فهرست کتاب


پای درس پروردگار (جلد دوازدهم)

استاد جلال الدین فارسی

7. بیستمین سوره مدنی، حج

به نام خداوند بخشنده مهربان
هان ای آدمیان، از پروردگارتان پروا گیرید، زیرا زلزله رخداد قیامت چیز هولناکی است. رخدادی که طی آن می بینید هر مادری که بچه شیرخواره ای دارد از شدت هراسش بچه اش را از یاد برده وامی گذارد و هر زن بارداری می زاید و آدمیان (کافران) را جمعیتی مست می بینی حال آن که مست نیستند بلکه عذاب الهی شدید است. و از آدمیان کسی هست که درباره خدا بدون این که دانش لازم را داشته باشد به بحث توأم با مخالفت می پردازد و هر آدم شیطان سرکشی را پیروی می نماید، آدم شیطانی را که در نظام هستی در موردش این طور رقم خورده که هر کس او را سرپرست فرهنگی - سیاسی خود گرداند او گمراهش کند و به عذاب آتش افروخته در آورد. هان ای آدمیان، اگر درباره انتقال به زندگی تازه ابهام و تردیدی دارید بدانید که ما شما را از خاکی آفریدیم آنگاه از نطفه ای سپس از لخته ای سرانجام از پاره گوشتی تمام آفریده و ناتمام آفریده تا برای شما (قدرت خود را) به نمایش گذاریم و در زهدان (زن و جانوران ماده) آنچه مشیت ماست قرار می دهیم تا مدتی معین و ثابت بعد شما را به صورت بچه ای بیرون می آوریم، سپس تا به رشد و بلوغتان برسید، و از شما یکی می میرد و یکی پیر شده به فرومایه ترین مرحله عمر می رسد و در حقیقت به مراحل اولیه زندگی باز می گردد بطوری که پس از دانایی هیچ چیزی را به یاد نیاورده و ادراک هم نمی کند، و زمین را می بینی که خشکیده بی گیاه است اما همین که باران بر آن نازل کردیم به جنبش در آید و سبزه بر آن دمد و از هر نوع گیاه و درخت زیبای دل انگیزی در بسترش بروید. آن برهانی بر این است که واقعیت و هستی همان خداست و این که اوست که مرده ها را زنده می کند و او بر هر چیزی احاطه قدرت دارد، و این که رخداد قیامت در حال وقوع و آمدن است و ابهامی در آن نیست و این که خدا آنان را که در گورستانهایند به زندگی تازه ای انتقال می دهد. و از آدمیان کسی هست که درباره خدا بدون هیچ علمی و یا هدایتی و یا کتابی روشنگر (کتاب وحیانی) نازفروشانه بحث مخالفت آمیز می کند تا مردم را از راه خدا (اسلام و سیر تقرب به خدا) بدر کند. در زندگی دنیا رسوایی نصیبش می شود و در رخداد قیامت به او عذاب آتش گرفتن را می چشانیم. آن به سبب آنچه با تواناییهایت پیشتر کردی و به این دلیل که خدا چنین ستم شدیدی به بندگانش نکند. و از آدمیان کسی هست که خدا را با یک شرط و در یک حال پرستش و اطاعت می کند بدین شرح که اگر خیری برایش پیش آمد به آن دلخوشی و آرامش می یابد و هر گاه گرفتاریی (که مایه آزمایش است) پیش آمد وجودش زیر و زبر می شود (کافر می شود)، هم زندگی دنیا را به باد داده است و هم زندگانی بازپسین را، زیان بردگی نمایان همین است. دست دعا و طلب نه به سوی خدا که به سوی چیزی دراز می کند که نه قادر به ضرر زدنش هست و نه توانایی رساندن نفعی به او را دارد، گمراهی آمیخته به ناکامی بی پایان همین است. دست دعا و تمنا به سوی چیزی یا کسی دراز می کند که نمی تواند ضرری به او بزند یا چیزی و کسی که نمی تواند نفعی به او برساند، این بدترین ارباب و بدترین رعیت است. خدا (که قادر به دادن هولناکترین کیفر و گرانقدرترین نتیجه و موفقیت و پاداش است) کسانی را که ایمان آوردند و اعمال صالحه داشتند به بهشتهایی در آورد که از زیر آنها جویها روان است، بیگمان خدا آنچه را اراده فرماید انجام دهد. کسی که گمان می برد که خدا او (یعنی پیامبرش) را در زندگی دنیا و آخرت یاری نداده پیروز نمی گرداند باید از سببی مناسب مدد گرفته به جهان برین در آید (که خزائن یا منابع همه رویدادها از جمله امداد الهی و نصرت دادن به پیامبر است) تا بنحو قطعی و یقینی این حقیقت را ادراک کند بعد ببیند تدبیر و نقشه بدخواهانه اش می تواند واقعیتی را که او را به خشم می آورد معدوم گرداند. و بدینسان قرآن را به گونه درسهای روشنگری فرو فرستادیم و بیگمان خدا کسی را که اراده فرماید هدایت کند (یا به مقصد مطلوب رساند.) کسانی که ایمان آوردند (به رسالت خاتم) و کسانی که یهودی شدند و صابئان و مسیحیان و مجوس و کسانی که شرک آوردند در رخداد قیامت به امر خدا از یکدیگر جدا شوند، بیشک خدا بر هر چیزی (کاری، اندیشه ای؛ گزینش نوعی زندگی از عالی تا پست...) شاهد است. مگر ندیدی که خداست که هر کس در جهانهای برین است و هر کس در جهان طبیعی و خورشید و ماه و اختران و کوهساران و درختان و جنبندگان و بسیاری از آدمیان برایش سجده می برند؟ و بسیاری از آدمیان هم هستند که عذاب (دوزخ برزخی) در موردشان محقق شده است و هر کس را خدا خوار (و محکوم به ورود در دوزخ برزخی) کند هیچ کس قادر به انتقالش از وضعیت خواری - اسارت به وضعیت کرامت - آزادی نیست، چه خدا آنچه را مشیتش باشد به انجام رساند. اینک دو گروه بشری متخاصم که رویاروی کردند درباره پروردگارشان (در جهان و زندگی برزخ اند) و کسانی که (به پروردگارشان و درسهایش) کافر شدند لباسی از آتش برایشان بریده و دوخته شده است و آب جوش از بالای سرشان می ریزند که هر چه را در شکمشان است و پوستشان را می گدازد در حالی که گرزهای آهنینی دست اندر کارشان هست که هر بار از شدت غم بخواهند از آتش بدر آیند با فرو آمدن آن گرزها به قعر دوزخ باز رانده شوند با این نهیب هول انگیز که عذاب سوختگی را بچشید. بیشک خدا کسانی را که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند به بهشتهایی در آورد که از زیرش نهرها جاری است دستبندهای زرین و رشته های مروارید بر اندامشان می آرایند و لباسشان در آن بهشتها پارچه ابریشمین است و این کامیابی نصیبشان شده است(61) که سخنانشان پاک و عطرآگین باشد و این پیروزی که به صراط خدای حمید (ستوده) نائل آیند(62)...(63)

