فهرست کتاب


فرازهای برجسته از سیره امامان شیعه (ع) جلد دوم

محمد تقی عبدوس و محمد محمدی اشتهاردی

حدود و وسعت صله رحم

حدود صله رحم، بر اساس روایات، بسیار وسیع و گسترده است، و در همه حالات باید رعایت گردد، حتی در موردی که خویشان قطع رحم کردند، و یا گناهکار و منحرف هستند، باز شما وظیفه دارید، نسبت به آنها نیز صله رحم کنید، فقط تنها مورد که استثناء شده، آن موردی است که صله رحم شما موجب انحراف شما از راه حق گردد، در اینجا به روایت زیر توجه کنید:
مردی به محضر رسول خدا (ص) آمد و گفت: همه خویشان من با من قطع رابطه کرده اند و به من ناسزا می گویند، آیا برای من رواست که مقابله به مثل کرده و با آنها قطع رابطه کنم؟
پیامبر (ص) در پاسخ فرمود:
تصل من قطعک، و تعطی من حرمک، و تعفوا عمن ظلمک فانک اذا فعلت ذلک کان لک من الله علیهم ظهیرا
: با کسی که از تو برید، پیوند برقرار کن، و به هر که محرومت کند عطا کن، و از آنکه به تو ستم کند بگذر، هرگاه چنین کردی خدا تو را بر آنها یاری نماید . (243)

2 -اقسام و شاخه های مختلف صله رحم

چگونگی صله رحم بستگی به تناسبات عرفی دارد و دارای مراتب و شاخه های گوناگون در محیطهای مختلف است، کمترین مرتبه آن، دیدار و رفت و آمد و احوالپرسی از همدیگر است، قسمتهای دیگر عبارت است از آزار نرساندن خویشان، کمک کردن و دفاع از حق آنها با زبان و عمل می باشد، اینک در اینجا به چند سخن از امامان (ع) توجه کنید:
امام صادق (ع) فرمود:
صل رحمک و لو بشربة من ماء، و افضل ما توصل به الرحم کف الاذی عنها
: با خویشان خود ارتباط داشته باش، گرچه به وسیله مقداری آب دادن باشد، و بهترین صله رحم، آزار نرسانیدن به خویشان است . (244)
رسول خدا (ص) فرمود:
بلوا ارحامکم و لو بالسلام
: پیوند با خویشان خود را گرچه با سلام کردن باشد تر و تازه کنید . (245) فقیه عالیقدر مرحوم شهید اول در کتاب قواعد می گوید: صله رحم در مورد پدر و مادر فقیر، به کمک کردن مالی، واجب است، ولی نسبت به سایر بستگان فقیر، صله رحم با کمک مالی، مستحب می باشد، سپس می فرماید:
بالاترین مرتبه صله رحم آن است که انسان با جان و دل ارتباط صمیمانه با خویشان خود داشته باشد، سپس ضرر و زیانی که متوجه او است، دفع نماید، و پس از آن منفعت به او برساند ... و پائین ترین مرتبه صله رحم، سلام کردن به او است، سپس سلام به پیام آور او است و دعا کردن در غیاب او، و ستودن در حضور او می باشد .
و در ادامه سخن می فرماید: صله رحم بر دو قسم است:
1 - واجب 2 - مستحب، صله رحم واجب آن است که انسان را از حد قطع رحم، بیرون آورد، زیرا قطع رحم از گناهان بزرگ است، پس ترک آن واجب می باشد، ولی صله رحم مستحب، اضافه بر این حد می باشد . (246)

گناه بزرگ قطع رحم

در اینجا برای آنکه با گناه بزرگ قطع رحم بیشتر آشنا شویم، در میان دهها روایت، به ذکر یک روایت اکتفا می کنیم:
امام سجاد (ع) در ضمن گفتاری به فرزندش فرمود:
و ایاک و مصاحبة القاطع لرحمه فانی وجدته ملعونا فی کتاب الله عزوجل فی ثلاثة مواضع ...
: از همنشینی با کسی که قطع رحم کند دوری کن، زیرا در سه مورد از قرآن به او لعن شده است، آنگاه آیه 22 سوره محمد (ص)، و 24 سوره رعد، و 27 سوره بقره را تلاوت فرمود که بیانگر لعن بر کسی است که قطع رحم کند . (247)