن یکسان است. (حلال)
گناه عبارت از کاری است که از نوع دوم یعنی حرام می باشد و توبه از آن بر همه عاقلان واجب است و منظور از گناه در اینجا تمامی گناهان فکری و زبانی و عملی است که با اختیار و اراده هر انسان عاقلی صورت می گیرد.
و اما ترک مستحب که از نوع سوم، و انجام مکروه که از نوع چهارم است ترک اولی نامیده می شود، و برای معصومین ترک اولی ناپسند است و بایستی از آن توبه کنند و برای اهل سیر و سلوک که به غیر از خداوند مقصدی ندارند توجه به غیر خدا گناه محسوب می شود و باید از آن توبه کنند. پس توبه بر سه نوع است:
1- توبه عام که مربوط به همه بندگان است (که بایستی از ترک واجبات و انجام محرمات توبه کنند).
2- توبه خاص که مربوط به معصومان است (که بایستی از ترک اولی توبه کنند).
3- توبه اخص که مربوط به اهل سیر و سلوک است (که بایستی از توجه به غیر خدا توبه کنند).
و اما توبه گنهکاران از نوع اول است و توبه حضرت آدم علیه السلام و سایر انبیاء از نوع دوم و توبه پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم که می فرماید:
و انه لیغان علی قلبی و انی لاستغفر الله فی الیوم سبعین مرة(61) از نوع سوم است.