فهرست کتاب


شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق جلد سوم

محمد تقی فلسفی‏

لیاقت شرط قبول مسئولیت

سپس به دو آیه از قرآن شریف استشهاد نموده بود. هر کس بخواهد در جامعه مسئولیّت کاری را بپذیرد، باید حتماً دارای شایستگی و صلاحیّت علمی و عملی باشد تا بتواند به خوبی از عهده برآید و انجام آن موجب سربلندی و افتخارش گردد. و اگر شایستگی نداشته باشد، طوبی نمی کشد که او را طرد می کنند و باید سرافکنده از مسؤلیّتی که به عهده گرفته بود، کنار برود.
عن علی علیه السلام قال: من رفع بلا کفایة وضع بلا جنایة.(249)
علی (ع) فرموده: کسی که بدون صلاحیّت و کفایت در جامعه رفعت و مقام به دست آورد، بدون آنکه مرتکب خیانت و جنایتی شده باشد، ساقط می گردد.
وعنه علیه السلام: من احسن الکفایة استحق الولایة.(250)
و نیز فرموده است: انسانی که از کفایت و شایستگی خوب برخوردار است، استحقاق فرمانروایی دارد.
یکی از تمایلات عالی انسانی که اعمال و به کار بستن آن موجب محبوبیّت در پیشگاه الهی است، دگر دوستی و مهر به همه انسانهاست و این مطلب در خلال بعضی از روایات رسول اکرم (ص) و ائمّه معصومین علیهم السلام توصیه شده است.
عن النبی صلی اللَّه علیه و آله: الخلق عیال اللَّه، فاحب الخلق الی اللَّه من نفع عیال اللَّه وادخل علی اهل بیت سروراً.(251)

محبوبترین فرد نزد خداوند

رسول اکرم (ص) فرموذ: مردم رزق خواران خدا هستند و بهترین خلق نزد باری تعالی کسی است که به رزق خواران خداوند نفعی برساند و دل آنان را شاد و مسرور نماید.
عن ابیعبد اللَّه علیه السلام قال: سئل رسول اللَّه صلی اللَّه علیه وآله، من احب الناس الی اللَّه؟ قال: انفع الناس للناس.(252)
امام صادق(ع) فرمود: از پیمبر گرامی (ص) سؤال شد: محبوبترین مردم نزد خداوند کیست؟ حضرت پاسخ داد: نافعترین مردم به مردم.
معاملات و معاشرتهای مسلمانان با تمام مردم جهان باید بر اساس انصاف باشد و انصاف، از درسهای الهامی باری تعالی است که خداوند با سرشت بشر آمیخته و همه انسانها عمل منصفانه و عمل خلاف انصاف را درک می کنند.

رعایت انصاف با همه انسانها

عن علی علیه السلام قال: عامل سائر الناس بالانصاف وعامل المؤمنین بالایثار.(253)
علی (ع) فرموده: رفتارت با همه مردم جهان بر اساس انصاف باشد و با مؤمنین و برادران دینیت بر پایه از خودگذشتگی و ایثار.
بنابر این احتمال که مذکور افتاد، معنای جمله اول دعای امام سجّاد(ع) موضوع بحث امروز چنین می شود:
وتوجنی بالکفایة.
بار الها! تاج کفایت و لیاقت را بر من بپوشان که بتوانم از راه بشر دوستی و خدمت به انسانها عموماً، و با مواسات و ایثار به برادران ایمانی و دینی خصوصاً، حمایت و حبّ تو را به خود جلب کنم و از این افتخار بسیار بزرگ و گرانقدر بهره مند گردم.
امام سجاد(ع) در جمله دوم دعای موضوع بحث امروز، به پیشگاه الهی عرض می کند:
وسمنی حسن الولایة.
بار الها! در کاری که از پی آن می روم و به عهده می گیرم، موجباتی را فراهم آور که در انجامش بخوبی قیام نمایم. راغب می گوید: