فهرست کتاب


تفسیر و مفسران (جلد اول)

آیت الله محمد هادی معرفت

5. واصل بن عطاء

ابو حذیفه واصل بن عطاء غزال بصری، شیخ معتزله و موسس مذهب اعتزال (متوفای 131) کتاب های متعددی دارد از جمله: معانی القرآن.
وی به مقام والای مولا امیر مؤمنان علی (علیه السلام) پای بند بود و بر دیگران مقدم می داشت و اصول مذهب تشیع را از جمله قول به رجعت را پذیرفته بود. شرح حال او را سید مرتضی الهدی و دیگر بزرگان اهل تحقیق آورده اند.(1355)

6. عطاء خراسانی

عطاء بن ابی مسلم میسرة ابو ایوب خراسانی (متوفای 135) ساکن دمشق بود و با هیچ یک از صحابه جز انس بن مالک ملاقاتی نداشته است. روایات او از صحابه به ویژه ابن عباس مرسله است. ابو حاتم او را توثیق کرده است.
وی تفسیر مختصری دارد که تاکنون مخطوط مانده و ابو جعفر طبری از آن نقل می کند که از طریق عمران کلاعی از یحیی بن صالح از ابو ازهر لخمی از عطاء خراسانی است. همچنین کتابی دارد در ناسخ و منسوخ که مورد استفاده متأخرین قرار گرفته است.(1356)
ابو نعیم اصفهانی وی را با نام عطاء بن میسره یاد می کند و او را فقیهی کامل و واعظی عامل به شمار می آورد و مواعظ و اندرزهای فراوانی از وی نقل می کند که بر کمال عرفانی وی دلالت دارد.(1357)

7. ابو نضر کلبی

ابو نضر محمد بن سائب (متوفای 146) عالم به انساب و مفسری عالی قدر است. جلال الدین سیوطی می گوید: کسی تفسیری به بلندی و پر محتوایی تفسیر وی ننگاشته است.
ابن خلکان درباره او می گوید: صاحب تفسیر و عالم به انساب است و در این دو رشته مقام پیشوایی داشت. تفسیر او (نسخه های معتبر خطی آن) هم چنان در دست است.
شرح حال مفصل او هنگام بیان اسناد تفسیری منسوب به این عباس (سند نهم) گذشت.