فهرست کتاب


شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق جلد سوم

محمد تقی فلسفی‏

معنی برکت

البرکة النّماء و الزّیادة حسّیّة کانت او معنویّة و ثبوت الخیر الالهی فی شی ء و دوامه.(345)
برکة به معنای نموّ و افزایش است، خواه آن افزایش محسوس باشد یا آنکه معنوی و غیر محسوس. گاهی نموّ و افزایش در موجودی به صورت طبیعی انجام می شود و برای همه محسوس است اما در عمق آن برکت وجود دارد. در روایات، اولیاء گرامی اسلام، کلمه برکة را در مورد گوسفند، مکرّر به کار برده اند.
عن النّبیّ صلّی اللَّه علیه وآله قال لعمّته: مایمنعک ان تتّخذی فی بینک البرکة؟ فقالت یا رسول اللَّه! ما البرکة؟ قال شاة تحلب.(346)
رسول اکرم (ص) به عمّه خود فرمود: چه چیز تو را مانع است از اینکه در خانه ات نگاهداری نمایی؟ عرض کرد: برکت چیست؟ فرمود: گوسفندی که از شیرش استفاده می شود.

گوسفند داری برکت است

عن ام راشد مولاة امّ هانی عن امیرالمؤمنین علیه السلام، دخل علی ام هانی، فقالت ام هانی: قدّمی لابی الحسن علیه السلام طعاماً. فقدّمت ما کان فی البیت. فقال مالی لا اری عندکم البرکة؟ فقالت امّ هانی: الیس هذا البرکة. فقال: لست اعنی هذا، انّما اعنی الشّاة.(347)
امّ راشد، خدمتگذار امّ هانی می گوید: علی (ع) به منزل امّ هانی آمد.او دستور داد برای آن حضرت طعام بیاورم. می گوید: غذایی که در منزل موجود بود آورم. امام فرمود: چرا در منزلتان برکت نمی بینم؟ امّ هانی عرض کرد: غذایی که حضور شما آورده، برکت نیست؟ فرمود: مقصودم غذا نیست، مقصودم از برکت، گوسفند است.
شیر و گوشت و اعضای داخلی بدن گوسفند و همچنین پشم و پوست و روده اش برای مردم خیر و برکت است، جالب آنکه توالد و تناسل گوسفند، همانند سگ، طبق نظام خلقت است و طبیعی، با این تفاوت که اولاً سگ در هر شکم چند توله می آورد و گوسفندان اغلب یک برّه می زایند و ثانیاً هر روز تعداد زیادی از گوسفندان برای تغذیه انسانها ذبح می شود و نسل سگ از این آفت بزرگ مصون است، با این حال، تعداد گوسفندان اینقدر چشمگیر و زیاد است و از نموّ و افزایشی که برکت الهی است، برخوردارند. بعضی از برکتها امر عادی نیست و از مجاری اسباب و علل طبیعی پدید نمی آید، بلکه مشیّت خداوند توانا آن را به وجود می آورد و حضرت مسیح ابن مریم علیه السلام یکی از آن پدیده هاست. قرآن شریف راجع به آن حضرت موقعی که طفل شیرخواره ای در گاهواره بود، چنین فرموده است:
قال انّی عبداللَّه آتانی الکتاب وجعلنی نبیّاً. وجعلنی مبارکاً این ما کنت.(348)

فیض برکت الهی به مسیح (ع)

گفت: من بنده خدا هستم، برایم کتاب فرستاده، به نبوّتم برگزیده و مبارکم قرار داده هر جا که باشم.
عن الصّادق علیه السلام فی قوله تعالی وجعلنی مبارکاً یعنی: نفّاعاً.(349)
امام صادق(ع) فرمود: مبارک بودن مسیح(ع) بدین معنی است که او وجودی است بسیار نافع و از ناحیه وی خیر و برکت فراوان عاید مردم می گردد.
اولین خیری که از وجود بابرکت او عاید گردید، این بود که مادر شریف و بزرگوار خود را تبرئه و تنزیه نمود و از شرّ زبان مردم مصونش فرمود. او در طول زندگی، مردم را به خدای یگانه دعوت نمود، تعالیم حقّ را به آنان آموخت، با نصایح و اندرزهای حکیمانه خود، انسانیّت و فضیلت را درس داد و از برکات وجودش این بود که بیماران غیر قابل درمان را با دعاهای خویش مشمول شفای الهی ساخت و از نعمت صحّت و سلامت برخوردارشان نمود.
در آغاز سخن، مذکور افتاد که از جمله معانی برکت:
ثبوت الخیر الالهی فی شی ء و دوامه.