فهرست کتاب


مردان علم در میدان عمل جلد 4

سید نعمت الله حسینی‏‏‏‏‏‏

میر جواب فسک و بسک را گفت و به سائلش نفرین کرد و او مرد

گویند روزی ملاصدرا برای درس به مدرس میرداماد حاضر شد و هنوز میر از خانه بیرون نیامده بود پس تاجری به جهت مهمی به مدرس حاضر شد و آن تاجر از ملاصدرا پرسید که: میر افضل است یا فلان ملا، ملاصدرا گفت: میر افضل است باز پرسید میر افضل است یا شیخ الرئیس ابو علی سینا، ملاصدرا جواب داد میر افضل است. آن شخص پرسید: میر افضل است یا معلم ثانی (فارابی) پس ملاصدرا توقف کرد، میر به ناگاه از پشت دیوار ندا در داد و گفت ملاصدرا نترس بگو میر افضل است.(941)
میر را دو نفر تلمیذ اهل گیلان بود ایشان به میر گفتند که شما دلالت الفاظ را ذاتی می دانید پس بفرمائید که معنی فسک و بسک چیست؟ میر سه روز فکر کرد و پس از آن گفت گویا یکی به معنی مخرج بول باشد و دیگری به معنی مخرج غایط ایشان تصدیق کردند، پس در حق ایشان دعائی بد کرد که مرا به این الفاظ که در نهایت کثافت بود آزردید و معطل کردید پس آن دو نفر در همان ایام وفات کردند.(942)
- ابن سینا

تیزهوشی بوعلی به نقل خودش

در بین اطفال گاهی افرادی دیده می شوند که از حیث استعداد و حافظه نابغه عصر خویش بوده و قوای دماغی و ادراکات آنان از مردان چهل ساله هم بهتر است.
ابو علی سینا فیلسوف نامی را از این افراد شمرده اند: از وی نقل است که گفته است چون به حد تمیز رسیدم مرا به معلم قرآن سپردند پس از آن به معلم ادب، پس هر چه را شاگردان بر استاد ادب قرائت می کردند من همه را حفظ می نمودم به علاوه آن استاد مرا به کتابهای ذیل تکلیف کرد الصفات و غریب المضف و ادب الکاتب و اصلاح المنطق و تصریف مازنی و نحو سیبویه پس همه را در مدت یکسال و نیم از بر کردم و اگر تعویق استاد نبود در کمتر از این مدت حفظ می کردم و چون به ده سالگی رسیدم مورد تعجب اهل بخارا بودم پس از آن شروع کردم به یاد گرفتن فقه و چون به دوازده سالگی رسیدم بر طبق مذهب ابوحنیفه فتوا می دادم، پس از آن شروع کردم به علم طب و قانون را در سن شانزده سالگی تصنیف نمودم و در سن بیست و چهار سالگی خودم را در تمام علوم متخصص می دانستم.(943)
درباره فاضل هندی گفته شده قبل از رسیدن به سن سیزده سالگی تمام علوم معقول و منقول را تکمیل کرده بود و قبل از دوازده سالگی به تصنیف کتاب پرداخت.(944)
- هوش

تیزهوشی بوعلی به نقل خودش

در بین اطفال گاهی افرادی دیده می شوند که از حیث استعداد و حافظه نابغه عصر خویش بوده و قوای دماغی و ادراکات آنان از مردان چهل ساله هم بهتر است.
ابو علی سینا فیلسوف نامی را از این افراد شمرده اند: از وی نقل است که گفته است چون به حد تمیز رسیدم مرا به معلم قرآن سپردند پس از آن به معلم ادب، پس هر چه را شاگردان بر استاد ادب قرائت می کردند من همه را حفظ می نمودم به علاوه آن استاد مرا به کتابهای ذیل تکلیف کرد الصفات و غریب المضف و ادب الکاتب و اصلاح المنطق و تصریف مازنی و نحو سیبویه پس همه را در مدت یکسال و نیم از بر کردم و اگر تعویق استاد نبود در کمتر از این مدت حفظ می کردم و چون به ده سالگی رسیدم مورد تعجب اهل بخارا بودم پس از آن شروع کردم به یاد گرفتن فقه و چون به دوازده سالگی رسیدم بر طبق مذهب ابوحنیفه فتوا می دادم، پس از آن شروع کردم به علم طب و قانون را در سن شانزده سالگی تصنیف نمودم و در سن بیست و چهار سالگی خودم را در تمام علوم متخصص می دانستم.(945)
درباره فاضل هندی گفته شده قبل از رسیدن به سن سیزده سالگی تمام علوم معقول و منقول را تکمیل کرده بود و قبل از دوازده سالگی به تصنیف کتاب پرداخت.(946)
- حافظه