فهرست کتاب


ترجمه مقاتل الطالبیین

ابوالفرج اصفهانی سید هاشم رسولی محلاتی

مذهبش

گویند با اینکه ابوالفرج از حفاد بنی امیه ، است شیعی مسلک بوده و از قاضی تنوخی نقل کرده اند که گفته : من الرواة المتشیعین (24) الذین شاهدنا هم ابوالفرج الاصبهانی یعنی از کسانی که تظاهر به تشیع کنند و ما آنها را دیده ایم ابوالفرج اصفهانی است. و ابن اثیر در کامل گفته کان ابوالفرج شیعیا و هذا من العجب. یعنی ابوالفرج شیعی مذهب بوده و این بسیار عجیب است که مردی اموی نسب شیعه باشد. و شیخ حر عاملی نیز در امل الامل او را شیعه دانسته چنان که ابن شاکر در عیون التواریخ گفته : انه کان ظاهر التشیع و...
لکن آنچه از این کتاب، یعنی مقاتل فهمیده می شود این است که وی شیعه زیدی مذهب بوده، نه اثنا عشری و البته زیدیه خود یکی از فرق شیعه است. و مراد آنان که او را شیعه دانسته اند، زیدی است. و ما شواهدی بر این مطلب را در مقدمه نگاشته ایم، بدانجا مراجعه شود.

معلوماتش

وی در فن شعر و ادب سرآمد اقران بوده و در تاریخ و نقل آثار و علم انساب و اغانی سخت ماهر. و نیز در علم طب و جوارح و بیطره (دام پزشکی) و نجوم تا حدی وارد بوده.
قاضی تنوخی گوید : من الرواة المتشیعین الذین شاهدناهم ابوالفرج الاصفهانی فانه یحفظ من الشعر، و الاغانی، والاخبار و الآثار، و الحدیث المسند، والنسب مالم ارقط من یحفظ مثله و کان شدید الاختصاص بهذه الاشیاء و یحفظ دون ما یحفظ منها علوما اخر منها : اللغة، و النحو، و الخرافات و، والسیر، و المغازی، و من آلة المنادمة شیئا کثیرا مثل علم الجوارح والبیطرة و نتف من الطب، والنجوم، والاشریة و غیر ذلک (25)

مولفاتش

وی دارای کتابهای بسیاری است که از جمله آنهاست :
1. اغانی، که در 21 جزء مکرر به طبع رسیده و جامعترین کتابی است که در فن خود تالیف شده. (26)
2. اخبار الاقیان 3. الاماء الشواعر.
4. ممالیک الشعراء 5. آداب الغرباء
6. ادیارات. 7. تفضیل ذی الحجة
8. الاخبار الطفیلین )9. ادب السماع
10. الاخبار والنوادر. 11. مقاتل الطالبین .
12. مجموع الاخبار و الاثار. 13. الخمارین و الخمارات.
14. الفرق والمعیار فی الاوغاد والاحرار. 15. دعوة التجار
16. اخبار جحظد البرمکی. 17. نسب بنی عبدشمس.
18. نسب بنی شیبان. 19. نسب بنی تغلب.
20. نسب بنی کلاب. 21. نسب المهالبة.
22. المغان والمغنین. 23. مناجیب الخصیان.(27)
24. الحانان. 25. التعدیل وانتصاب.(28)
26. ایام العرب. در آن 1700 واقعه را نقل نموده است. 27. دعوة الطباء.
28. تحف الوسائد فی اخبار الولائد. 29. مجردالاغانی.
30. کتاب النغم.
31. دیوان ابوتمام را بر حسب نوع مرتب ساخته و همچنین دیوان ابونراس و دیوان بحتری، که همه را به حسب نوع ترتیب داده، نه به حسب حروف.