فهرست کتاب


پای درس پروردگار (جلد دوازدهم)

استاد جلال الدین فارسی

5. دوازدهمین سوره مدنی، زلزال

به نام خداوند بخشنده مهربان
آنگاه که زمین لرزانده شد لرزانده شدنش را و زمین بارهایش را بیرون ریخت و آدمی گفت: زمین را چه می شود؟ در آن زمان زمین اخبار خویش را گزارش کند چون پروردگارت به آن وحی کرده است. در آن زمان آدمیان پراکنده و جدا از یکدیگر بدر آیند تا اعمالشان به آنان نشان داده شود. در نتیجه کسی که بقدر ذره ای کار خیر انجام دهد آن را ببیند و هر کس بقدر ذره ای کار بد انجام دهد آن را ببیند.

6. شانزدهمین سوره مدنی، رحمان

به نام خداوند بخشنده مهربان
خدای بخشنده، قرآن را تدریس کرده آموزش داد، آدمی را بیافرید، او را بیان آموخت. خورشید و ماه به حساب در گردش اند، و ستاره و درخت سجده می برند. و جهان برین(58) را (که عالم غیب و خزائن یا منابع جهان طبیعی باشد در نظام هستی، پیدایش و زندگی) منزلت والا بخشید، و واحد سنجش (از جمله پیامبر را که میزان و واحد سنجش آدمیان است) بنهاد که در سنجیدن و ارزیابی (از فرمان پروردگار یا قواعد شریعتش) تخلف نکنید. و سنجش و ارزیابی را با رعایت برابری و دادگری کنید و از واحد سنجش مکاهید (و کم به طرف ندهید). و جهان طبیعی(59) را برای آفریدگان بنهاد که در آن میوه هست و خرما بُن خوشه دار و دانه های کاهدار و رستنیهای خوشبو. بنابراین کدامین بخشش پروردگارتان را شما نامرئیان و آدمیان می گویید دروغ است؟ آدمی را از گل خشکی چون سفال آفرید، و نامرئیان را از شعله دود آلوده گونه آتش آفرید. پس کدامین بخشش پروردگارتان را شما نامرئیان و آدمیان می گویید دروغ است؟ پروردگار دو مشرق و پروردگار دو مغرب. پس کدامین بخشش پروردگارتان را شما می گویید دروغ است؟ دو دریا (ی شور و شیرین) را روان ساخت تا به هم رسند، میانشان منطقه واسطه ای است که از آن در نگذرند. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ مروارید و مرجان از آن دو دریا بدر آید. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ و کشتی هایی دارد که بادبان در دریا افراشته چون کوه روان اند. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ هر کسی در روی زمین باشد در حال فناست و هستی پروردگارت که صاحب جلال و اکرام است پایدار بماند. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ هر کس در جهانهای برین و در جهان طبیعی است هستی و نعمت از او می طلبد، در هر رخدادی او ظهور ویژه آن را دارد. پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ زود باشد که به حساب شما رسم ای دو نوع آدمی و نامرئی. کدامین بخشش پروردگارتان را شما می گویید دروغ است؟ ای گروه نامرئیان و آدمیان، اگر می توانید از مرزهای وجودیتان عبور کنید عبور نمایید، عبور نتوانید کرد مگر آن که امکان تکوینی آن به شما عطا شود. پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در غیر این صورت ترکشهایی از آتش و مسی گداخته بر شما باریدن گیرد که دفع آن نتوانید. پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ آنگاه که آسمان بشکافد تا سرخ گلی باشد چون جامه ارغوانی. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در آن رخداد از هیچ آدمی و هیچ نامرئی. درباره گناهانش نپرسند.(60) کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ تبهکاران را از سیمایشان بشناسند و پیشانی و پا بازخواست شود. بنابراین کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ این دوزخی است که تبهکاران می گویند آن دروغ است! در گردابش و در گرداب آب جوشانی چرخ می زنند. پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ و برای کسی که از مقام پروردگارش بترسد دو بهشت باشد. بنابراین کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ دو بهشتی که گونه گون نعمت دارند. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در آن دو، دو چشمه روان است. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در آن دو، از هر میوه دو گونه وجود دارد. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ بر لایه هایی از هستی تکیه دارند که نخستین لایه اش (لایه بهشت طبیعی آن) دیبای ستبر است و میوه درختان آن دو بهشت در دسترس. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در آنها دختران باشرم چشم پاکی هستند که دست هیچ آدمی و هیچ پریی پیش از ایشان به آن نرسیده باشد. پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ آن دختران پنداری یاقوت و مرجان اند. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ مگر پاداش احسان جز احسان باشد؟ پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در لایه زیرین آن دو بهشت برین دو بهشت دیگر هست. پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ دو بهشتی که زمردین باشد. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در اینها دو چشمه در حال فوران باشد. پس کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در اینها میوه ها هست و خرما بُنان و انار. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ در اینها خوبی و زیبایی به گونه دخترانی تبلور یافته است. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ دوشیزگان سیمگونی که در چادر عفاف ایمن مانده اند. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ دست هیچ انسانی پیش از ایشان به آنان نرسیده باشد و نه دست هیچ پریی. کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ بر بالشهای سبز و پشتیهای نادره زیبایی تکیه زده اند. بنابراین کدامین بخشش پروردگارتان را می گویید دروغ است؟ نام پروردگارت که دارای جلال و اکرام مطلق است فرخنده باشد.

