فهرست کتاب


قضاوتهای امیرالمومنین علی علیه السلام

آیه الله علامه حاج شیخ محمد تقی تستری

2- در اسلام ضرر نیست

دو نفر نزد عمر آمدند؛ یکی از آنان گفت: گاو این مرد شکم شترم را پاره کرده، عمر گفت: رسول خدا - صلی الله علیه و آله - جنایات بهائم را موجب ضمان ندانسته است.
امیرالمومنین - علیه السلام - به عمر فرمود: رسول خدا فرموده: لا ضرر ولا ضرار یعنی در اسلام ضرر رسانیدن و تحمل ضرر روا نیست. در این مورد اگر صاحب گاو گاوش را در راه شتر بسته ضامن شتر است، و گرنه ضامن نیست، و چون رسیدگی کردند دیدند صاحب گاو گاوش را از روستا آورده و در راه شتر بسته است، پس عمر طبق فرموده آن حضرت حکم کرد و بهای شتر را از صاحب گاو گرفت و به صاحب شتر داد (417).

3- علی (ع) ستمگر نیست

هنگامی که امیرالمومنین - علیه السلام - از طرف رسول خدا - صلی الله علیه و آله - در یمن بود، روزی چند نفر بر آن حضرت وارد شده، نزاع خود را چنین مطرح کردند: اسب یکی از آنان گریخته و به مردی لگد زده و او را کشته است. صاحب اسب گواه آورد که اسب، خود از خانه فرار کرده است.
علی - علیه السلام - حکم به عدم ضمان نمود اولیای مقتول از یمن به نزد رسول خدا - صلی الله علیه و آله - آمده و گفتند: علی در حق ما ظلم نموده و خونبهای کشته ما را پایمال کرده است.
پیامبر - صلی الله علیه و آله - به آنان فرمود: علی ستمگر نیست، و برای ستم نمودن آفریده نشده است و ولایت و خلافت پس از من از آن اوست، حکم و سخنش حق، و منکر ولایتش کافر است (418).

4- ضرر بر کشتزار

امیرالمومنین - علیه السلام - جنایات و آسیبهای حیوانات را که در روز بر کشتزار دیگران وارد می آوردند موجب ضمان نمی دانست، و می فرمود: صاحب زراعت در روز خودش باید از زراعتش پاسداری کند، ولی ضررهای شبانه آنها را موجب ضمان صاحبان آنها می دانست (419).