فهرست کتاب


قضاوتهای امیرالمومنین علی علیه السلام

آیه الله علامه حاج شیخ محمد تقی تستری

4- ابوبکر و حکم قسامه

بلاذری در فتوح البلدان آورده: قیس در جریان قتل داذویه که در صنعا کشته شده بود متهم گردید. ابوبکر وی را به وسیله مهاجر بن ابی امیه که عامل او در صنعا بود نزد خود فرا خواند، و هنگامی که قیس بر ابوبکر وارد گردید، ابوبکر او را در کنار منبر رسول خدا صلی الله علیه و آله پنجاه بار سوگند داد که او را داذویه را نکشته و سپس آزادش کرد (545).

مولف: حکم قسامه برای مدعی قتل و به منظور اثبات آن، تشریع شده نه برای منکر.

ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه از ابوجعفر نقیب نقل کرده که بارها اتفاق می افتاد که ابوبکر، قضاوتی می نمود و کسانی از صحابه رسول خدا - صلی الله علیه و آله - همانند بلال و صهیب و امثال آنان، حکم او را نقض می کردند، و در این خصوص قضایایی نیز نقل کرده است (546).

5- ابوبکر و حکم میراث اجداد

در کتاب اسد الغابه از قاسم بن محمد بن نقل کرده که دو جده (مادر مادر و مادر پدر) که هر کدام خواستار میراث بودند نزد ابوبکر آمدند. ابوبکر 6/1 ترکه میت را به مادر مادر داد و مادر پدر را محروم کرد. عبدالرحمن بن سهل مردی از انصار که در جنگ بدر نیز حضور داشته به ابوبکر گفت: ای خلیفه! کسی را ارث دادی که اگر او مرده بود و این میت زنده می بود از او ارث نمی برد، و برعکس. کسی را محروم نمودی که اگر او مرده بود و این میت زنده بود از او ارث می برد. ابوبکر به خطای خود پی برد و 6/1 را بین آنان بطور مساوی قسمت نمود (547).
و همین روایت را نیز شیخ طوسی (ره) درتهذیب با اختلافی در لفظ نقل نموده است (548).
و نیز قضیه دیگری نقل کرده که جده ای (مادر پدر) به نزد ابوبکر رفت و گفت: از پسر پسرم ارث می خواهم، ابوبکر گفت: من آیه ای از قرآن در این باره به خاطر ندارم، ولی از دیگران می پرسم، و چون پرسید، مغیره به او گفت: رسول خدا - صلی الله علیه و آله - جده را 6/1 داده است.
ابوبکر به مغیره گفت: جز تو کسی هم این را از رسول خدا شنیده است؟
مغیره گفت: بله، محمد بن مسلمه. پس ابوبکر طبق گواهی آنان 6/1 ترکه را به آن زن داد. پس از گذشت مدتی مادر مادر همان میت نزد ابوبکر رفته از او مطالبه میراث نوه اش را نمود. ابوبکر به او گفت: آنچه که از رسول خدا صلی الله علیه و آله در این خصوص نقل کرده اند شامل تو نمی شود و به جده پدری اختصاص دارد از این رو حکم مسأله تو را نمی دانم. و چنانچه 6/1 را بین هر دو نفرتان قسمت کنید، خودتان بهتر می دانید (549).