7. بیستمین سوره مدنی، حج

به نام خداوند بخشنده مهربان
هان ای آدمیان، از پروردگارتان پروا گیرید، زیرا زلزله رخداد قیامت چیز هولناکی است. رخدادی که طی آن می بینید هر مادری که بچه شیرخواره ای دارد از شدت هراسش بچه اش را از یاد برده وامی گذارد و هر زن بارداری می زاید و آدمیان (کافران) را جمعیتی مست می بینی حال آن که مست نیستند بلکه عذاب الهی شدید است. و از آدمیان کسی هست که درباره خدا بدون این که دانش لازم را داشته باشد به بحث توأم با مخالفت می پردازد و هر آدم شیطان سرکشی را پیروی می نماید، آدم شیطانی را که در نظام هستی در موردش این طور رقم خورده که هر کس او را سرپرست فرهنگی - سیاسی خود گرداند او گمراهش کند و به عذاب آتش افروخته در آورد. هان ای آدمیان، اگر درباره انتقال به زندگی تازه ابهام و تردیدی دارید بدانید که ما شما را از خاکی آفریدیم آنگاه از نطفه ای سپس از لخته ای سرانجام از پاره گوشتی تمام آفریده و ناتمام آفریده تا برای شما (قدرت خود را) به نمایش گذاریم و در زهدان (زن و جانوران ماده) آنچه مشیت ماست قرار می دهیم تا مدتی معین و ثابت بعد شما را به صورت بچه ای بیرون می آوریم، سپس تا به رشد و بلوغتان برسید، و از شما یکی می میرد و یکی پیر شده به فرومایه ترین مرحله عمر می رسد و در حقیقت به مراحل اولیه زندگی باز می گردد بطوری که پس از دانایی هیچ چیزی را به یاد نیاورده و ادراک هم نمی کند، و زمین را می بینی که خشکیده بی گیاه است اما همین که باران بر آن نازل کردیم به جنبش در آید و سبزه بر آن دمد و از هر نوع گیاه و درخت زیبای دل انگیزی در بسترش بروید. آن برهانی بر این است که واقعیت و هستی همان خداست و این که اوست که مرده ها را زنده می کند و او بر هر چیزی احاطه قدرت دارد، و این که رخداد قیامت در حال وقوع و آمدن است و ابهامی در آن نیست و این که خدا آنان را که در گورستانهایند به زندگی تازه ای انتقال می دهد. و از آدمیان کسی هست که درباره خدا بدون هیچ علمی و یا هدایتی و یا کتابی روشنگر (کتاب وحیانی) نازفروشانه بحث مخالفت آمیز می کند تا مردم را از راه خدا (اسلام و سیر تقرب به خدا) بدر کند. در زندگی دنیا رسوایی نصیبش می شود و در رخداد قیامت به او عذاب آتش گرفتن را می چشانیم. آن به سبب آنچه با تواناییهایت پیشتر کردی و به این دلیل که خدا چنین ستم شدیدی به بندگانش نکند. و از آدمیان کسی هست که خدا را با یک شرط و در یک حال پرستش و اطاعت می کند بدین شرح که اگر خیری برایش پیش آمد به آن دلخوشی و آرامش می یابد و هر گاه گرفتاریی (که مایه آزمایش است) پیش آمد وجودش زیر و زبر می شود (کافر می شود)، هم زندگی دنیا را به باد داده است و هم زندگانی بازپسین را، زیان بردگی نمایان همین است. دست دعا و طلب نه به سوی خدا که به سوی چیزی دراز می کند که نه قادر به ضرر زدنش هست و نه