8. بیست و دومین سوره مدنی، مجادله

به نام خداوند بخشنده مهربان
چنین رخ داد که خدا سخن زنی را که با تو درباره شوهرش بحث می کند تا حرفش را به کرسی بنشاند و شکایت به خدا می برد بشنید و خدا گفتگوی دو نفره تان را می شنود، شک نیست که خدا شنوایی بیناست(64)... آن (مقررات و تکالیف) برای این است که به خدا و پیامبرش ایمان آورید، و آن حدود الهی است، و برای کافران (به آن مقررات و تکالیف) عذابی دردناک وجود دارد. بیگمان کسانی که با خدا و پیامبرش می ستیزند به ذلت (دوزخ برزخی) در آمدند، و البته درسهای روشنگری هم فرو فرستاده بودیم (و عقاب بلا بیان نبود) و کافران را عذابی ذلت آور و اهانتبار هست در رخدادی که طی آن خدا به زندگی تازه ای تحولشان داده گرد هم آورده به آنان خبر می دهد که چه می کردند، خدا آن کارها را شمارش و آمار کرد(65) در حالی که آنان از باد بردندش، و خدا شاهد هر چیزی و رخدادی است. مگر ندانسته ای که خدا هر چه را در جهانهای برین است و هر چه را در روی زمین می داند، در هر رازگویی سه نفره خدا نفر چهارم است و در هر پنج نفره ای نفر ششم و در کمتر و در بیشتر از این اعداد با ایشان است هر جایی که باشند. بعد هم در رخداد قیامت به آنان خبر می دهد که چه می کردند، چون خدا نسبت به هر چیزی بس داناست...(66)

بیست و نهمین سوره مدنی، مائده که آخرین سوره نازل شده است

... بیگمان، کسانی که کافر شدند اگر در رخداد قیامت همه آنچه را که در روی زمین است داشته باشند و همان مقدار را روی آن و بخواهند با پرداخت آن خود را از عذابش برهانند از آنان نپذیرند و عذابی دردناک دارند. می خواهند از آتش بدر آیند اما از آن بیرون شدنی نیستند و عذابی پایدار دارند. و مرد دزد و زن دزد را باید که دستشان را ببرید و به کیفر آنچه کرده اند، کیفری است از جانب خدا و خدا عزیزی حکیم است. پس کسی که پس از ستمی که کرده است توبه آرد و به صلاح آید (و جبران نماید) بیگمان خدا به رحمت رحیمیش نسبت به وی باز آید، شک نیست که خدا آمرزنده ای رحیم است. مگر ندانسته ای که فرمانروایی جهانهای برین و جهان طبیعی به خدا تعلق دارد، هر کس را مشیتش باشد عذاب کند و هر کس را مشیتش باشد بیامرزد و خدا بر هر چیزی احاطه قدرت دارد...(67)