فهرست کتاب


آسانترین راه برای سیر و سلوک و تهذیب نفس (خلاصه ای از کتاب اوصاف الاشراف خواجه نصیر الدین طوسی)

خواجه نصیر الدین طوسی‏ باز نویس:سید محمد رضا غیاثی کرمانی

فصل چهارم : صدق

خدای تعالی درباره صدق می فرماید:
یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقین(46)
صدق در لغت به معنای راست گفتن و وفای به عهد است، ولی در اینجا به معنای راستی در گفتار و در نیت و در تصمیم و هم در وفای به عهد و پیمان و نیز در همه حالات زندگی است، و صدیق کسی است که در همه این موارد که ذکر شد صدق به عنوان ملکه برای او حاصل شده باشد و در هیچ جا عین و اثری از ناراستی در او نتوان یافت.
عالمان و دانشمندان گفته اند: اگر کسی چنین باشد خوابهای او نیز همه راست و درست و خود مصداق:
رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیه(47) خواهد بود و خداوند صدیقان را با پیامبران و شهیدان در یک ردیف ذکر فرموده است که می فرماید:
فاولئک مع الذین انعم الله علیهم من النبیین و الصدیقین و الشهداء و الصالحین(48)
و پیغمبران بزرگی مانند ابراهیم علیه السلام و ادریس علیه السلام را به عنوان صدیق معرفی می کند و می فرماید:
انه کان صدیقا نبیا(49)
درباره برخی از پیامبران نیز فرموده است:
و جعلنا لهم لسان صدق علیا(50)
و چون راستی و صداقت نزدیکترین راه به هدف می باشد کسی که در راه مستقیم سیر و سلوک کند کامیاب ترین افراد در راه رسیدن به مقصد خواهد بود انشاءالله.

فصل پنجم : انابه

خدای تعالی در مورد انابه می فرماید:
و انیبوا الی ربکم و اسلموا له(51)
انابه به معنای رو به خدا آوردن است که به سه صورت حاصل می شود.
1- انابه قلبی، که انسان همیشه قلبا متوجه خدا باشد و در افکار و تصمیمات خود طلب قرب به پروردگار را بنماید. آنچنانکه خداوند می فرماید:
و جاء بقلب منیب(52)
2- انابه زبانی، که انسان همواره به ذکر خداوند و یاد نعمتها و مقربان الهی مشغول باشد چنانکه می فرماید:
و ما یتذکر الا من ینیب(53)
3- انابه عملی، که انسان همیشه به طاعت و عبادت مقرون به قصد قربت مانند نمازهای واجب و نوافل و کارهای مستحبی و توقف در مشاهد مشرفه و صدقه و احسان به بندگان و رساندن منفعت به خلق خدا و جلوگیری ضرر از آنان، و صداقت در معامله و انصاف در مورد خود و خانواده، و خلاصه تمامی احکام شرع به قصد قربت و جلب رضایت الهی مشغول باشد. چرا که خداوند می فرماید:
ازلفت الجنة للمتقین غیر بعید. هذا ما توعدون و لکل ابواب حفیظ من حشی الرحمن بالغیب و جاء بقلب منیب ادخلوها بسلام ذلک یوم الخلود و لهم ما یشأون فیها و لدنیا مزید(54)

فصل ششم : اخلاص

خدای تعالی در مورد اخلاص می فرماید:
و ما امروا الا یعبدو الله مخلصین له الدین(55)
اخلاص در زبان فارسی به معنای ویژه ساختن و پاک کردن چیزی از چیز دیگر است که همراه آن و یا آمیخته با آن است ولی منظور از اخلاص در اینجا آن است که انسان هر چه را که می گوید و انجام میدهد با قصد تقرب به درگاه الهی و خاص و خالص برای خداوند باشد، به گونه ای که هیچ غرض دنیوی و اخروی با آن آمیخته نباشد.
الا لله الدین الخالص(56)
ضد اخلاص آن است که انسان غرض دیگری جز رضای خدا مانند حب مقام و مال و یا شهرت طلبی و یا طمع به ثواب آخرت و یا نجات از عذاب دوزخ داشته باشد و اینها همه شرک است.