توانایی رساندن نفعی به او را دارد، گمراهی آمیخته به ناکامی بی پایان همین است. دست دعا و تمنا به سوی چیزی یا کسی دراز می کند که نمی تواند ضرری به او بزند یا چیزی و کسی که نمی تواند نفعی به او برساند، این بدترین ارباب و بدترین رعیت است. خدا (که قادر به دادن هولناکترین کیفر و گرانقدرترین نتیجه و موفقیت و پاداش است) کسانی را که ایمان آوردند و اعمال صالحه داشتند به بهشتهایی در آورد که از زیر آنها جویها روان است، بیگمان خدا آنچه را اراده فرماید انجام دهد. کسی که گمان می برد که خدا او (یعنی پیامبرش) را در زندگی دنیا و آخرت یاری نداده پیروز نمی گرداند باید از سببی مناسب مدد گرفته به جهان برین در آید (که خزائن یا منابع همه رویدادها از جمله امداد الهی و نصرت دادن به پیامبر است) تا بنحو قطعی و یقینی این حقیقت را ادراک کند بعد ببیند تدبیر و نقشه بدخواهانه اش می تواند واقعیتی را که او را به خشم می آورد معدوم گرداند. و بدینسان قرآن را به گونه درسهای روشنگری فرو فرستادیم و بیگمان خدا کسی را که اراده فرماید هدایت کند (یا به مقصد مطلوب رساند.) کسانی که ایمان آوردند (به رسالت خاتم) و کسانی که یهودی شدند و صابئان و مسیحیان و مجوس و کسانی که شرک آوردند در رخداد قیامت به امر خدا از یکدیگر جدا شوند، بیشک خدا بر هر چیزی (کاری، اندیشه ای؛ گزینش نوعی زندگی از عالی تا پست...) شاهد است. مگر ندیدی که خداست که هر کس در جهانهای برین است و هر کس در جهان طبیعی و خورشید و ماه و اختران و کوهساران و درختان و جنبندگان و بسیاری از آدمیان برایش سجده می برند؟ و بسیاری از آدمیان هم هستند که عذاب (دوزخ برزخی) در موردشان محقق شده است و هر کس را خدا خوار (و محکوم به ورود در دوزخ برزخی) کند هیچ کس قادر به انتقالش از وضعیت خواری - اسارت به وضعیت کرامت - آزادی نیست، چه خدا آنچه را مشیتش باشد به انجام رساند. اینک دو گروه بشری متخاصم که رویاروی کردند درباره پروردگارشان (در جهان و زندگی برزخ اند) و کسانی که (به پروردگارشان و درسهایش) کافر شدند لباسی از آتش برایشان بریده و دوخته شده است و آب جوش از بالای سرشان می ریزند که هر چه را در شکمشان است و پوستشان را می گدازد در حالی که گرزهای آهنینی دست اندر کارشان هست که هر بار از شدت غم بخواهند از آتش بدر آیند با فرو آمدن آن گرزها به قعر دوزخ باز رانده شوند با این نهیب هول انگیز که عذاب سوختگی را بچشید. بیشک خدا کسانی را که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند به بهشتهایی در آورد که از زیرش نهرها جاری است دستبندهای زرین و رشته های مروارید بر اندامشان می آرایند و لباسشان در آن بهشتها پارچه ابریشمین است و این کامیابی نصیبشان شده است(61) که سخنانشان پاک و عطرآگین باشد و این پیروزی که به صراط خدای حمید (ستوده) نائل آیند(62)...(63)