فهرست کتاب


قضاوتهای امیرالمومنین علی علیه السلام

آیه الله علامه حاج شیخ محمد تقی تستری

36- پسر بزرگتر از پدر!

از امیرالمومنین - علیه السلام - پرسیدند؛ کدام پسر بوده که از پدرش بزرگتر بوده است؟
فرمود: عزیر بوده که خداوند او را زنده کرد و در هنگامی که خودش چهل سال داشت و پسرش صد و ده سال (213).

37- ساعتی که نه از شب است و نه از روز

از علی - علیه السلام - پرسیدند؛ کدام ساعت است که نه از شب است و نه از روز؟
فرمود: ساعت قبل از طلوع آفتاب (214)

38- خواص نفوس

کمیل بن زیاد از امیرالمومنین - علیه السلام - از نفس پرسش نمودند؛ آن حضرت - علیه السلام - به او فرمود: کدام نفس؟
کمیل گفت: مگر بیش از یک نفس هست؟
امام - علیه السلام - فرمود: بلکه چهار نفس است: 1- نفس نامی نباتی. 2- نفس حیوانی. 3- نفس ناطقه قدسی. 4- نفس کلی الهی. و هر کدام از این نفوس، دارای پنج قوه و دو خاصه است.
اما قوای پنجگانه نفس نامی نباتی عبارتند از: 1- ماسکه. 2- جاذبه. 3- هاضمه. 4- دافعه. 5- مربیه. و دو خاصه آن عبارتند از: زیادت و نقصان و انبعاث آنها از کبد.
و اما قوای پنجگانه نفس حیوانی: 1- شنوایی. 2- بینایی. 3- بویایی.4- چشایی. 5- حس لامسه. و دو خاصه آن؛ رضا و غضب و انبعاث آنها از قلب.
و اما قوای پنجگانه نفس ناطقه: 1- فکر. 2- ذکر. 3- علم. 4- عمل. 5- انتباه. و مرکز انبعاثی در بدن نداشته و بسیار به نفس ملکوتی شبیه است. و دو خاصه آن؛ نزاهت و حکمت است.
و اما قوای پنجگانه نفس کلی الهی: 1- بقای در فناء. 2- عز در ذل.3- فقر در غنی. 4- صبر در بلا. 5- خوشی در رنج و زحمت. و دو خاصه آن؛ حلم و کرم و منشا و مبدا آن از خدای تعالی است که در قرآن کریم فرموده: و نفخنا فیه من روحنا؛ در آن از روح قدسی خویش بدمیدیم.
و بازگشت آن نیز به سوی اوست چنانچه فرموده: (یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه؛ ای نفس قدسی مطمئن و دل آرام به یاد خدا امروز به حضور پروردگارت باز آی که تو خشنود به نعمتهای ابدی او و او راضی از اعمال نیک توست. و عقل هم وسط و در میان همه این نفوس، تا کسی بدون فکر و اندیشه، سخنی بر زبان نیارد (215)