فهرست کتاب


قضاوتهای امیرالمومنین علی علیه السلام

آیه الله علامه حاج شیخ محمد تقی تستری

2- زنی که در شب ازدواج برای شوهر پسر زایید!

مردی از ابوبکر پرسید؛ مردی با دوشیزه ای ازدواج نموده و همان شب زن پسر زاییده، و مرد شبانه وفات کرده و میراثش را پسر و مادر پسر مالک شده اند، می توانی بگویی واقع قضیه چه بوده است؟
ابوبکر پاسخش را ندانست. حضرت امیر - علیه السلام - فرمود: این زن پیش از آن که با مرد ازدواج کند کنیز او بوده و از وی آبستن شده و مرد او را آزاد نموده و به عقد خود در آورده است، و زن همان شب فرزندش را زاییده و شوهرش مرده است، و میراثش به پسر و مادر پسرمنتقل گشته است (250)
3- ازدواج زن شوهردار!
زن جوانی نزد حضرت امیر - علیه السلام - آمده گفت: آیا جایز است زن شوهر داری با اجازه پدر با دیگری ازدواج کند؟
حضار همه بر او انکار کرده گفتند: هرگز!
علی - علیه السلام - به زن فرمود: شوهرت را حاضر کن.
زن شوهر را آورد امیرالمومنین - علیه السلام - شوهر را به طلاق زن وادار کرد، مرد بدون چون و چرا زن را طلاق داد.
آن حضرت - علیه السلام - فرمود: شوهر این زن عنین است، شوهر نیز به آن اقرار کرد و زن بدون انقضای عده با مردی دیگر ازدواج نمود (251)
مولف: مقصود امام - علیه السلام - از تعبیر به طلاق، معنای لغوی آن بوده، یعنی، آزاد نمودن؛ زیرا زن در صورت عنین بودن شوهر عقد را فسخ می کند و نیازی به طلاق دادن نیست.

4- عبادت عقوبت آور

از حضرت امیر - علیه السلام - سوال گردید؛ کدام عبارت است که انجام و ترک آن عقوبت آور است؟
فرمود: نماز خواندن شخص مست که بخواند یا نخواند مستحق عقوبت است (252)

5- باطل بودن عبادت از پاک ترین جاها

از حضرت علی - علیه السلام - از پاک ترین جاهای روی زمین که نماز خواندن در آن باطل بوده پرسش نمودند؛ فرمود: پشت بام خانه کعبه (253)
مولف: زیرا فاقد رعایت استقبال قبله است با این که آن از واجبات نماز است. به همین مناسبت نقل می شود: حضرت امام رضا - علیه السلام - در لباس اعرابی بطور ناشناس وارد مطاف گردیده در طواف کردن بر هارون سبقت گرفت، این رفتار بر هارون گران آمده تصمیم گرفت آن حضرت - علیه السلام - راسرافکنده کند، به همین منظور مسائل مشکلی از آن حضرت - علیه السلام - سوال نمود و آن حضرت - علیه السلام - پاسخ کافی به وی دادند آنگاه امام - علیه السلام - نیز از او یک سوال نمود و آن این که: مردی به هنگام نماز صبح به زنی نظر افکند و نگاهش حرام بود، پس به هنگام ظهر بر او حلال گردید، و در وقت عصر حرام شد، و چون مغرب گردید حلال شد به گاه عشاء بر او حرام گشت و در وقت صبح حلال گردید، به هنگام ظهر حرام شد و چون عصر گردید حلال، در وقت مغرب حرام، و در موقع عشاء حلال گشت!
هارون گفت: به خدا سوگند ای برادر عرب! مرا در دریایی ژرف افکندی که جز خودت کسی مرا از آن خلاصی نخواهد بخشید.
آن حضرت - علیه السلام - فرمود: آن مرد هنگام صبح به کنیز دیگری نظر افکند که بر او حرام بود، پس به هنگام ظهر آن را خرید بر او حلال شد، هنگام عصر او را آزاد نمود حرام شد هنگام مغرب با او ازدواج نمود حلال گشت، و در وقت عشاء او را طلاق داد حرام گردید، هنگام صبح به او رجوع نمود حلال شد، و در وقت ظهر با او مظاهره نمود بر او حرام گردید، هنگام عصر بنده ای (به عنوان کفاره) آزاد نمود حلال گشت، و در وقت مغرب مرد مرتد گردیده زن بر او حرام شد و در هنگام عشاء توبه نموده به اسلام بازگشت زن بر او حلال گردید(254). آری، پاسخهای آن حضرت - علیه السلام - به این گونه مسائل پیچیده و دشوار سبب شد که مردم این علم را از آن بزرگوار یاد بگیرند، چنانچه از علمای خاصه شیخ مفید (ره) و ابن براج و از عامه حریری در این باره کتاب تالیف نموده اند.
و از جمله مسائل مشکلی که شیخ مفید (ره) آورده یکی این است که: مردی غلامانی را بدون خریداری و یا بخشش و یا صدقه و غنیمت جنگ و میراث مالک گشته است.
پاسخ این که: مادر این شخص پس از مرگ شوهر مسلمانش که پدر همین مرد بوده با مردی نصرانی ازدواج کرده و از او فرزندانی به هم رسیده است. پس امیرالمومنین - علیه السلام - فرمود: آن زن را بکشند و تمام فرزندان زن را از آن مرد نصرانی، غلامان همین برادر مسلمانشان قرار داد.
فصل چهاردهم
ابتکار در علوم ادبی