فهرست کتاب


شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق جلد سوم

محمد تقی فلسفی‏

نشانه حبّ الهی

پس بارزترین اثری که برحبّ الهی مترتّب است،تبعیّت ازرسول گرامی (ص )وپیروی ازشرع مقدّس است.اسلام ،دین جامع وکاملی است که تمام خیرهای دنیاوآخرت رادربردارد.اگرکسی به انگیزه حبّ باری تعالی ازرسول اکرم (ص )تبعیّت کندوتعالیم قرآن شریف راکه حاوی احکام اسلام است به کاربندد،به قدرارزش علمی وعقلی خودبه خیردنیاوآخرت نایل می گردد.امام سجاد(ع )که واجدکمال عقل وعلم است وازمعرفت ومحبّت کامل الهی برخورداروبه همه تعالیم باری تعالی عمل می کند ،سزاواراست ازپیشگاه خداوندبخواهد که درپرتومحبّتش خیردنیاوآخرت رابروی تکمیل وتتمیم نماید.
88
اللهم صلّ علی محمدوآله کافضل ماصلیّت علی احدمن خلقک قبله ،وانت مصلّ علی احدبعده.
حضرت علی بنالحسین (ع )دراین قطعه ازدعای شریف مکارم الاخلاق به پیشگاه خداوندعرض می کند:بارالها!درودفرست برمحمدوآلش همانندبهترین وبرترین درودی که فرستاده ای به یکی ازبندگانت قبل ازآن حضرت ودرودخواهی فرستادبرکسی بعدازآن حضرت .
به خواست خداوندتوانا،این قسمت ازدعاموضوع بحث وسخنرانی امروزاست .

معنی صلوة

درآغازلازم است معنای صلوةازنظرلغت روشن گرددتامعنای کلام امام (ع )برای شنوندگان محترم تبیین شود.ابن اثیرمی گوید:
قدتکرّرفیه ذکرالصلوةوالصلوات وهی العبادةالمخصوصةواصلهافی اللغةالدعاء فسمیت اجزائهاوقیل انّ اصلها فی اللغة التعظیم و سمیّت العبادة المخصوصة صلوة لما فیها من تغظیم الرب تعالی.(567)
مکرر کلمه صلوةوصلوات در قرآن کریم آمده و آن در شرع مقدس نام عبادتی است مخصوص .اصل صلوة در لغت به معنای دعاست وچون نماز، حاوی دعاست،مجموع این عبادت به نام جزئی از آن خوانده شده است.بعضی گفته اند اصل صلوةدر لغت بهمعنای تعظیم است واین عبادت ازآن جهت صلوةنامیده شد که تعظیم حضر ت باری تعالی را در بر دارد.
در بعضی از آیات وروایات، کلمه صلوةبه کار رفته و دعاءکه معنای لغوی آن است ،اراده شده:

صلوة پیامبر (ص) وآرامش زکوة دهنده

خذ من اموالهم صدقه تطهرهم وتزکّیهم بهاو صلّ علیهم انّ صلوتک سکن لهم والله سمیع علیم .(568)
ای رسول معظم !ازمال مسلمانان زکوة دریافت کن تا بدینوسیله نفوسشان را از دلبستگی واسارت مال پاک وپاکیزه نمایی و در باره آنان به خیر و برکت دعا کن که دعای تو موجب آرامش ضمیر وتسکین خاطر آنان است وخداوند شنوا وداناست .
عن النبی (ص) قال: اذا دعی احدکم الی طعام فلیجب و ان کان صائماً فلیصل .(569)
رسول اکرم (ص) فرمود: وقتی یکی از شما دعوت شد به طعامی،اجابت نمایدواگر روزه دار بود برای اهل منزل دعا کند .
قرآن شریف راجع به رسول اکرم (ص)در یک آیه از صلوة خداوند و صلوة ملائکه وصلود مومنین در کنار هم نام برده وفرموده است :
ان الله وملائکته یصلّون علی النبی ،یا ایهاالذین آمنوا صلّوا علیه وسلّموا تسلیما.(570)
خداوند وفرشتگان او بر نبی اکرم (ص) درود می فرستند ،ای کسانی که ایمان آورده اید!شماها نیز بر آن حضرت درود بفرستید و سلام نمایید.
در بعضی از روایات، معنای صلوةخداوند ،صلوةملائکه صلوةمومنین توضیح داده شده است.