فهرست کتاب


قضاوتهای امیرالمومنین علی علیه السلام

آیه الله علامه حاج شیخ محمد تقی تستری

7- جای بهشت ها در روز قیامت

سه نفر از یهود به نامهای کعب بن اشرف و مالک بن صیفی وحی بن اخطب نزد عمر آمده به او گفتند: در کتاب آسمانی شما قرآن مجید آمده: وجنه عرضها السموات والارض؛ (173) بهشتی که وسعت و پهناوری آن به قدر آسمان ها و زمین هاست و در صورتی که وسعت یک بهشت تمام آسمانها و زمینهای هفتگانه را بگیرد پس بقیه بهشتها در روز قیامت کجا هستند؟
عمر گفت: نمی دانم، در این اثناء امیرالمومنین - علیه السلام - وارد گردیده به آنان فرمود: گفتگوی شما چیست؟ یهودیان سوال خود را مطرح کردند. حضرت امیر - علیه السلام - به آنان فرمود: بگویید وقتی که شب می شود روز به کجا می رود؟
گفتند: خدا می داند.
علی - علیه السلام - همین طور هم جای بهشتها را خدا می داند، و آنگاه آن حضرت - علیه السلام - نزد پیامبر - صلی الله علیه و آله - آمده و داستان را عرضه داشت و در همان حال آیه شریفه نازل گردید:
فاسئلوا اهل الذکر ان کنتم لا تعلمون؛ (174) بپرسید از دانشمندان اگر خودتان نمی دانید (175).

8- از قضای خدا به قدرش فرار می کنم

روزی امیرالمومنین - علیه السلام - از نزدیکی دیواری که به دیوار دیگر مایل شده و مشرف به انهدام بود گذر می کرد و در این موقع مسیر خود را تغییر داده از سمت دیگری به مقصد ادامه داد.
مردی گفت: یا امیرالمومنین! از قضای خدا فرار می کنی؟
امام - علیه السلام - فرمود: از قضای خدا به قدرش فرار می کنم (176). (یعنی این عمل نه به منظور فرار از قضای الهی بود بلکه وظیفه دینی چنین اقتضا می کرد.)

9- قضاء و قدر

حجاج بن یوسف برای چند تن از علمای زمان خود به نامهای حسن بصری، عمر و بن عبید، واصل بن عطا و عامر شعبی نامه نوشت تا آراء و نظریات خود را پیرامون قضا و قدر برایش بنویسند.
حسن بصری در پاسخش نوشت: بهترین سخنی که در این باره به ما رسیده گفتار امیرالمومنین - علیه السلام - است که فرمود: تنها چیزی که تو را تباه می سازد اسفل و اعلای توست (کنایه از عورت و دهان) و خداوند از آن برای است.
عمر و بن عبید در پاسخش نوشت: بهترین گفتاری که درباره قضا و قدر شنیده ام سخن علی بن ابیطالب است که فرموده: اگر انجام گناه و معصیت به اختیار خود انسان نباشد پس حکم به قصاص درباره شخص جانی بی مورد خواهد بود و او در حکم قصاص مظلوم می باشد.
واصل بن عطا نوشت: زیباترین کلامی که در این باره شنیده ام، کلام امیرالمومنین - علیه السلام - است که فرموده: آیا ممکن است خداوند تو را به راه راست هدایت نموده و باز خودش تو را در گمراهی قرار دهد بدون اختیار خودت.
شعبی نوشت: نیکوترین بیانی که درباره قضا و قدر شنیده ام بیان علی بن ابیطالب - علیه السلام - است که فرموده: هر عملی که از آن به سوی خدا توبه می کنی از خودت می باشد، و هر عملی که به شکرانه انجام آن خدا را سپاس می گویی از سوی خداوند است.
و چون نامه هایشان به حجاج رسید گفت: البته این گفتار را از چشمه ای صاف و گوارا اخذ کرده اند (177)