انوار درخشان (چهل حدیث معتبر به انضمام خطبه شعبانیه رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) و خطبه امیرالمومنین (علیه السلام) پیرامون روزه و ماه رمضان

موسسه پیام امام هادی (علیه السلام)

حکمت و فوائد روزه

3- سال هشام بن حکیم
ابا عبدالله (علیه السلام) عن علة الصیام
فقال: انما فرض الله عز وجل الصیام لیستوی به الغنی و الفقیر و ذلک ان الغنی لم یکن لیجد مس الجوع فیرحم الفقیر لان الغنی کلما اراد شیئا قدر علیه فاراد الله عز و جل ان یسوی بین خلقه و ان یذیق الغنی مس الجوع و الالم لیرق علی الضعیف فیرحم الجائع(11)
ترجمه:
هشام بن حکم درباره علت وجوب روزه از امام صادق (علیه السلام) سوال کرد.
امام فرمودند: خداوند روزه را واجب کرد تابوسیله آن ثروتمند و فقیر مساوی شوند و این برای آن است که غنی رنج گرسنگی را احساس نمی کند تا به مستمند رحم کند؛ چون دارا هر وقت چیزی را بخواهد آن را بدست می آورد. از این رو خداوند اراده فرموده که بین خلق خود تساوی برقرار کند، و اینکه ثروتمند گرسنگی و درد را بچشد تا بر ضعیف رقت آورد و بر گرسنه رحم کند.
4- ابی قال(12): حدثنی علی بن ابراهیم(13) عن ابیه(14) عن النوفلی(15) عن السکونی(16)
عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال: قال رسول الله (صلی الله علیه وآله):
ما من صائم یحضر قوما یطمعون الا سبحت اعضاوة و کانت صلاة الملائکة علیه: و کانت صلاتهم استغفارا(17).
ترجمه
امام صادق (علیه السلام) فرمود که رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند: هیچ روزه داری نیست که در کنار کار گروهی که غذا می خورند حاضر شود مگر اینکه اعضای او تسبیح (خدا را) گویند و ملائکه بر او درود فرستند: و درود ملائکه استغفار و طلب مغفرت است.
5- علی بن ابیه و محمد بن اسماعیل عن الفضل بن شاذان جمیعا عن ابن ابی عمیر عن بعض اصحابنا
عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال:
اوحی الله عز و جل الی موسی (علیه السلام): ما یمنعک من مناجاتی؟
فقال: یا رب اجلک عن المناجات لخلوف فم الصائم
فاوحی الله عز و جل الیه:
یا موسی! لخلوف فم الصائم اطیب عندی من ریح المسک(18)
ترجمه:
امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
خداوند عزوجل به موسی (علیه السلام) وحی کرد: چه چیز، تو را از مناجات با من باز داشته است؟
موسی (علیه السلام) عرض کرد: پروردگارا تو را در (این حال) برتر از مناجات می بینم به جهت بوی دهان روزه دار.
خداوند عزوجل به او وحی کرد: یا موسی! بوی دهان روزه دار در پیش من از بوی مشک پاکیزه تر است.
6- عن علی بن الحسین بن فضال، عن محمد ابن علی عن محمد بن یحیی عن غیاث بن ابراهیم،
عن ابی عبدالله (علیه السلام) عن ابیه عن امیرالمؤمنین (علیه السلام) و قال: ثلاث یذهبن البلغم و یزدن فی الحفظ: السواک و الصوم فی قراءة القرآن(19)
ترجمه:
امام صادق (علیه السلام) از پدرش امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل می کند که فرمودند:
سه چیز بلغم را از بین می برد و حافظه را زیاد می کند، مسواک زدن، روزه گرفتن و قرائت قرآن.

ادب روزه دار

7- عن علی بن مهزیار عن محمد بن ابی عمیر عن حماد بن عثمان عن محمد بن مسلم قال:
قال ابو عبدالله (علیه السلام):
اذا صمت فلیصم سمعک و بصرک و شعرک و جلدک و عدد اشیاء غیر هذا - قال: و لا یکون یوم صومک کیوم فطرک(20)
ترجمه:
امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
وقتی روزه گرفتی باید همه اعضای تو روزه باشند، گوش تو، چشم تو، موی تو، پوست تو - حضرت اعضای دیگری را نیز برشمرد - و فرمود: روزِ روزه داریت همانند روز افطارت نباشد.
8- عن علی بن مهزیار عن الحسن بن محبوب عن ابی ایوب عن الفضیل بن یسار قال:
قال ابو عبدالله (علیه السلام) اذا صام احدکم الثلاثة الایام فی الشهر فلا یجاد لن احدا و لا یجهل و لایسرع الی الایمان و الحلف بالله و ان جهل علیه احد فلیتحمل(21)
ترجمه:
امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
وقتی یکی از شما سه روز از ماه را روزه گرفت پس با کسی مجادله ننماید و رفتار جاهلانه نکند و به قسم و سوگند به خدا شتاب نورزد و اگر کسی با او رفتار جاهلانه نمود، تحمل نماید.

فضیلت روزه سه روز در هر ماه

9- محمد بن الحسین (علیه السلام)(22) قال: حدثنا الحسین ابن الحسن بن ابان(23)عن الحسین بن سعید(24) عن احمد بن محمد ابن ابی نصر(25)،
قال: سالت ابالحسن (علیه السلام) عن الصیام فی الشهر کیف هو؟ فقال: ثلاثه ایام فی الشهر فی کل عشرة ایم یوما ان الله عز و جل یقول فی کتابه: من جاء بالحسنة فله عشر امثالها(26) فصوم ثلاثه ایام فی الشهر صوم الدهر(27)
ترجمه:
احمد بن محمد بن ابی نصر می گوید: از امام ابوالحسن امام رضا یا موسی بن جعفر (علیه السلام) درباره روزه در هر ماه سؤال کردم که چگونه است.
فرمودند: سه روز در ماه؛ در هر ده روز یک روز، همانا خداوند عزوجل در کتابش می فرماید:
(هر کسی حسنه ای انجام دهد پس برای او است ده برابر آن) بنابراین سه روز روزه در هر ماه برابر روزه دهر است.
10- محمد بن الحسن (علیه السلام) قال: حدثنا الحسین بن الحسن بن ابان عن الحسین بن سعید(28) عن الحسن بن علی(29) عن بن بکیر(30) عن زرارة(31) قال:
قلت لابی عبدالله (علیه السلام) بما جرت السنة من الصوم؟
فقال: ثلاثه ایام فی کل شهر: الخمیس فی العشر الاول و الاربعاء فی العشر الثانی و الخمیس فی العشر الاخر.
قال: قلت: هذا جمیع ما جرت به السنة فی الصوم؟
قال: نعم(32)
ترجمه:
زراره می گوید به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: سنت درباره روزه به چه نحو جریان پیدا کرده است؟
فرمودند: سه روز در هر ماه؛ پنجشنبه در دهه اول، چهارشنبه در دهه دوم و پنجشنبه در دهه آخر.
عرض کردم: این همه آن چیزی است که سنت روزه بر آن جریان پیدا کرده است؟ فرمودند: بلی.