فهرست کتاب


پای درس پروردگار (جلد دوازدهم)

استاد جلال الدین فارسی

26. سوره هفتاد و نهم، نبأ

به نام خداوند بخشنده مهربان
درباره چه از هم می پرسند؟ درباره آن گزارش وحشتناک که بر سرش با هم بحث دارند؟ چنان نشاید. باز هم چنان نشاید، بزودی خواهند دانست. مگر نه زمین را گاهواره ساختیم و کوهها را پایه، و شما را جفت آفریدیم و خواب شما را مایه آرامش کردیم و شب را پوشش و سپری، و روز را هنگام معیشت و کسب و کار، و بر فرازتان هفت آسمان مستحکم افراشتیم و چراغی درخشان قرار دادیم، و از ابرهای متراکم آبی ریزان فرو باریدیم تا بدان دانه و گیاه برویانیم و بوستانهایی با درختان در هم تنیده؟ بیگمان رخداد جدا شدن و فیصله یابی زمان معین و قطعی خود را دارد. رخدادی که طی آن در صور دمیده شود (فراخوان تکوینی هر کس به سرنوشت) تا دسته دسته بیایید و جهان برین گشوده شود تا دروازه ها و مراتبی باشد، و کوهها به رفتار آرند تا چون سراب باشد. بیگمان، دوزخ در انتظار باشد، برای جباران سرکش در برابر خدا فرجام باشد. دورانها در آن درنگ کنند. چیز خنک و نوشیدنی گوارایی در آن نچشند، و جز آبی جوشان و خونابه ای ندارند: کیفری در خور و مناسب حال. چه، آنان حسابی را امید نمی بردند و درسهای ما را می گفتند دروغ است و با چه اصراری. حال آن که هر چیز و عملی را شمارش و ثبت کرده کتابی تکوینی ساختیم که بر پایه اش: بچشید! و افزایشی جز در عذاب ندارید. بیگمان پرهیزگاران را پیروزیی است: گلزارها و تاکستانها، و دختران نارپستان همسن و سال، و جامی لبریز. در آن هستی، سخن بیهوده نشنوند و نه دروغی: پاداشی از پروردگارت و عطایی به حساب، از پروردگار آسمانها (جهانهای برین) و زمین (جهان طبیعی) و میان آن دو (یعنی جهان انسانی). آن خدای رحمان که (محشورشدگان) اجازه سخن گفتن با او ندارند. در آن رخداد که روح (یا صاحبان حیات طیبه، مسلمانان سیر تقرب به خدا یافته) در یک صف ایستد و فرشتگان در یک صف (متمایز از صف روح) ایستد (محشورشدگان از مؤمنان و کفار تا فرشتگان) سخن نگویند مگر کسی که خدای رحمان به وی اجازه داده باشد و خود صواب گوید. آن، رخداد واقع شده است.(41) پس هر کس خواست فرجامی به سوی پروردگارش برای خود تدارک کند (فرجامی نیک یابد). ما شما را از عذابی قریب الوقوع بیم دادیم از آن لحظه که آدمی می بیند که دستهایش چه تقدیم کرده و از پیش ساخته اند و کافر می گوید ایکاش خاکی بودم (و نه آدمی مسؤول و آگاه و توانا)!

27. سوره هشتادم مکی، نازعات

به نام خداوند بخشنده مهربان
به فرشتگانی سوگند که جان آدمی را به سرعت و با شدت می گیرند، تکاپوکنندگان پرتلاشی که در مدارهای جهان برین شناورند وانگهی پیش گیرندگانی پرشتاب اند تا رخدادی را تدبیر کرده (در جهان طبیعی و جهان انسانی) هستی بخشند. رخدادی که طی آن آن سخت لرزنده بشدت بلرزد، لرزش هولناک دیگری از پی اش آید. دلهایی طی آن مضطرب باشد، چشمهاشان فروهشته با نگاهی خیره به زمین، می گویند: آیا در حالی که ما در گوریم به حضرت حق باز برده شویم؟ آیا بگاهی که استخوانهای پوسیده ای باشیم؟! (در پاسخ به پرسش خود طرح افکنده) گفتند: آن در این صورت بازگشتی زیانبار باشد. جز این نباشد که یک هی کردن است و بس که ناگهان آنان در زمین صاف و هموار و نمایان قیامت اند(42)... چون آن رخداد بزرگ هولناک(43) فرا رسد، رخدادی که طی آن انسان آنچه را که انجام داده و راهی را که پیموده به یاد می آورد و دوزخ برای کسی که می بیند (تکویناً و ناخواسته) خود نماید آن کس که سر از فرمان خدا پیچید و زندگی دنیا را بر حیات بازپسین ترجیح داده برگزید دوزخش آشیان باشد. اما کسی که از ایستادن در حضرت پروردگارش ترسد و خود را از آز درون و علائق پست بر حذر داشت بهشتش آشیان باشد. از تو درباره قیامت می پرسند که چه وقت برپا شود؟ تو کجا باشی و خبرش؟ هنگام آن با پروردگار تو است. تو هشداردهنده ای بیش نیستی هشدار به کسی از آن رخداد بترسد. لحظه ای که آن را ببینند پندارند در دنیا جز شامگاهی یا چاشتگاهی درنگ نداشته اند (ادراکشان نسبت به زمان دگرگونه می شود).(44)

28. سوره هشتاد و یکم مکی، انفطار

به نام خداوند بخشنده مهربان
آن دم که آسمان شکاف بردارد و ستارگان فرو پاشند و دریاها بر آشوبند و گورها زیر و زیر شود هر خودی بداند چه وظایفی را بجا آورده و چه وظایفی را انجام نداده است. هان ای انسان، چه چیزی تو را در برابر پروردگار کریمت گستاخ ساخته بفریفت؟ پروردگاری که تو را آفرید بعلاوه تو را از هر چیز به اندازه داد وانگهی تو را به اعتدال کرد، به هر صورتی که مشیتش بود تو را ترکیب کرد (یا ساختار داد). نه چنان است. در واقع نظام هستی، پیدایش و زندگی(45) را می گویید دروغ است. حال آن که نگاهبانانی بر سرتان گماشته هستند گرانقدر نویسندگانی (هستی آورانی) که می دانند چه می کنید. صاحبان نیکی بیکران غرقه نعمتهایند و بدکاران در دوزخ اند. در رخداد نظام هستی، پیدایش و زندگی(46) آن دوزخ را هیمه داده شعله ور سازند. و تو چه دانی که رخداد نظام هستی، پیدایش و زندگی چگونه باشد؟ وانگهی تو ندانی که رخداد نظام هستی، پیدایش و زندگی چگونه باشد. رخدادی است که طی آن هیچ کس برای کسی دیگر کاری از دستش بر نمی آید و رخداد (کیفر و پاداش و محاسبه و...) طی آن به خدا تعلق دارد.