فهرست کتاب


شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق جلد سوم

محمد تقی فلسفی‏

پیرامون خیر دنیا وآخرت

خیر آن چیزی است که مورد رغبت و میل تمام مردم است، مانند عقل وعدل و فضل و هر چیز نافع و ضد آن شر است .
در روایات اسلامی، پاره ای از افکار واعمال پسندیده در شئون مختلف زندگی به عنوان خیر دنیا وآخرت ذکر شده که در اینجا بعضی از آن احادیث به عرض می رسد ،ولی شنوندگان محترم لازم است پیش از ذکر روایات، چند نکته را مورد توجه قرار دهند .اوّل آن که خیر دنیا در مظاهر مختلف زندگی بسیار است در مجموع تعالیم اسلام آمده آنچه در اخبار راجع به خیر دنیا و آخرت ذکر شده و به ما رسیده ،قسمتی از آن خیرهاست.دوّم آن که دنیا مزرعه آخرت است، بذر خیری که یک فرد با ایمان در دنیا می افشاند، محصول آن، خیر و رحمتی است که در آخرت نصیبش می گردد.سوم آنکه امور خیر دنیااز نظر ارزش معنوی یکسان نیستند ،بلکه اثر بعضی از آنها در دنیا وآخرت بیش از بعض دیگر است (556)
اینک پاره ای از روایات را که تبیین کننده خیر دنیا و آخرت است به عرض می رساند :
فی کتاب علی علیه السلام :ان رسول الله صلی الله علیه واله قال وهو علی منبره: والذی لااله الا هو مااعطی مومن قط خیر الدنیا والآخره الا بحسن ظنه بالله ورجائه له وحسن خلقه و الکف عن اغتیاب المومنین.
در کتاب علی (ع) است که رسول گرامی (ص) بر ممنبر فرمود: قسم به خداوندی که جز او معبودی نیست، هرگز به هیچ مومنی خیر دنیا عطا نمی شمد مگر آنکه به خداوند گمان خوب داشته وبه ذات مقدسش امیدوار باشد ،دارای حسن خلق بوده واز غیبت مومنین خودداری نماید. (557)

رسول اکرم (ص)ومعرفی خیر دنیا وآخرت

عن النبی صلی الله علیه وآله قال:اربع من اعطیهن فقد اعطی خیر الدنیا والآخره: بدناً صابراً ولساناًذاکراًوقلباًشاکراً وزوجة وصالحة.(558)
رسول اکرم (ص) فرمود: چهار چیز است که به هر کس عطا شود به وی خیر دنیا وآخرت عطا شده است: بدنی که در حوادث متحمل وصابر است، وزبانی کهذکر خدا گوید ، قلبی که نعمت خداوند را شکر نماید، وزنی که از هر جهت شایسته و واجد صفات خوب باشد .
عن علی (ع) قال: ما اعطی الله سبحانه العبد شیئاًمن خیر الدنیاوالآخرة بحسن خلق وحسن نیّته .(559)
علی (ع) فرمود: خداوند چیزی از خیر دنیا و آخرت را به کسی اعطا نمی فرماید ،مگر بر اثر اخلاق خوب و حسن نیّتش .

چهار صفت از عطایای الهی

عن النبی (ص) قال: من اعطی اربع خصال فی الدنیا فقد اعطی خیر الدنیا والآخره فاز بحدّ منهما :ورع یعصمه عن محارم الله وحسن خلق یعیش به فی الناس وحلم یدفع به جهل الجاهل وزوجة صالحة تعینه علی امر الدنیا والآخرة. (560)
رسول اکرم (ص) فرمود: کسی که چهار خصلت در دنیا به او اعطا شود، خیر دنیا وآخرت به وی اعطا گردیده وبه حظّ وبهره هر دو عالم دست یافته است: اوّل کفّ نفسی که او را از گناهان الهی باز دارد ،دوّم حسن خلقی که بتواند در جامعه زندگی کند ،سوم حلمی که به وسیله آن، نادانی جهّال را از خود بگرداند، چهارم همسر صالحی که او را در امر دنیا وآخرت یاری دهد .
عن علی (ع) قال: اربع من اعطیهن فقد اعطی خیرالدنیا والآخرة: صدق حدیث واداء امانه وعفه بطن وحسن خلق .(561)
علی (ع )فرمود:چهارصفت است که به هرکس عطا شود ،خیر دنیاوآخرت به وی عطاشده است :راستگویی ،ادای امانت ،عفّت شکم ،وحسن خلق .
بعضی ازمسلمانان درگذشته وحال به یکی ازگناهان بزرگ مبتلا بوده وهمان گناه درجمیع شئون زندگی آنان اثربدگذارده ومطرود شده اند.اینان اگر می خواستندوضع خودراتغییردهندوموردقبول جامعه قرارگیرند،بایدحتماًآن گناه راترک گویند.بعضی ازائمه معصومین علیهم السلام درعصرخودباکسانی ازاین قبیل مواجه می شدندکه ازامام (ع) درخواست راهنمایی برای دست یافتن به خیر دنیاوآخرت می نمودند.امام (ع )باآنکه مراجعه کننده رامی شناخت وازآلودگی وگناهانش باخبربودند،بدون اینکه روش ناپسندی راکه داردبه رخش بکشدوخودراآگاه نشان دهد ،درمانش می گفت وراه خیروسعاتش رابه وی ارائه می نمودودراینجابه طور نمونه دوروایت که ممکن استن ازاین قبیل باشد،تقدیم شنوندگان محترم می شود :