فهرست کتاب


شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق جلد سوم

محمد تقی فلسفی‏

حضرت ابراهیم(ع) مشمول صلوات برتر

این عبارت حاوی سه مطلب است: اول آنکه حضرت زین العابدین (ع 9 صلوات افضل وبرتر را برای محمد وآلش ازخداوند درخواست می نماید ودرباره آن توضیح مختصری داده شد. دوم عرض می کند: بارالها! صلواتت بر رسول اکرم (ص) وآل طاهرینش همانند برترین صلواتی باشد که پیش از پیمبر اسلام (ص) بریکی ازبندگانت فرستاده ای. ما نمی دانیم که باری تعالی قبل از پیشوای اسلام(ص) برکدامین بنده صالحش افضل صلوات رافرستاده است، ولی ازروایاتی که ذیل آیه :
انّ اللّه وملائکته یصلّون علی النبی.
درکتب تفاسیر وهمچنین دیگر کتب حدیث آمده، می توان گفت: بنده مشمول صلوات افضل وبرتر، حضرت ابراهیم(ع) است.
عن کعب بن عجزه قال: لما نزلت هذه الآیة قلنا یا رسول اللّه! هذا السلام علیک قد عرفناه، فکیف الصلوة علیک؟ قال قولوا: اللّهم صلّ علی محمد وآل محمد کما صلّیت علی ابراهیم وآل ابراهیم انّک حمید مجید وبارک علی محمد وآل محمد کما بارکت علی ابراهیم وآل ابراهیم انّک حمید مجید.(587)
کعب بن عجره می گوید: وقتی آیه مذکور بر رسول اکرم (ص) نازل شد به حضرت عرض کردیم: ما سلام گفتن بر شما رادانستیم چگونه برشما صلوات بفرستیم؟ فرمود: بگوئید بارالها! درود فرست بر محمدو آلش همچنان که درود فرستاده ای که برابراهیم وآل ابراهیم که توستایش شده با مجد وعظمتی، بار الها! کرامت خود راادامه بده برمحمد وآلش، همانطور که ادامه دادی برابراهیم خلیل وآلش که تو حمید ومجیدی.

صلوات برتر برآل محمد(ص) وآل ابراهیم(ع)

عن النبی صلّی اللّه علیه وآله قال قولوا:صلّی اللّه محمد وعلی آل محمد کما صلّیت علی ابراهیم وعلی آل ابراهیم فی العالمین انّک حمید مجید. (588)
رسول اکرم (ص) به درخواست کنندگان تعلیم صوات فرمود: بگوئید: بار الها! درود فرست بر محمد وبرآلش همانطور که درودفرستادی بر ابراهیم وبرآل ابراهیم درعالم که تو حمید ومجیدی.
ابراهیم(ع 9، آن موحد عالی قدر وثابت قدمی بود که در راه اطاعت اوامر الهی به تمامی مصائب ومشکلات تن داد، آماده شد فرزند خود اسمعیل رابه امر او قربانی کند، برای مبارزه با بت پرستی وبت پرستان در فرصت مناسب به بتخانه رفت وبتها راشکست وبراثر این کار مشرکین آنچنان خشمگین شدند که تصمیم گرفتند که ابراهیم رادر آتش بسوزانند وآن حضرت برای خداآماده آن خطر عظیم گردید، حتی برای نجات خویش از یاری جبرئیل امین چشم پوشید، فقط به فیض باری تعالی متوجه بود وسرانجام قادر متعال نجاتش داد. این انسان الهی وعالی قدر با خدمات بزرگ وپرارزشی که در راه اعلای حق انجام داده بود شایسته آن شد که مشمول افضل صلوات الهی گردد.

صلوات مومنین بر پیامبر (ص) به معنی دعاست

حضرت زین العابدین (ع) ازخداوند چنین صلواتی راکه پیش از نبی اکرم (ص) نصیب ابراهیم (ع) گردیده، برای حضرت محمد وآلش درخواست نمود. صلواتی اینچنین بعداز نبی اکرم (ص) شایسته علی (ع) وصدیقه اطهر(س) وسایرائمه معصومین (ع)است. نمی دانیم در طول قرون واعصار آیا کسی بعد ازپیمبر ( ص) ومعصومین(ع) آمده یا خواهدآمد که شایسته افضل صلوات الهی باشد یانه؟
از مجموع آنچه به عرض رسید، معنای صلوات خداوند وفرشتگان وچگونگی صلوات مومنین بر حضرت محمد وآلش روشن شد. اما ضمن سخنرانی دو روایات از امام صادق وامام کاظم (ع) مذکور افتاد که صلوات مومنین به دعا تفسیر شده است.
البته مردم با ایمان به نسبت درجات فهم ودرکشان درباره آن حضرت دعا می کنند، ولی ابن اثیر در نهایه مضمونی را ذکر نموده که بالنسبه جالب توجه است ودر اینجا تقدیم شنوندگان می گردد.
فامّا قولنا اللّهم صلّ علی محمد وآل محمد فمعناه. عظمه فی الدینا باعلاء ذکره واظهار دعوته وابقاء شریعته، وفی الآخرة بتشفیعه فی امّته وتضعیف اجره ومثوبته. (589)
معنی صلوة ما درباره حضرت محمد (ص) این است که دعا می کنیم: پروردگارا! با رفعت نام ونشر دعوت وپایداری شریعت پیمبر اسلام در دنیا وبا قبول شفاعت او درامت ومضاعف ساختن اجر وثوابش در آخرت او را بزرگ وبا عظمت فرما.
در جمله آخر آیه صلوة برنبی اکرم(ص)امر به تسلیم شده است.
عن ابیعبداللّه (ع): واما قوله عزّ وجلّ وسلموا تسلیما فانه یعنی التسلیم له فیما ورد عنه. (590)