فهرست کتاب


مردان علم در میدان عمل جلد 4

سید نعمت الله حسینی‏‏‏‏‏‏

تیزهوشی بوعلی به نقل خودش

در بین اطفال گاهی افرادی دیده می شوند که از حیث استعداد و حافظه نابغه عصر خویش بوده و قوای دماغی و ادراکات آنان از مردان چهل ساله هم بهتر است.
ابو علی سینا فیلسوف نامی را از این افراد شمرده اند: از وی نقل است که گفته است چون به حد تمیز رسیدم مرا به معلم قرآن سپردند پس از آن به معلم ادب، پس هر چه را شاگردان بر استاد ادب قرائت می کردند من همه را حفظ می نمودم به علاوه آن استاد مرا به کتابهای ذیل تکلیف کرد الصفات و غریب المضف و ادب الکاتب و اصلاح المنطق و تصریف مازنی و نحو سیبویه پس همه را در مدت یکسال و نیم از بر کردم و اگر تعویق استاد نبود در کمتر از این مدت حفظ می کردم و چون به ده سالگی رسیدم مورد تعجب اهل بخارا بودم پس از آن شروع کردم به یاد گرفتن فقه و چون به دوازده سالگی رسیدم بر طبق مذهب ابوحنیفه فتوا می دادم، پس از آن شروع کردم به علم طب و قانون را در سن شانزده سالگی تصنیف نمودم و در سن بیست و چهار سالگی خودم را در تمام علوم متخصص می دانستم.(945)
درباره فاضل هندی گفته شده قبل از رسیدن به سن سیزده سالگی تمام علوم معقول و منقول را تکمیل کرده بود و قبل از دوازده سالگی به تصنیف کتاب پرداخت.(946)
- حافظه

تیزهوشی بوعلی به نقل خودش

در بین اطفال گاهی افرادی دیده می شوند که از حیث استعداد و حافظه نابغه عصر خویش بوده و قوای دماغی و ادراکات آنان از مردان چهل ساله هم بهتر است.
ابو علی سینا فیلسوف نامی را از این افراد شمرده اند: از وی نقل است که گفته است چون به حد تمیز رسیدم مرا به معلم قرآن سپردند پس از آن به معلم ادب، پس هر چه را شاگردان بر استاد ادب قرائت می کردند من همه را حفظ می نمودم به علاوه آن استاد مرا به کتابهای ذیل تکلیف کرد الصفات و غریب المضف و ادب الکاتب و اصلاح المنطق و تصریف مازنی و نحو سیبویه پس همه را در مدت یکسال و نیم از بر کردم و اگر تعویق استاد نبود در کمتر از این مدت حفظ می کردم و چون به ده سالگی رسیدم مورد تعجب اهل بخارا بودم پس از آن شروع کردم به یاد گرفتن فقه و چون به دوازده سالگی رسیدم بر طبق مذهب ابوحنیفه فتوا می دادم، پس از آن شروع کردم به علم طب و قانون را در سن شانزده سالگی تصنیف نمودم و در سن بیست و چهار سالگی خودم را در تمام علوم متخصص می دانستم.(947)
درباره فاضل هندی گفته شده قبل از رسیدن به سن سیزده سالگی تمام علوم معقول و منقول را تکمیل کرده بود و قبل از دوازده سالگی به تصنیف کتاب پرداخت.(948)
- ابن سینا

بوعلی سینا و ابوالخیر و توقف طاس حمام در هوا

آیت الله شهید مرحوم مطهری (قدس سره) در تفسیر سوره ملک نوشته است: گویند موقعی که ابو علی سینا از دست سلطان محمود غزنوی فرار می کرد سر راهش وارد نیشابور شد و در نیشابور سه شبانه روز با ابوسعید ابوالخیر خلوت داشتند و برای کاری غیر از نماز بیرون نمی آمدند، روزی با هم به حمام رفتند گویند که ابوسعید (که یک عالم عارف مسلک بود) می خواست ارزش عرفان را در مقابل ارزش فلسفه به بوعلی نشان دهد طاس حمام را به بالا پرت کرد و در همان بالا بطور معلق نگه داشت و بوعلی گفت: شما فلاسفه می گوئید اگر حجم ثقیل بالا باشد لازمه طبیعتش این است که آن بالا نایستد، چرا این طاس نمی افتد؟
بوعلی در پاسخ گفت: که قانون فلاسفه نقض نمی شود زیرا که قانون فلاسفه می گوید که هر شی ء به طبع خودش اقتضا دارد که پائین بیفتد مگر اینکه قاسری مانع این حرکت طبیعی شی ء باشد و در اینجا هم یک اراده قوی است که مانع از افتادن طاس حمام می باشد.(949)
- مناظره