فهرست کتاب


مردان علم در میدان عمل جلد 4

سید نعمت الله حسینی‏‏‏‏‏‏

پاسخ طنزآمیز شیخ مفید به باقلانی

مرحوم قاضی نورالله در مجالس گفته است: از جمله علمای ضلال که در دست شیخ مفید عاجز و مبهوت و پایمال بودند، قاضی ابوبکر باقلانی مشهور است که روزی در مناظره شیخ چون مرغ رمیده از شاخی به شاخی می پرید و مانند غریق به جان رسیده از حشیشی به حشیشی متشبث و متوسل می شد، و چون شیخ راه پرواز را بر او بست، باقلانی برای اینکه خود را از چنگ شیخ خلاص کند در مقام تعریف از او درآمد که بلکه شیخ از او دست بردارد، این جمله را گفت: ألک فی کل قدر معرفة یعنی آیا ترا در هر دیگی کفگیری است؟ کنایه از اینکه تو در هر علمی و فنی استادی. شیخ در جواب گفت: نعم ما تمثلت بادوات ابیک یعنی: خوب کردی که به دیگ و کفگیر که از آلات و اسباب پدر باقلا پز تو است مثال زدی، باقلانی از این سخن بیشتر خجل شد و اهل مجلس به او خندیدند.(997)
- لطیفه

پاسخ طنزآمیز شیخ مفید به باقلانی

مرحوم قاضی نورالله در مجالس گفته است: از جمله علمای ضلال که در دست شیخ مفید عاجز و مبهوت و پایمال بودند، قاضی ابوبکر باقلانی مشهور است که روزی در مناظره شیخ چون مرغ رمیده از شاخی به شاخی می پرید و مانند غریق به جان رسیده از حشیشی به حشیشی متشبث و متوسل می شد، و چون شیخ راه پرواز را بر او بست، باقلانی برای اینکه خود را از چنگ شیخ خلاص کند در مقام تعریف از او درآمد که بلکه شیخ از او دست بردارد، این جمله را گفت: ألک فی کل قدر معرفة یعنی آیا ترا در هر دیگی کفگیری است؟ کنایه از اینکه تو در هر علمی و فنی استادی. شیخ در جواب گفت: نعم ما تمثلت بادوات ابیک یعنی: خوب کردی که به دیگ و کفگیر که از آلات و اسباب پدر باقلا پز تو است مثال زدی، باقلانی از این سخن بیشتر خجل شد و اهل مجلس به او خندیدند.(998)
- لطیفه

لطیفه ای از حکیم هیدجی

فیلسوف الهی عارف زاهد حاج ملا محمد ابن حاج معصومعلی هیدجی از حکمای با فضیلت و با کمال تارک دنیا و صاحب تألیفات قیمتی از مفاخر ابهر رود می باشد هیدج 15 کیلومتری ابهر است ایشان در مدح قناعت و مذمت ریش تراشی گفته:
منم که شاه و گدادن طمع دشین چکدیم - منم یا نمدا یوخی فرق تاجروتون تاب
اوکس که طاعت و تقواسی واراونون غولویام - نه اول که قرخدی ازون ایتدی سرمه و سرخاب
من اوز رفیقمه برگون دیدیم ازون قرخمه - قوچالموشان آجوشوب ایستدی منی ورسون
در مقام جبر چنین گفته است:
بلمدیم جبر و اختیار ندور - دانشق وار بوسوزده طولانی
ناتی دنقوز لوقی گورن آنلار - سود گر کزدرور دگرمانی
- شعر